Η Γαλλία και η Τουρκία υπέγραψαν έναν οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας σε μια συγκυρία κατά την οποία οι δύο χώρες έχουν ανάγκη η μία την άλλη περισσότερο απ' όσο θα παραδέχονταν δημόσια, ωστόσο  το έγγραφο δεν επιβεβαιώνει κάποια συμφωνία για το SAMP/T, κάποια ρύθμιση για τους πυραύλους Meteor ή κάποιο πακέτο μεταφοράς τεχνολογίας, αναφέρει , επισημαίνοντας:

Άνοιξε ο δίαυλος επικοινωνίας στρατιωτικής συνεργασίας Γαλλίας-Τουρκίας

"Δημιουργεί, ωστόσο, έναν πολιτικό δίαυλο επικοινωνίας ακριβώς τη στιγμή που η Άγκυρα επιχειρεί να ανασυγκροτήσει την αρχιτεκτονική της αεράμυνας και το Παρίσι επιδιώκει να διαδραματίσει ισχυρότερο ρόλο στον εκσυγχρονισμό της Τουρκίας, έπειτα από χρόνια έντασης.

Ο οδικός χάρτης υπογράφηκε κατόπιν συνομιλιών υψηλού επιπέδου στο Παρίσι μεταξύ ανώτερων αξιωματούχων άμυνας της Τουρκίας και της Γαλλίας. Επισήμως, η διατύπωση είναι ιδιαίτερα προσεκτική και καλύπτει τις διμερείς αμυντικές σχέσεις, τη στρατιωτική συνεργασία, τον στρατηγικό διάλογο και τις τακτικές επαφές που αποσκοπούν σε απτά αποτελέσματα.

Δεν υπάρχει δημόσια λίστα προγραμμάτων, αναφορά σε κόστος ή χρονοδιάγραμμα, ούτε επίσημη επιβεβαίωση ότι περιλαμβάνεται το SAMP/T. Αυτή η διάκριση είναι σημαντική. Ένας οδικός χάρτης δεν αποτελεί σύμβαση.

Είναι ένα πλαίσιο που διευκολύνει τη σύναψη μελλοντικών συμβάσεων.

Στο προσκήνιο το αντιαεροπορικό σύστημα  SAMP/T

Ωστόσο, η χρονική στιγμή δεν είναι τυχαία. Το πιο προφανές πρόγραμμα που βρίσκεται στο προσκήνιο είναι το SAMP/T NG.

Η Γαλλία, η Ιταλία και η Τουρκία ασχολούνται με το ζήτημα αυτό εδώ και χρόνια.

Η αρχική συνεργασία για ένα σύστημα αεράμυνας μεγάλου βεληνεκούς ξεκίνησε την περίοδο 2017-2018, αλλά το πολιτικό κλίμα επιβαρύνθηκε στη συνέχεια λόγω των εξελίξεων στη Συρία, τη Λιβύη, την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο. Τώρα, το θέμα επανέρχεται στο προσκήνιο.

Ο Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε τον Ιούλιο ότι οι τεχνικές εργασίες με την Ιταλία και την Τουρκία συνεχίζονταν, ενώ το πρακτορείο Reuters μετέδωσε ότι η Γαλλία είχε μετριάσει την προηγούμενη αντίθεσή της σε μια ενδεχόμενη πώληση.

Η τουρκική αεράμυνα σήμερα 

Για την Άγκυρα, το σκεπτικό είναι σαφές. Η Τουρκία αναπτύσσει το δικό της δόγμα αεράμυνας πολλαπλών επιπέδων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ατσάλινος Θόλος» (Steel Dome), αλλά εξακολουθεί να χρειάζεται ένα αξιόπιστο σύστημα υψηλών προδιαγραφών, ικανό να αντιμετωπίσει πιο σύνθετες πυραυλικές απειλές και να λειτουργήσει εντός του περιβάλλοντος του ΝΑΤΟ.

Η αγορά των ρωσικών S-400 δεν έλυσε αυτό το πρόβλημα· αντιθέτως, δημιούργησε ένα νέο. Οδήγησε στην αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35, προκάλεσε την επιβολή κυρώσεων και άφησε την Άγκυρα με ένα σύστημα που συνεπάγεται πολιτικό κόστος, παρουσιάζει δυσκολίες διασύνδεσης με το ΝΑΤΟ και καθίσταται ολοένα και πιο προβληματικό για τα ευρύτερα σχέδια εκσυγχρονισμού της χώρας.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα πρόσφατα ρωσικά μηνύματα σχετικά με τα S-400 έχουν σημασία.

Η Μόσχα έχει αφήσει να εννοηθεί ότι τα τουρκικά συστήματα θα μπορούσαν ενδεχομένως να μεταφερθούν σε τρίτο κράτος φιλικό προς τη Ρωσία. Εάν μια τέτοια λύση γινόταν ποτέ αποδεκτή, θα μπορούσε να βοηθήσει την Άγκυρα να ξεπεράσει ένα από τα βασικά εμπόδια για την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.

Οι επιδιώξεις της Άγκυρας για το  SAMP/T

Αυτό δεν θα οδηγούσε αυτόματα σε συμφωνία για το SAMP/T, αλλά θα εντασσόταν σε μια ευρύτερη τουρκική προσπάθεια αποκατάστασης της θέσης της στο δυτικό αμυντικό οικοσύστημα, διατηρώντας παράλληλα την ελευθερία κινήσεων.

Εάν το SAMP/T  ενταχθεί σε αυτή τη διαδικασία, το ζήτημα δεν θα περιοριστεί σε μια απλή πώληση εκτοξευτών από τη Γαλλία στην Τουρκία. Η Άγκυρα θα επιδιώξει την απόκτηση τεχνολογίας, τη βιομηχανική συμμετοχή και την ενσωμάτωση του συστήματος στη δική της αρχιτεκτονική. Αυτή είναι η τουρκική προσέγγιση εδώ και χρόνια.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η Τουρκία θα αγοράσει σύστημα αεράμυνας από την Ευρώπη, αλλά με ποιους όρους.

Εάν το πακέτο περιλαμβάνει τη συμμετοχή της τουρκικής βιομηχανίας, την ενσωμάτωση στο σύστημα «Steel Dome» και ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας, η πολιτική σημασία θα είναι πολύ μεγαλύτερη από τον αριθμό των συστοιχιών.

Τι σηματοδοτεί για την Γαλλική Αμυντική Βιομηχανία;

Για τη Γαλλία, αυτό θα αποτελούσε επίσης κάτι περισσότερο από μια ευκαιρία εξαγωγής. Το SAMP/T φέρνει στο προσκήνιο τις εταιρείες Thales, MBDA και Eurosam, μέσω των τομέων του ραντάρ, του διοικητικού ελέγχου (C2), της οικογένειας πυραύλων Aster, της ενσωμάτωσης, της υποστήριξης και των μελλοντικών αναβαθμίσεων.

Επομένως, ένα τουρκικό πρόγραμμα θα στήριζε τη γαλλική βιομηχανία σε μια χρονική στιγμή που η ευρωπαϊκή αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα αναδεικνύονται σε κεντρικά ζητήματα για τα κράτη του ΝΑΤΟ. Θα επέτρεπε επίσης στο Παρίσι να εισέλθει ξανά στην τουρκική αμυντική αγορά, όπου οι πολιτικές εντάσεις έχουν συχνά εμποδίσει τη βιομηχανική λογική.

Η σχέση έχει ήδη αρχίσει να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση.

Η Safran και η Baykar υπέγραψαν στρατηγική συνεργασία τον Μάιο, η οποία καλύπτει ηλεκτρο-οπτικά συστήματα, συστήματα πλοήγησης, συγχρονισμού και καθοδήγησης, καθώς και κατευθυνόμενα όπλα, με το σύστημα Euroflir να ενσωματώνεται στο Bayraktar TB2. Δεν πρόκειται για μια τυπική σχέση αγοραστή-πωλητή, αλλά για συν-ανάπτυξη.

Αυτό αποδεικνύει ότι η γαλλική βιομηχανία εισέρχεται ήδη σε τμήματα του τουρκικού αμυντικού οικοσυστήματος, αντί να προσφέρει απλώς έτοιμα προϊόντα από το εξωτερικό.

Ο πύραυλος Meteor

Ο πύραυλος Meteor αποτελεί επίσης μέρος του ευρύτερου πλαισίου, αν και πιθανότατα δεν αποτελεί το κύριο νέο «έπαθλο». Το πακέτο των Eurofighter για την Τουρκία περιλαμβάνει ήδη προηγμένα οπλικά συστήματα, ενώ η Γαλλία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο πρόγραμμα Meteor μέσω της MBDA. Οι τουρκικές πηγές ορθώς συνδέουν τον οδικό χάρτη με προγενέστερες συζητήσεις για τα συστήματα SAMP/T και Meteor· ωστόσο, το Meteor θα πρέπει να αντιμετωπίζεται περισσότερο ως ένδειξη πολιτικής εξομάλυνσης όσον αφορά τη μεταφορά προηγμένης τεχνολογίας, παρά ως το επίκεντρο του νέου οδικού χάρτη.

Το ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο είναι πιο περίπλοκο. Η Γαλλία και η Τουρκία δεν έχουν ξαφνικά ευθυγραμμιστεί σε όλα τα ζητήματα.

Αντικρουόμενα τα συμφέροντα Γαλλίας-Τουρκίας στον Καύκασο

Στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, και οι δύο εξακολουθούν να εμπλέκονται σε μια δύσκολη διαμάχη σχετικά με τον Νότιο Καύκασο. Το Παρίσι έχει μπλοκάρει ένα νέο σχέδιο εταιρικής σχέσης με το Αζερμπαϊτζάν, ενώ η Άγκυρα έχει μπλοκάρει, ως αντίποινα, την παράλληλη ανανέωση του σχεδίου της Αρμενίας.

Αυτό συμβαίνει σε μια στιγμή που τόσο το Μπακού όσο και το Γερεβάν επιδιώκουν στενότερους δεσμούς με τη Συμμαχία, ενώ ο έλεγχος της Ρωσίας στην περιοχή είναι ασθενέστερος από ό,τι στο παρελθόν. Αυτή η αντίφαση είναι σημαντική. Η Γαλλία και η Τουρκία μπορούν να εμβαθύνουν τον διμερή διάλογο για την άμυνα, ενώ παράλληλα παρεμποδίζουν η μία την άλλη εντός του ΝΑΤΟ όταν συγκρούονται τα εθνικά τους συμφέροντα.

Γι' αυτόν τον λόγο, ο οδικός χάρτης δεν πρέπει να παρουσιάζεται υπερβολικά ως μια πολιτική «επανεκκίνηση». Δεν σηματοδοτεί το τέλος του ανταγωνισμού μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας, αλλά μια προσπάθεια διαχείρισής του.

Η Γαλλία και η Τουρκία γνωρίζουν ότι διαφωνούν σε διάφορα περιφερειακά ζητήματα, αλλά γνωρίζουν επίσης ότι το περιβάλλον της αμυντικής βιομηχανίας έχει αλλάξει.

Ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η επανεμφάνιση απειλών από πυραύλους, η ανεπάρκεια των ευρωπαϊκών αποθεμάτων και η ανάγκη ανασυγκρότησης της αεράμυνας έχουν δημιουργήσει νέες πιέσεις. Υπό τέτοιες συνθήκες, ακόμη και δύσκολοι εταίροι αρχίζουν να αναζητούν πρακτικές διευθετήσεις.

Επομένως, το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι απλώς αν η Γαλλία θα πωλήσει το σύστημα SAMP/T στην Τουρκία. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Άγκυρα και το Παρίσι προετοιμάζουν ένα ευρύτερο πακέτο, που να περιλαμβάνει, για παράδειγμα, την αεράμυνα, τη βιομηχανική συμμετοχή, προηγμένους πυραύλους, τεχνολογίες μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και έναν πολιτικό μηχανισμό για τακτικό διάλογο σε θέματα άμυνας.

Εάν συμβεί αυτό, ο οδικός χάρτης δεν θα μείνει στη μνήμη ως ένα απλώς συμβολικό έγγραφο. Θα σηματοδοτήσει την ουσιαστικότερη επιστροφή της Τουρκίας στον ευρωπαϊκό αμυντικό-βιομηχανικό χώρο και την προσπάθεια της Γαλλίας να μετατρέψει έναν δύσκολο εταίρο του ΝΑΤΟ σε σημαντικό πελάτη και εταίρο συνεργασίας.

Οι συνέπειες στα Ελληνοτουρκικά

Σε περίπτωση  εμβάθυνσης  της στρατιωτικής συνεργασίας Γαλλίας-Τουρκίας, με  αποτέλεσμα την αγορά αντιαεροπορικών συστημάτων  SAMP/T  και πυραύλων METEOR-πολλώ δε την τυχόν  συμπαραγωγή τους- οι συνέπειες θα είναι   οπωσδήποτε αρνητικές για τα Ελληνοτουρκικά.

Ο λόγος είναι ότι η  νυν αναξιόπιστη τουρκική αεράμυνα στην αντιμετώπιση εχθρικών πυραύλων  θα ισχυροποιηθεί σημαντικότατα, ενώ η αγορά πυραύλων METEOR και η ένταξή τους στην τουρκική πολεμική αεροπορία θα εξανεμίσει την υπάρχουσα  Ελληνική ποιοτική αεροπορική υπεροχή.

Ωστόσο πίσω από τα παραπάνω, διαφαίνεται το γεγονός ότι οι "γείτονες" παρά τις πομπώδεις δηλώσεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων της , έχουν στην παρούσα φάση πολύ  σοβαρά προβλήματα στην αεράμυνάς τους , κάτι που αποτελεί  Αχίλλειο πτέρνα  για την υλοποίηση των επιθετικών σχεδίων τους σε βάρος μας.

Τελικά η Τουρκία δεν είναι τόσο ισχυρή όσο θέλει να δείχνει ότι είναι, αλλά ούτε και τόσο αδύναμη όπως θα θέλαμε να είναι.