Σε μια σπάνια και έντονα συμβολική διπλωματική κίνηση, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο διέταξε τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγτσί και την υπόλοιπη ιρανική αντιπροσωπεία να εγκαταλείψουν τις Ηνωμένες Πολιτείες νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό τους.
Η εντολή δόθηκε τη Δευτέρα, μετά από ημέρες επαφών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης που δεν κατέληξαν σε συμφωνία για την αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ.
Ισραηλινές πιέσεις στα ΗΑΕ για τους τουρκικούς S-400 – Η μάχη για τα F-35
Η ιρανική αποστολή είχε ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη για τις εργασίες της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, όμως η παραμονή της εξελίχθηκε παράλληλα σε ένα ακόμη επεισόδιο της παρασκηνιακής διπλωματίας μεταξύ των δύο αντιπάλων.
«Η Γενική Συνέλευση τελείωσε – Ήταν ώρα να φύγουν»
Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας στο Axios, χρησιμοποίησε ασυνήθιστα σκληρή γλώσσα για να περιγράψει την απόφαση.
«Ο υπουργός Ρούμπιο έδιωξε την ιρανική αντιπροσωπεία, η οποία είχε παραμείνει περισσότερο απ' όσο ήταν καλοδεχούμενη. Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ είχε τελειώσει, οπότε ήταν ώρα να φύγουν», ανέφερε.
Η διατύπωση αποτυπώνει το κλίμα που επικράτησε όταν οι αμερικανοϊρανικές συνομιλίες έφθασαν ξανά σε αδιέξοδο.
Η ιρανική αντιπροσωπεία πιθανότατα θα αναχωρούσε ούτως ή άλλως μέσα στις επόμενες ώρες, όμως η παρέμβαση Ρούμπιο αφαίρεσε από την Τεχεράνη τη δυνατότητα να παρουσιάσει την αναχώρησή της ως αποκλειστικά δική της επιλογή.
Αναχώρησαν για Ντόχα
Ο Αραγτσί και οι υπόλοιποι Ιρανοί αξιωματούχοι αναχώρησαν από τη Νέα Υόρκη λίγες ώρες μετά την αμερικανική εντολή και κατευθύνθηκαν προς την Ντόχα, όπου το Κατάρ εξακολουθεί να λειτουργεί ως βασικός ενδιάμεσος στις επαφές ΗΠΑ–Ιράν.
Τραμπ για αποχώρηση από το Ιράκ: «Νίκη για τις ΗΠΑ»
Η κίνηση της Ουάσιγκτον δεν συνιστά, βάσει των μέχρι στιγμής στοιχείων, τυπική «απέλαση» με τη νομική έννοια του όρου. Πρόκειται για πρόωρο τερματισμό της παραμονής της αντιπροσωπείας, η οποία βρισκόταν στις ΗΠΑ με θεωρήσεις εισόδου που είχαν χορηγηθεί για τις εργασίες του ΟΗΕ. Η αμερικανική κυβέρνηση είχε επιτρέψει στον Ιρανό πρόεδρο και στον υπουργό Εξωτερικών να μεταβούν στη Νέα Υόρκη παρά τη συνεχιζόμενη αντιπαράθεση μεταξύ των δύο χωρών, επιβάλλοντας παράλληλα αυστηρούς περιορισμούς στις μετακινήσεις τους.
Οι συνομιλίες κόλλησαν ξανά
Η εντολή Ρούμπιο ήρθε όταν είχε καταστεί σαφές ότι οι συνομιλίες δεν οδηγούσαν σε άμεσο συμβιβασμό.
Η Τεχεράνη είχε καταθέσει μέσω Κατάρ σχέδιο οικοδόμησης εμπιστοσύνης με επίκεντρο την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την αποκατάσταση της κανονικής ναυσιπλοΐας.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες απάντησαν στην ιρανική πρόταση, όμως οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν για το ποιος θα κάνει πρώτος τις παραχωρήσεις και με ποια σειρά θα εφαρμοστούν τα επιμέρους βήματα.
Για την Τεχεράνη, η άρση ή χαλάρωση της αμερικανικής οικονομικής πίεσης αποτελεί κρίσιμο ζήτημα. Για την Ουάσιγκτον, το βασικό αίτημα παραμένει η αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και η παροχή συγκεκριμένων εγγυήσεων από το Ιράν.
Το μήνυμα πίσω από την κίνηση Ρούμπιο
Η απόφαση να τερματιστεί πρόωρα η παραμονή του Αραγτσί είχε μικρή πρακτική επίπτωση, καθώς η ιρανική αντιπροσωπεία βρισκόταν ήδη κοντά στην αναχώρηση.
Είχε όμως πολύ μεγαλύτερο διπλωματικό και επικοινωνιακό βάρος.
Η Ουάσιγκτον έδειξε ότι δεν επιθυμούσε να επιτρέψει στην ιρανική πλευρά να παρατείνει την παρουσία της στη Νέα Υόρκη μετά το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις, στέλνοντας παράλληλα μήνυμα ότι οι επαφές δεν σημαίνουν εξομάλυνση των σχέσεων.
Flydubai: Ο Νετανιάχου δεν αποκλείει ιρανική εμπλοκή
Παρά τη δημόσια αντιπαράθεση, πάντως, οι διπλωματικοί δίαυλοι δεν έχουν κλείσει. Το Κατάρ συνεχίζει τη μεσολαβητική προσπάθεια και οι συζητήσεις για πιθανό συμβιβασμό γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και την ευρύτερη αποκλιμάκωση παραμένουν ενεργές.
Η «πόρτα» Ρούμπιο στην ιρανική αντιπροσωπεία, επομένως, αποτελεί περισσότερο ένδειξη του βάθους της δυσπιστίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παρά οριστικό τέλος της διπλωματικής διαδικασίας.
