Σε ακόμη μία κίνηση που επιβεβαιώνει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να εντάξει σχεδόν κάθε ελληνική δραστηριότητα στο Αιγαίο στο πλαίσιο των πάγιων αναθεωρητικών διεκδικήσεών της, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε αυτή τη φορά στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα. Μάλιστα, η τουρκική πλευρά δεν περιορίστηκε σε γενικές επιφυλάξεις, αλλά επανέφερε ουσιαστικά τη γνωστή και αβάσιμη θεωρία περί «γκρίζων ζωνών».
Η νέα παρέμβαση της Άγκυρας σημειώθηκε λίγες ώρες μετά τη θεσμοθέτηση, στις 28 Αυγούστου, του νέου ελληνικού Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου, με το οποίο η Αθήνα επιχειρεί να διαμορφώσει ένα ενιαίο μοντέλο για τη χωρική οργάνωση της βιομηχανίας, των logistics, των μεταφορών και γενικότερα της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Το νέο πλαίσιο αφορά πρωτίστως την παραγωγική ανάπτυξη της ίδιας της Ελλάδας, ωστόσο η αναφορά και στον νησιωτικό χώρο ήταν αρκετή ώστε η Τουρκία να επιχειρήσει για ακόμη μία φορά να μεταφέρει τη συζήτηση στο πεδίο των ελληνοτουρκικών διαφορών.
Η Άγκυρα ανακαλύπτει ξανά «πρόβλημα» στο Αιγαίο
Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, Οντζού Κετσελί, υποστήριξε ότι το ελληνικό Ειδικό Χωροταξικό, επειδή καλύπτει και το Αιγαίο, «δεν θα έχει καμία νομική συνέπεια» για την Τουρκία στο πλαίσιο όσων η Άγκυρα χαρακτηρίζει «αλληλένδετα ζητήματα του Αιγαίου».
Το πλέον χαρακτηριστικό σημείο, όμως, βρίσκεται αλλού.
Η τουρκική ανακοίνωση έκανε εκ νέου λόγο για «γεωγραφικούς σχηματισμούς των οποίων η κυριότητα δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με διεθνείς συμφωνίες».
Πρόκειται επί της ουσίας για επαναφορά της γνωστής τουρκικής θεωρίας των λεγόμενων «γκρίζων ζωνών», μέσω της οποίας η Άγκυρα αμφισβητεί ελληνική κυριαρχία επί νησίδων και βραχονησίδων του Αιγαίου.
Η Αθήνα έχει απορρίψει κατ’ επανάληψη και κατηγορηματικά αυτή τη θεωρία, επισημαίνοντας ότι το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο καθορίζεται από τις ισχύουσες διεθνείς συνθήκες και δεν επιδέχεται μονομερείς επανερμηνείες.
Από τον Τουρισμό και τις ΑΠΕ... στη Βιομηχανία
Η σημασία της νέας τουρκικής αντίδρασης γίνεται μεγαλύτερη εάν εξεταστεί μαζί με όσα έχουν προηγηθεί.
Μόλις στις 20 Αυγούστου, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών είχε απαντήσει σε αντίστοιχες τουρκικές αιτιάσεις σχετικά με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Και εκείνη η αντίδραση της Άγκυρας δεν ήταν μεμονωμένη. Το ελληνικό ΥΠΕΞ σημείωνε τότε ότι ήταν η δεύτερη μέσα σε μόλις δώδεκα ημέρες, καθώς είχε προηγηθεί τουρκική παρέμβαση και για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Η ελληνική απάντηση υπήρξε ιδιαίτερα σαφής: οι τουρκικοί ισχυρισμοί χαρακτηρίστηκαν «αβάσιμοι, απολύτως απαράδεκτοι και απορριπτέοι», ενώ η επανάληψή τους αποδόθηκε σε εμμονή της Τουρκίας σε αναθεωρητικές θέσεις χωρίς νόμιμο έρεισμα.
Έτσι διαμορφώνεται πλέον ένα αξιοσημείωτο μοτίβο: Τουρισμός, Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τώρα Βιομηχανία και Εφοδιαστική Αλυσίδα.
Σχεδόν κάθε ελληνικός χωρικός σχεδιασμός που αγγίζει τον νησιωτικό χώρο προκαλεί τουρκική ανακοίνωση και επαναφορά των ίδιων αμφισβητήσεων.
Τι πραγματικά προβλέπει το ελληνικό σχέδιο
Το νέο ΕΧΠ-Β απέχει πολύ από την εικόνα που επιχειρεί να προσδώσει στην υπόθεση η τουρκική παρέμβαση.
Πρόκειται για ένα εσωτερικό αναπτυξιακό και χωροταξικό εργαλείο της Ελλάδας, το οποίο αντικαθιστά έναν σχεδιασμό που είχε καταρτιστεί σε εντελώς διαφορετικές οικονομικές συνθήκες.
Για πρώτη φορά, βιομηχανία και εφοδιαστική αλυσίδα αντιμετωπίζονται ως ενιαίο παραγωγικό σύστημα. Το πλαίσιο συνδέει βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αποθήκευση, logistics, μεταφορές, λιμένες και εμπορευματικά κέντρα, επιδιώκοντας μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού και παραγωγική ανθεκτικότητα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στις κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες, στις επενδύσεις στρατηγικού χαρακτήρα και στα έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Για τα ελληνικά νησιά προβλέπεται ειδικότερη προσέγγιση λόγω της γεωγραφικής και περιβαλλοντικής τους ιδιαιτερότητας, με έμφαση στην κάλυψη των παραγωγικών και εφοδιαστικών αναγκών, στην αξιοποίηση τοπικών πρώτων υλών και στη σύνδεση με την αγροτική παραγωγή και τον τουρισμό.
Η Αθήνα έχει ξεκαθαρίσει τη θέση της
Απέναντι στη διεύρυνση της τουρκικής ατζέντας, η ελληνική θέση παραμένει ότι η μόνη ελληνοτουρκική διαφορά που μπορεί να οδηγηθεί σε διευθέτηση αφορά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
Όπως είχε δηλώσει πριν από λίγες ημέρες το ελληνικό ΥΠΕΞ:
«Το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο είναι απολύτως ξεκάθαρο».
Η ελληνική κυριαρχία, σύμφωνα με την ίδια επίσημη θέση, έχει καθοριστεί σαφώς και οριστικά από διεθνή συμβατικά κείμενα και δεν μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση μέσω της επανάληψης μονομερών τουρκικών θεωριών.
Αξιοσημείωτο είναι πάντως ότι η Άγκυρα, στην ίδια ανακοίνωση με την οποία επαναφέρει τις αμφισβητήσεις της, επικαλείται ταυτόχρονα τη Διακήρυξη των Αθηνών του 2023 περί Φιλικών Σχέσεων και Καλής Γειτονίας, δηλώνοντας μάλιστα έτοιμη για συνεργασία με την Ελλάδα.
Αυτή ακριβώς η αντίφαση αποτυπώνει ένα από τα βασικά προβλήματα στις σημερινές ελληνοτουρκικές σχέσεις: από τη μία πλευρά η Άγκυρα προβάλλει την ανάγκη διαλόγου και «ήρεμων νερών» και από την άλλη διατηρεί και επαναφέρει ολόκληρο το πλέγμα των μονομερών διεκδικήσεών της στο Αιγαίο.
Και πλέον δεν απαιτείται ούτε ένα αμιγώς γεωπολιτικό γεγονός για να εμφανιστούν ξανά αυτές οι αξιώσεις. Αρκεί ακόμη και η Ελλάδα να προχωρήσει στον εσωτερικό χωροταξικό σχεδιασμό της βιομηχανίας και της εφοδιαστικής της αλυσίδας.
