Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο δύσκολο ενεργειακό στοίχημα, καθώς πλησιάζει ο χειμώνας και τα αποθέματα φυσικού αερίου παραμένουν σε ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα. Η αναστάτωση στις διεθνείς αγορές LNG, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και οι περιορισμένες ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, με το ενδεχόμενο ενός ψυχρού χειμώνα να αποτελεί πλέον τον μεγάλο φόβο της ευρωπαϊκής αγοράς.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται περίπου στο 62%-63% της συνολικής χωρητικότητάς τους, έναντι περίπου 74% την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Πρόκειται για επίπεδα σημαντικά χαμηλότερα από εκείνα στα οποία είχε συνηθίσει η Ευρώπη τα προηγούμενα χρόνια στο τέλος του καλοκαιριού.

Η κατάσταση έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία στη διεθνή αγορά. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποίησε ότι τα σημερινά αποθέματα βρίσκονται κάτω από τους ιστορικούς μέσους όρους και ότι ένας βαρύς χειμώνας θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές προκλήσεις για την Ευρώπη.

Το «αγκάθι» του Ορμούζ

Στο επίκεντρο του προβλήματος βρίσκεται πλέον η Μέση Ανατολή. Οι διαταραχές στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν περιορίσει σημαντικά τη διαθεσιμότητα LNG στην παγκόσμια αγορά.

Πριν από τη σημερινή κρίση, περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ. Η διατάραξη αυτής της οδού έχει εκτοξεύσει τις τιμές και έχει εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία.

Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο επειδή η Ευρώπη, μετά τη δραστική μείωση της εξάρτησής της από το ρωσικό αέριο μέσω αγωγών, εξαρτάται περισσότερο από τη διεθνή αγορά LNG. Έτσι, μια κρίση χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μπορεί πλέον να επηρεάσει άμεσα το κόστος ενέργειας στα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και στη βιομηχανία.

Οι τιμές LNG στη βορειοδυτική Ευρώπη έφθασαν αυτή την εβδομάδα στα υψηλότερα επίπεδα από τις αρχές του 2023, έχοντας υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.

Η Γερμανία στο επίκεντρο της ανησυχίας

Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η εικόνα στη Γερμανία, τη χώρα με τη μεγαλύτερη δυνατότητα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Οι γερμανικές εγκαταστάσεις βρίσκονται περίπου στο 52%, πολύ χαμηλότερα από τα περσινά επίπεδα. Η γερμανική κυβέρνηση ανακοίνωσε πάντως στις 28 Αυγούστου ότι ο ρυθμός πλήρωσης έχει επιταχυνθεί τις τελευταίες ημέρες, καθώς βελτιώθηκαν οι συνθήκες στην αγορά LNG και μειώθηκε προσωρινά ο ανταγωνισμός από την Ασία.

Στόχος του Βερολίνου είναι οι αποθήκες να φτάσουν περίπου στο 70% στις αρχές Νοεμβρίου. Η επίτευξή του παραμένει δύσκολη, αλλά εκπρόσωποι της ενεργειακής αγοράς θεωρούν ότι δεν είναι αδύνατη.

Η εικόνα διαφέρει αισθητά μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Ιταλία και Πολωνία έχουν ήδη ξεπεράσει το 80%, ενώ χαμηλότερα βρίσκονται χώρες όπως η Γερμανία, το Βέλγιο και η Ολλανδία.

Γιατί δεν γεμίζουν οι αποθήκες

Η κατάσταση αποκαλύπτει και μια ιδιομορφία της αγοράς. Παραδοσιακά, οι εταιρείες αγοράζουν φθηνότερο φυσικό αέριο το καλοκαίρι, το αποθηκεύουν και το διαθέτουν τον χειμώνα, όταν οι τιμές αυξάνονται.

Φέτος όμως αυτός ο μηχανισμός έχει διαταραχθεί.

Οι υψηλές θερινές τιμές εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή δημιούργησαν για μεγάλο διάστημα ελάχιστο οικονομικό κίνητρο για την αποθήκευση φυσικού αερίου. Αναλυτές προειδοποίησαν μάλιστα ότι για να επιτευχθούν υψηλότεροι ευρωπαϊκοί στόχοι θα απαιτούνταν εξαιρετικά γρήγορες εισροές ή ακόμη και κρατική παρέμβαση.

Την ίδια στιγμή, ο ψυχρότερος καιρός προς το τέλος του προηγούμενου χειμώνα είχε οδηγήσει σε μεγαλύτερη κατανάλωση αποθεμάτων, ενώ η αυξημένη χρήση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή κατά τους θερινούς καύσωνες περιόρισε ακόμη περισσότερο τις δυνατότητες αναπλήρωσης.

Το σενάριο των 100 ευρώ

Το μεγαλύτερο ερώτημα αφορά πλέον τις τιμές.

Η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου έχει ήδη κινηθεί πάνω από τα 68 ευρώ ανά MWh, σε επίπεδα υπερδιπλάσια από τις αρχές του έτους. Σύμφωνα με αναλυτές της Goldman Sachs που επικαλείται ο ΣΚΑΪ, εάν δεν αποκατασταθούν οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή και η Ευρώπη αναγκαστεί να ανταγωνιστεί επιθετικά την Ασία για LNG, οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν ακόμη και τα 100 ευρώ/MWh.

Δεν πρόκειται για το βασικό σενάριο, αλλά για μια ένδειξη του πόσο ευάλωτη παραμένει η αγορά.

Η Ευρώπη βρίσκεται σαφώς σε καλύτερη θέση από το 2022: διαθέτει περισσότερους τερματικούς LNG, περισσότερες ανανεώσιμες πηγές και χαμηλότερη συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου. Ωστόσο, η μεγαλύτερη εξάρτηση από την παγκόσμια αγορά LNG δημιουργεί ένα διαφορετικό είδος κινδύνου.

Το κρίσιμο τρίπτυχο για τον χειμώνα του 2026-2027 θα είναι ο καιρός, οι ροές LNG και η εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Ένας ήπιος χειμώνας και η βελτίωση των διεθνών ροών μπορούν να αποτρέψουν τα χειρότερα. Αν όμως συμπέσουν παρατεταμένο ψύχος, περιορισμένη προσφορά LNG και ισχυρή ασιατική ζήτηση, η Ευρώπη μπορεί να βρεθεί ξανά αντιμέτωπη όχι απαραίτητα με πραγματική έλλειψη φυσικού αερίου, αλλά με ένα νέο και ιδιαίτερα επώδυνο ενεργειακό σοκ στις τιμές.