Το ερευνητικό σκάφος TUBITAK MARMARA της Τουρκίας πρόκειται να διεξάγει επιστημονικές δραστηριότητες στα ανοιχτά του νησιού Meis, και έτσι απλά, ο διακόπτης έντασης ενεργοποιείται ξανά, αναφέρουν τουρκικές πηγές, διευκρινίζοντας:

Οι Τούρκοι ανεβάζουν την ένταση στο Καστελόριζο

Η Τουρκία υπέβαλε Navtex - ένα τηλετύπημο πλοήγησης που μεταδίδει πληροφορίες για τη θαλάσσια ασφάλεια και ειδοποιεί τα πλοία για επερχόμενες δραστηριότητες σε συγκεκριμένα ύδατα. Η Ελλάδα απάντησε με μια αντι-Navtex, ισχυριζόμενη ότι η περιοχή εμπίπτει στη δικαιοδοσία της και απαιτώντας από την Άγκυρα να ζητήσει άδεια.

"Φούσκα" και μύθος η τάχα τρομερή ισχύς των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων και της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας -Αποδείξεις-στοιχεία

Οι προγραμματισμένες δραστηριότητες θα διαρκέσουν από την 1η έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2026.

Η κίνηση της Αθήνας είναι η τελευταία προσπάθεια μονομερούς επέκτασης της θαλάσσιας δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, επικαλούμενη τον Χάρτη της Σεβίλλης - ένα έγγραφο χωρίς επίσημη ισχύ αλλά με άφθονο πολιτικό θέατρο.

Η Ελλάδα διατηρεί ζωντανή τη φιλοδοξία της να επεκτείνει τα χωρικά ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, επιδιώκει να δημιουργήσει de facto όρια μέσω χαρτών που έχουν συνταχθεί με την ετικέτα "θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός" και διατηρεί μια αυξανόμενη στρατιωτική παρουσία σε νησιά που έχουν καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αντι-Navtex είναι το τελευταίο παράδειγμα ενός νομικά αβάσιμου ισχυρισμού που μεταφέρθηκε στο πεδίο και καταδεικνύει για άλλη μια φορά γιατί η σταθερή στάση της Τουρκίας είναι απαραίτητη για την περιφερειακή σταθερότητα.

Γιατί ο Χάρτης της Σεβίλλης δεν έχει βάση

Ο Χάρτης της Σεβίλλης, ο οποίος αποτελεί τη βάση των ισχυρισμών της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, εμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 ως μέρος μιας μελέτης που εκπονήθηκε για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο από ακαδημαϊκούς στο Πανεπιστήμιο της Σεβίλλης της Ισπανίας.

Ακόμα και ο ερευνητής που ετοίμασε τον χάρτη αργότερα αναθεώρησε την αρχική έκδοση σε μεταγενέστερη εργασία με το σκεπτικό ότι βασιζόταν σε μονομερείς πηγές, δηλώνοντας ότι είχε πολύ μικρή αξία για να του δοθεί προτεραιότητα.

Η Αθήνα, ωστόσο, συνέχισε για πάνω από δύο δεκαετίες να αντιμετωπίζει αυτό το ακαδημαϊκό προσχέδιο σαν να ήταν επίσημο νομικό έγγραφο.

Τουρκία–Βοσνία: KİRPİ II και KANGAL στο επίκεντρο της νέας αμυντικής συνεργασίας

Το πιο θεμελιώδες πρόβλημα με τον Χάρτη της Σεβίλλης είναι ότι ουσιαστικά αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως αρχιπελαγικό κράτος.

Η τουρκική θεωρία των ημικλείστων θαλασσών

Ωστόσο, η Ελλάδα είναι ένα ηπειρωτικό παράκτιο κράτος και η εφαρμογή ενός τέτοιου καθεστώτος σε ημίκλειστες θάλασσες όπως το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος είναι αδύνατη βάσει του διεθνούς δικαίου.

Η υφαλοκρηπίδα που παραχωρεί ο χάρτης στο νησί Meis είναι το πιο ορατό παράδειγμα αυτής της στρέβλωσης, αφού  ένα νησί όχι μεγαλύτερο από 10 τετραγωνικά χιλιόμετρα, που βρίσκεται 2 χιλιόμετρα από τις ακτές της Ανατολίας και 580 χιλιόμετρα από την ηπειρωτική Ελλάδα, έχει μια περιοχή θαλάσσιας δικαιοδοσίας 40.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Ένα τέτοιο αποτέλεσμα δεν ταιριάζει ούτε στη γεωγραφική λογική ούτε στην αρχή της ισότητας, μια από τις θεμελιώδεις αρχές του δικαίου της θάλασσας.

Πράγματι, τόσο η Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Άγκυρα όσο και αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν επιβεβαιώσει σε προηγούμενες δηλώσεις ότι ο Χάρτης της Σεβίλλης δεν έχει νομικά δεσμευτική ισχύ.

Η οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας πραγματοποιείται μέσω αμοιβαίας συμφωνίας μεταξύ των ενδιαφερόμενων παράκτιων κρατών, όπως προβλέπεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Ένας μονομερώς καταρτισμένος ακαδημαϊκός χάρτης δεν μπορεί να αποτελέσει αποδεκτό υποκατάστατο της διαπραγματευτικής διαδικασίας.

Η πρόσφατη προσπάθεια της Αθήνας να ανασυσκευάσει αυτή τη θέση υπό την ετικέτα «Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός» και να τη νομιμοποιήσει σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσιάζει το ίδιο πρόβλημα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει εξουσία να λαμβάνει δεσμευτικές αποφάσεις σχετικά με τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας στα ανοικτά των ακτών ενός κράτους μη μέλους.

Οι τεχνικές ομάδες εργασίας της επί του θέματος δεν μπορούν να αναλάβουν διαιτητικό ρόλο σε διαφορές οριοθέτησης μεταξύ κυρίαρχων κρατών.

Επομένως, ακόμη και αν αλλάξει το όνομα, η νομική βάση στην οποία βασίζεται εξακολουθεί να φέρει την ίδια αδυναμία.

Όρια υφαλοκρηπίδας-Η παγίδα των νησιών

Η άλλη επιχειρηματολογία της Ελλάδας βασίζεται στο Άρθρο 121 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Το άρθρο αυτό ορίζει ότι τα νησιά μπορούν να έχουν υφαλοκρηπίδα και αποκλειστική οικονομική ζώνη.

Σε αυτή τη βάση, η Αθήνα υποστηρίζει ότι τα μικρά νησιά όπως το Meis θα πρέπει να έχουν ισοδύναμο αποτέλεσμα με αυτό μιας ηπειρωτικής χώρας.

Αυτή η ερμηνεία, ωστόσο, είναι αποκομμένη τόσο από τον συνολικό σκοπό της Σύμβασης όσο και από  διεθνές δικαστικό προηγούμενο.

Η καθιερωμένη προσέγγιση που έχει αναπτύξει το Διεθνές Δικαστήριο (ICJ) σε παρόμοιες διαφορές είναι να χορηγεί σε τέτοια νησιά περιορισμένο αποτέλεσμα ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αγνοεί εντελώς το αποτέλεσμά τους, όποτε μικρά και μακρινά νησιά που δημιουργούν εκτεταμένες θαλάσσιες περιοχές θα μπορούσαν να παράγουν άδικα αποτελέσματα.

Σε αποφάσεις που δημιουργούν προηγούμενο, όπως η υπόθεση Λιβύης-Μάλτας και η υπόθεση οριοθέτησης της Μαύρης Θάλασσας, το Δικαστήριο εφάρμοσε μειωμένο αποτέλεσμα σε μικρούς νησιωτικούς σχηματισμούς για να διορθώσει τη γεωγραφική δυσαναλογία.

Η τοποθεσία του Meis είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του προηγούμενου: η χορήγηση πλήρους ισχύος σε ένα νησί που βρίσκεται σχεδόν δίπλα στις τουρκικές ακτές ουσιαστικά διαγράφει τη φυσική προέκταση της ακτογραμμής της Ανατολίας και διαστρεβλώνει την ισορροπία μεταξύ του μήκους της ακτογραμμής και της γεωγραφικής πραγματικότητας εντελώς εις βάρος της Τουρκίας.

Ολόκληρη η στρατηγική της Ελλάδας για την Ανατολική Μεσόγειο βασίζεται σε ένα νομικό μύθο, ότι ένα κομμάτι νησιού, μόλις ορατό σε μια δορυφορική εικόνα, μπορεί να διοικεί μια θάλασσα μεγαλύτερη από ορισμένες χώρες.

Η Τουρκία, αντίθετα, έχει εδραιώσει τη θέση της τόσο στο δίκαιο όσο και στη δράση, αρνούμενη να νομιμοποιήσει μονομερείς αξιώσεις, ασκώντας παράλληλα τα ίδια τα δικαιώματα που εγγυάται η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Καθώς το MARMARA προχωρά, το μήνυμα είναι σαφές ότι η Ανατολική Μεσόγειος δεν θα διαιρεθεί από ευσεβείς πόθους, αλλά από αυτό που στην πραγματικότητα επιτρέπει ο νόμος.

Που το πάει η Τουρκία;

Είναι σαφές πλέον ότι η Τουρκία με ερμηνείες του Δικαίου της θάλασσας  a la turka, επιχειρεί να δώσει νομιμοφάνεια στην επιθετική και προκλητική συμπεριφορά της έναντι της Ελλάδας.

Στόχος του Ερντογάν είναι να προκαλέσει την αντίδραση της χώρας μας επί του πεδίου, ώστε να την εμφανίσει ως επιτιθέμενη σε θερμό επεισόδιο που η ίδια θα προκαλέσει.

Στη συνέχεια θα επικαλεστεί την ρήτρα περί από κοινού άμυνας με Σαουδική Αραβία και Πακιστάν (Σύμφωνο Μέκκας) αλλά και Αζερμπαϊτζάν (Διακήρυξη της Σούσα), προκειμένου αφενός να παρασύρει τις εν λόγω χώρες στην πολεμική αναμέτρηση με την χώρα μας την οποία επιθυμεί διακαώς, αλλά και να συγκρατήσει το Ισραήλ προκειμένου αυτό να μην μας συνδράμει στρατιωτικά.