Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε το CNN Türk στις τελευταίες δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και την αμυντική ενίσχυση της Ελλάδας, μεταφέροντας σχεδόν λέξη προς λέξη τα βασικά σημεία τους στην τουρκική τηλεοπτική συζήτηση.

Χαρακτηριστική ήταν η εικόνα στο στούντιο του τουρκικού δικτύου.

Η παρουσιάστρια Φούλια Οζτούρκ έγραψε σε πίνακα τη φράση «Mitsotakis, ne dedi?», δηλαδή «Τι είπε ο Μητσοτάκης;», πριν παρουσιάσει τα δύο βασικά μηνύματα που έστειλε ο Έλληνας πρωθυπουργός από το Μέγαρο Μαξίμου.

Το πρώτο αφορά την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας.

Το δεύτερο την ελληνική αμυντική πολιτική.

Η Αθήνα δηλώνει ότι επιθυμεί λειτουργικές σχέσεις με την Άγκυρα, αλλά ταυτόχρονα ξεκαθαρίζει ότι ούτε η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας ούτε η ελληνική αμυντική θωράκιση μπορούν να εξετάζονται αποκομμένες από το casus belli, τις αμφισβητήσεις και τις σχέσεις καλής γειτονίας.

Και αυτό ακριβώς φαίνεται ότι τράβηξε την προσοχή της τουρκικής τηλεόρασης.

Ελλάδα–Τουρκία: Το ελληνικό διάβημα προηγήθηκε των τουρκικών διακοινώσεων

«Τι είπε ο Μητσοτάκης;» στον πίνακα του CNN Türk

Κατά τη διάρκεια της εκπομπής, η Φούλια Οζτούρκ παρουσίασε συνοπτικά τις θέσεις που διατύπωσε ο Έλληνας πρωθυπουργός μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

Η τουρκική παρουσιάστρια στάθηκε ιδιαίτερα στη σύνδεση της ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας με τις σχέσεις της με την Ελλάδα.

Παράλληλα μετέφερε το μήνυμα του Έλληνα πρωθυπουργού ότι η Ελλάδα επιδιώκει την ειρήνη, αλλά δεν πρόκειται να δεχθεί υποδείξεις από οποιαδήποτε πλευρά για το πώς θα ενισχύσει τις αμυντικές της δυνατότητες.

Πρόκειται για θέση που ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε διατυπώσει δημοσίως μία ημέρα νωρίτερα, επισημαίνοντας παράλληλα ότι δεν μπορεί να θεωρείται φυσιολογική μια κατάσταση στην οποία χώρα που επιθυμεί καλύτερες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί ενεργή απειλή πολέμου έναντι κράτους-μέλους.

Το δεύτερο μήνυμα: Η άμυνα της Ελλάδας αποφασίζεται στην Αθήνα

Η αμυντική διάσταση των δηλώσεων έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο σημερινό κλίμα.

Οι τελευταίες εβδομάδες χαρακτηρίζονται από νέα τουρκική ρητορική γύρω από τη στρατιωτική παρουσία στα ελληνικά νησιά και από αυξημένο ενδιαφέρον των τουρκικών μέσων για την ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η δήλωση ότι η Ελλάδα δεν δέχεται υποδείξεις για την άμυνά της δεν αποτελεί απλώς μια γενική αναφορά στην εθνική κυριαρχία.

Αποτελεί απάντηση στις τελευταίες δημόσιες απαιτήσεις της Άγκυρας σχετικά με τον ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό.

Ο Μητσοτάκης υπογράμμισε παράλληλα ότι η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν και ότι η αμυντική ενίσχυση της χώρας αποσκοπεί στην προστασία της επικράτειας και των συμφερόντων της.

Η Τουρκία και το ευρωπαϊκό χαρτί

Το άλλο σημείο που μεταφέρθηκε στην τουρκική συζήτηση αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί το τελευταίο διάστημα να συνδέσει περισσότερο την εξέλιξη των ευρωτουρκικών σχέσεων με τη συμπεριφορά της Άγκυρας απέναντι στα κράτη-μέλη.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το casus belli, η απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995 που προβλέπει απειλή χρήσης βίας σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο πέραν των έξι ναυτικών μιλίων.

Η Αθήνα θεωρεί ότι η διατήρηση μιας τέτοιας απειλής δεν συμβιβάζεται με τις σχέσεις καλής γειτονίας που οφείλει να έχει μια χώρα η οποία επιδιώκει στενότερη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επανειλημμένα θέσει το συγκεκριμένο ζήτημα και έχει συνδέσει την άρση του casus belli με τη δυνατότητα βαθύτερης ευρωπαϊκής συνεργασίας της Τουρκίας, μεταξύ άλλων στον αμυντικό τομέα.

Στο τραπέζι και το SAFE

Η ίδια γραμμή έχει αποτυπωθεί και στη συζήτηση για το ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE.

Η Αθήνα έχει καταστήσει σαφές ότι η συμμετοχή τρίτων χωρών στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα ασφαλείας των κρατών-μελών.

Η Τουρκία αποτελεί έναν από τους βασικούς ενδιαφερόμενους για βαθύτερη σύνδεση της αμυντικής της βιομηχανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ελληνική κυβέρνηση, από την πλευρά της, επιμένει ότι δεν μπορεί να διαχωριστεί αυτή η συζήτηση από το casus belli και τις τουρκικές αμφισβητήσεις.

Δεν πρόκειται για νέα θέση.

Η ένταση των τελευταίων ημερών, όμως, την επαναφέρει στο επίκεντρο.

Ο Μασούμ Τουρκέρ έφερε στη συζήτηση Κύπρο και Ισραήλ

Στην εκπομπή του CNN Türk παρενέβη και ο πρώην Τούρκος υπουργός Επικρατείας Μασούμ Τουρκέρ.

Η τοποθέτησή του άνοιξε ακόμη περισσότερο το πεδίο της συζήτησης.

Ο Τουρκέρ συνέδεσε τις δηλώσεις Μητσοτάκη και την πρόσφατη στάση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, την Κύπρο και την αντιπαράθεση Τουρκίας–Ισραήλ.

Υποστήριξε ότι η στάση του Ερντογάν αποτελεί μέρος ευρύτερης κρατικής πολιτικής και όχι προσωπική αντιπαράθεση.

Παράλληλα επανέφερε τις γνωστές τουρκικές θέσεις για την Κύπρο, προβάλλοντας ισχυρισμούς για όσα συνέβησαν στο νησί κατά το παρελθόν.

Οι συγκεκριμένες ιστορικές και πολιτικές αναφορές αποτελούν την τουρκική τοποθέτηση και δεν μπορούν να υιοθετούνται ως αντικειμενική περιγραφή των γεγονότων.

«Γνωρίζουμε τι θέλετε να κάνετε»

Ο πρώην Τούρκος υπουργός απέδωσε επίσης ευρύτερο νόημα στις τελευταίες τοποθετήσεις Ερντογάν.

Κατά τη δική του εκτίμηση, ο Τούρκος πρόεδρος επιχειρεί να στείλει μήνυμα προς την Ελλάδα και τους εταίρους της ότι η Άγκυρα παρακολουθεί τις κινήσεις τους στην περιοχή και θα επιχειρήσει να τις ανακόψει όταν θεωρεί ότι θίγουν τουρκικά συμφέροντα.

Πρόκειται, και εδώ, για την πολιτική ερμηνεία του Τουρκέρ και όχι για κάποια νέα επίσημη ανακοίνωση της τουρκικής κυβέρνησης.

Ο ίδιος αναφέρθηκε ακόμη στα τουρκικά θαλάσσια πάρκα και στον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Προσοχή στον ισχυρισμό ότι «οι Αμερικανοί δεν μπορούν να εμπλακούν»

Ιδιαίτερα προσεκτικά πρέπει να αντιμετωπιστεί μια ακόμη τοποθέτηση του πρώην υπουργού.

Ο Τουρκέρ υποστήριξε ότι, μετά την ανακήρυξη του τουρκικού θαλάσσιου πάρκου, οι Ηνωμένες Πολιτείες δυσκολεύονται πλέον να εμπλακούν στην υπόθεση.

Δεν παρουσίασε όμως νομική βάση που να αποδεικνύει ότι μια μονομερής τουρκική ανακήρυξη θαλάσσιου πάρκου δεσμεύει τρίτα κράτη ή αποκλείει την αμερικανική παρουσία στην περιοχή.

Επομένως, η συγκεκριμένη θέση πρέπει να καταγράφεται αποκλειστικά ως ισχυρισμός του πρώην υπουργού και όχι ως δεδομένο.

Το ίδιο ισχύει και για τη γενικότερη εκτίμησή του ότι η Τουρκία είναι «απαραίτητη» για το ΝΑΤΟ.

Πρόκειται για πολιτική αξιολόγηση.

Γιατί οι δηλώσεις Μητσοτάκη απέκτησαν τέτοια προβολή

Το ενδιαφέρον της τουρκικής τηλεόρασης αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν εξεταστεί μέσα στο κλίμα των τελευταίων ημερών.

Τουρκικά μέσα έχουν ήδη αφιερώσει εκτεταμένο χώρο:

• στη στρατιωτική ενίσχυση των ελληνικών νησιών,
• στην ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία,
• στις κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο,
• στο Καστελλόριζο,
• αλλά και στις δηλώσεις Ερντογάν για την αποστρατιωτικοποίηση.

Μέσα σε αυτή τη συγκυρία, η ελληνική απάντηση ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να δεχθεί υποδείξεις για την άμυνά της, ενώ παράλληλα συνδέει τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρώπη με τον σεβασμό των κρατών-μελών, ήταν αναμενόμενο να προκαλέσει αυξημένο ενδιαφέρον.

Το ενδιαφέρον βρίσκεται στην αντίδραση, όχι στο «σοκ»

Η εικόνα της Φούλια Οζτούρκ μπροστά στον πίνακα με τη φράση «Τι είπε ο Μητσοτάκης;» είναι ασφαλώς χαρακτηριστική της προσοχής που δόθηκε στις ελληνικές δηλώσεις.

Δεν αποδεικνύει όμως από μόνη της κάποιο γενικευμένο «σοκ» στην Τουρκία.

Αυτό που μπορεί να ειπωθεί με ασφάλεια είναι ότι οι δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού απέκτησαν αξιοσημείωτη προβολή στο τουρκικό τηλεοπτικό τοπίο και συνδέθηκαν αμέσως με τη μεγαλύτερη συζήτηση για το Αιγαίο, την Κύπρο, το Ισραήλ και την Ανατολική Μεσόγειο.

Και εκεί βρίσκεται η ουσία της αντίδρασης.

Η ελληνική αμυντική ενίσχυση και η προσπάθεια της Αθήνας να βάλει τις ελληνοτουρκικές διαφορές μέσα στην ευρωπαϊκή εξίσωση παρακολουθούνται πλέον πολύ στενά απέναντι από το Αιγαίο.