Μεγάλες προσδοκίες, βαρύγδουπες κυβερνητικές εξαγγελίες, αλλά τελικά… «άνθρακες ο θησαυρός» για τη συντριπτική πλειονότητα των δικαιούχων συντάξεων χηρείας. Η πολυσυζητημένη ρύθμιση, που υποτίθεται ότι θα επανέφερε τη δικαιοσύνη και θα διπλασίαζε τις αποδοχές των δικαιούχων μετά τη συμπλήρωση της πρώτης τριετίας, αποδεικνύεται στην πράξη ένα μέτρο για ελάχιστους, αφήνοντας εκτός προστασίας δεκάδες χιλιάδες ασφαλισμένους.

Καθώς πλησιάζει η καταβολή των συντάξεων Σεπτεμβρίου – οι οποίες αναμένεται να πιστωθούν στους λογαριασμούς των δικαιούχων στο τέλος Αυγούστου – η πραγματικότητα έρχεται να διαψεύσει το αφήγημα των γενναιόδωρων αυξήσεων. Αντί για μαζικές ενισχύσεις, οι περισσότεροι δικαιούχοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με δυσάρεστες εκπλήξεις, διαπιστώνοντας ότι οι «βελτιώσεις» αφορούν μια ισχνή μειοψηφία, ενώ ο κύριος όγκος των συνταξιούχων εγκλωβίζεται σε ένα πλέγμα αυστηρών εξαιρέσεων.

Μόλις 8.500 τυχεροί, 180.000 εκτός

Η ακτινογραφία των στοιχείων αποκαλύπτει το πραγματικό μέγεθος του εμπαιγμού. Η επιστροφή του ποσοστού της σύνταξης στο 70% των αποδοχών του θανόντος (από το 35% στο οποίο υποχωρούσε μετά την τριετία, βάσει των διατάξεων του νόμου 4387/2016 – του γνωστού Νόμου Κατρούγκαλου):

● Αφορά μόλις 8.500 δικαιούχους: Πρόκειται κατά κύριο λόγο για συνταξιούχους του δημόσιου τομέα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι υπηρεσίες του πρώην Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους εφάρμοζαν αυστηρά τον νόμο και περιέκοπταν στο ήμισυ τις παροχές μετά την παρέλευση τριών ετών, εφόσον ο επιζών λάμβανε και δική του σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος.

● Αποκλείει πάνω από 100.000 συνταξιούχους: Εκτός ρύθμισης μένουν όλες οι περιπτώσεις που ο θάνατος του ασφαλισμένου συνέβη πριν από τις 12 Μαΐου 2016 (παλαιοί ασφαλισμένοι), καθώς και η πολυπληθής ομάδα των αγροτισσών.

● Αφήνει αμετάβλητες 80.000 συντάξεις: Για δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους του ιδιωτικού τομέα δεν θα υπάρξει καμία απολύτως μεταβολή. Κι αυτό διότι ο ΕΦΚΑ, λόγω διοικητικής αδράνειας και γραφειοκρατικών αγκυλώσεων, δεν είχε προχωρήσει ποτέ στην προβλεπόμενη επανυπολογιστική μείωση από το 70% στο 35% μετά την τριετία! Έτσι, επειδή δεν τους είχαν επιβληθεί οι περικοπές τότε, δεν δικαιούνται τώρα καμία «αύξηση».

Η παγίδα του Νόμου Κατρούγκαλου

Το κομβικό σημείο της αδικίας εστιάζεται στον χρονικό διαχωρισμό της 12ης Μαΐου 2016. Η αποκατάσταση του ποσοστού στο 70% εφαρμόζεται αποκλειστικά για θανάτους που επήλθαν μετά την ημερομηνία αυτή, αφήνοντας τους παλαιότερους συνταξιούχους σε καθεστώς μόνιμης μειονεξίας.

Παράλληλα αναδεικνύεται μια πρωτοφανής κατάσταση δύο ταχυτήτων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Όσοι προέρχονταν από το Δημόσιο είδαν τις συντάξεις τους να τσεκουρώνονται στην τριετία, με αποτέλεσμα σήμερα να εμφανίζονται ως οι μοναδικοί «ωφελημένοι» της επανενεργοποίησης του 70%.

Αντίθετα, στον ιδιωτικό τομέα η αυθαίρετη κωλυσιεργία του ΕΦΚΑ να εφαρμόσει τις μειώσεις δημιούργησε μια εικονική πραγματικότητα: οι συνταξιούχοι δεν είδαν μειώσεις τότε, αλλά δεν βλέπουν και καμία βελτίωση τώρα, μένοντας στάσιμοι σε ένα τοπίο απόλυτης αβεβαιότητας.

Οι μεγάλοι αδικημένοι του ΟΓΑ

Η πλέον δραματική πτυχή της κυβερνητικής ρύθμισης αφορά τις γυναίκες της υπαίθρου και τους συνταξιούχους του πρώην ΟΓΑ. Η δομή του αγροτικού ασφαλιστικού συστήματος χρησιμοποιείται ως προσχηματικό εμπόδιο στερώντας από τις χήρες των αγροτών ακόμα και τα στοιχειώδη.

● Εμπόδιο η «βασική σύνταξη»: Στον ΟΓΑ, η λεγόμενη βασική σύνταξη επέχει θέση εθνικής σύνταξης. Με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, η παροχή αυτή δεν αναγνωρίζεται στη νέα ρύθμιση, με αποτέλεσμα οι αγρότισσες να εξαιρούνται πλήρως από τις βελτιώσεις.

● Ολοκληρωτικός μηδενισμός στα 67: Ακόμα χειρότερα, για τις περιπτώσεις όπου ο άμεσα ασφαλισμένος απεβίωσε πριν από τις 12 Μαΐου 2016, η σύνταξη λόγω θανάτου περικόπτεται εντελώς μόλις η δικαιούχος συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας της! Πρόκειται για μια ακραία κοινωνική αναλγησία, καθώς ηλικιωμένες γυναίκες στην επαρχία βρίσκονται ξαφνικά χωρίς ούτε ένα ευρώ από τη σύνταξη του συζύγου τους, την ώρα που οι ανάγκες διαβίωσης και περίθαλψης κορυφώνονται.

Κοινωνική πολιτική με «αστερίσκους»

Η εικόνα που διαμορφώνεται λίγο πριν από την πληρωμή των συντάξεων Σεπτεμβρίου είναι αποκαλυπτική. Αντί για μια συνολική, δίκαιη και αναλογική αποκατάσταση των εισοδημάτων που επλήγησαν στα χρόνια των μνημονίων, η κυβέρνηση επιλέγει εμβαλωματικές παρεμβάσεις που αφήνουν εκτός τη συντριπτική πλειονότητα (πάνω από το 95%) των εν δυνάμει δικαιούχων. Για τις 100.000 και πλέον οικογένειες που βλέπουν τις πόρτες της ρύθμισης κλειστές, το σύνθημα περί «κοινωνικής ευαισθησίας» ηχεί ως ειρωνεία, την ίδια στιγμή που η ακρίβεια και το κόστος ζωής συνεχίζουν να ροκανίζουν το ήδη συρρικνωμένο εισόδημά τους.