Από το ζήτημα των 12 ναυτικών μιλίων μέχρι τη Θεσσαλονίκη, την Κομοτηνή και το Καστελόριζο έφτασε η συζήτηση σε τουρκικές τηλεοπτικές εκπομπές, μετά τη νέα δημόσια υπενθύμιση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών της υδάτων.

Οι τοποθετήσεις δεν αποτελούν επίσημες δηλώσεις της τουρκικής κυβέρνησης. Είναι, ωστόσο, χαρακτηριστικές του κλίματος που αναπτύχθηκε σε συγκεκριμένα τουρκικά πάνελ, όπου το casus belli του 1995 επανήλθε στην πρώτη γραμμή και συνοδεύτηκε από ακραίες αναφορές σε ελληνικές πόλεις και νησιά.

Μητσοτάκης–Σίσι στο Ελ Αλαμέιν: ΑΟΖ, Μονή Σινά και GREGY στην ατζέντα

Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Ουγούρ Οζκόκερ, ο οποίος έχει διδάξει και σε τουρκικές στρατιωτικές ακαδημίες, υποστήριξε ότι οποιαδήποτε επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο πέραν των σημερινών 6 ν.μ. ενεργοποιεί, κατά την τουρκική ανάγνωση, το ψήφισμα της Εθνοσυνέλευσης του 1995.

Η συζήτηση όμως δεν έμεινε εκεί.

Από το casus belli στη Θεσσαλονίκη και την Κομοτηνή

Σε τηλεοπτικό πάνελ, η συζήτηση μετατοπίστηκε από τη γεωγραφία του Αιγαίου στη Βόρεια Ελλάδα.

Όταν ο παρουσιαστής έφερε στη συζήτηση τη Θεσσαλονίκη, ο Οζκόκερ απάντησε αρχικά ότι «η Κομοτηνή αρκεί» και έκανε αναφορές στη Δυτική Θράκη και τη Θάσο.

Λίγο αργότερα προχώρησε ακόμη περισσότερο, εκφράζοντας την ευχή η Τουρκία να «πάρει» στο μέλλον τη Θεσσαλονίκη και συνδέοντας ένα τέτοιο ενδεχόμενο με τη διεθνή συγκυρία.

Η συζήτηση κορυφώθηκε με τη φράση ότι, εάν Ελλάδα και Τουρκία έμεναν μόνες σε μια σύγκρουση, οι Τούρκοι θα μπορούσαν να κάνουν τη μεσημεριανή τους προσευχή στη Θεσσαλονίκη.

Πρόκειται για δηλώσεις του ίδιου του σχολιαστή και όχι για επίσημη θέση ή εξαγγελία της Άγκυρας. Η διάκριση αυτή είναι απαραίτητη, ειδικά σε ένα θέμα όπου η ρητορική μπορεί εύκολα να παρουσιαστεί ως κρατική πολιτική.

Τι είπε πραγματικά ο Μητσοτάκης για τα 12 μίλια

Η ένταση στις τουρκικές εκπομπές ακολούθησε τις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη στη συνέντευξη Τύπου της 90ής ΔΕΘ.

Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι η Ελλάδα διατηρεί το αναφαίρετο δικαίωμα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα έως τα 12 ναυτικά μίλια, όποτε και όπως κρίνει ότι η χρονική συγκυρία είναι κατάλληλη.

Τσαμπουκάδες Ερντογάν για τα 12 μίλια του Μητσοτάκη! "Δεν θα μείνουμε άπραγοι σε εχθρικές ενέργειες"

Δεν ανακοίνωσε συγκεκριμένη ημερομηνία ούτε άμεση επέκταση στο Αιγαίο.

Επανέλαβε την πάγια ελληνική θέση ότι το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα της χώρας, το οποίο η Αθήνα έχει ήδη ασκήσει στο Ιόνιο.

Το casus belli δεν αφορά μόνο ακριβώς τα 12 μίλια

Ο Οζκόκερ επέμεινε ότι ακόμη και επέκταση κατά ελάχιστο πάνω από τα 6 ναυτικά μίλια θα μπορούσε να θεωρηθεί από την Τουρκία αιτία ενεργοποίησης του ψηφίσματος του 1995.

Στο συγκεκριμένο σημείο, η διατύπωσή του συμβαδίζει με το γράμμα του ίδιου του κειμένου που ενέκρινε η τουρκική Εθνοσυνέλευση στις 8 Ιουνίου 1995.

Το ψήφισμα αναφέρεται σε περίπτωση κατά την οποία η Ελλάδα αποφασίσει να επεκτείνει στο Αιγαίο τα χωρικά της ύδατα «πέραν των 6 μιλίων» και παρέχει στην τουρκική κυβέρνηση όλες τις αρμοδιότητες που θα κριθούν αναγκαίες για την προστασία των τουρκικών συμφερόντων, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης στρατιωτικών μέσων.

Για την Αθήνα, αυτό συνιστά ενεργή απειλή πολέμου και βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Η Τουρκία, από την πλευρά της, έχει επιχειρήσει κατά καιρούς να παρουσιάσει την απόφαση ως «πολιτική προειδοποίηση». Το κείμενο του 1995, πάντως, εξακολουθεί να βρίσκεται στο κέντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης για την αιγιαλίτιδα ζώνη.

Το σημείο που δεν στέκει για την «άδεια» διέλευσης

Κατά την ίδια τηλεοπτική συζήτηση διατυπώθηκε ο ισχυρισμός ότι, εάν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα, τουρκικά πλοία που κινούνται στο Αιγαίο θα αναγκάζονται να εισέρχονται σε ελληνική αιγιαλίτιδα ζώνη και θα χρειάζονται άδεια της Αθήνας.

Η εικόνα αυτή δεν αποδίδει σωστά το καθεστώς της διεθνούς ναυσιπλοΐας.

Το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει το δικαίωμα αβλαβούς διέλευσης πλοίων όλων των κρατών από τα χωρικά ύδατα ενός παράκτιου κράτους, εφόσον η διέλευση είναι συνεχής, ταχεία και δεν στρέφεται κατά της ειρήνης, της ασφάλειας ή της έννομης τάξης του παράκτιου κράτους.

Συνεπώς, η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης δεν σημαίνει από μόνη της ότι κάθε εμπορικό πλοίο θα πρέπει να ζητά προηγούμενη ελληνική άδεια απλώς για να διέλθει.

«Με ψαρόβαρκα μπορούμε να πάρουμε το Καστελόριζο»

Ακραίες αναφορές καταγράφηκαν και για το Καστελόριζο.

Ο αρθρογράφος της Hürriyet Νεντίμ Σενέρ σχολίασε παλαιότερη φράση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τη μικρή απόσταση μεταξύ της τουρκικής ακτής και του ελληνικού νησιού.

Ο Σενέρ ερμήνευσε τη δήλωση του Τούρκου προέδρου ως μήνυμα ότι η Τουρκία βρίσκεται σε απόσταση «ενός χεριού» από το Καστελόριζο και συνέδεσε τη γεωγραφική εγγύτητα με τη στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.

Στη συνέχεια προχώρησε στη δική του ακραία εκτίμηση ότι η Τουρκία δεν θα χρειαζόταν ούτε φρεγάτα και θα μπορούσε να φτάσει στο νησί ακόμη και «με ψαρόβαρκα».

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι πρόκειται για προσωπική ερμηνεία της δήλωσης Ερντογάν.

Η απόσταση του Καστελόριζου από τις τουρκικές ακτές δεν δημιουργεί, φυσικά, κανένα ζήτημα ως προς την ελληνική κυριαρχία του νησιού, η οποία δεν εξαρτάται από τη γεωγραφική απόσταση μεταξύ δύο ακτών.

Η ελληνική θέση παραμένει σταθερή

Η Αθήνα δεν έχει μεταβάλει τη θέση της μετά τις αντιδράσεις.

Η Ελλάδα θεωρεί ότι διαθέτει, βάσει του Δικαίου της Θάλασσας, το κυριαρχικό δικαίωμα να επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια και ότι η άσκηση αυτού του δικαιώματος δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο απειλής χρήσης στρατιωτικής βίας.

Η χρονική στιγμή και ο τρόπος άσκησης του δικαιώματος αποτελούν απόφαση της ελληνικής Πολιτείας.

Οι ακραίες τοποθετήσεις που ακολούθησαν σε τουρκικά τηλεοπτικά πάνελ δεν αλλάζουν το νομικό καθεστώς. Δείχνουν όμως πόσο γρήγορα η δημόσια συζήτηση στην Τουρκία μπορεί να μετακινηθεί από τη διαφωνία για τα χωρικά ύδατα σε ρητορική περί ελληνικών εδαφών, μόλις το ζήτημα των 12 μιλίων επιστρέψει στην επικαιρότητα.