Ως γνωστόν η ενσωμάτωση δυτικών πυραύλων σε σοβιετικές πλατφόρμες αεράμυνας δημιούργησε μια νέα αρχιτεκτονική για την αεράμυνα της Ουκρανίας.

Η ιδέα του FrankenSAM εξελίχθηκε από μια προσωρινή λύση για την αντιμετώπιση των ελλείψεων σε πυραύλους, σε μια διαδικασία ανάπτυξης συστημάτων αεράμυνας γενικής χρήσης. Έως το 2026, το έργο είχε εισέλθει στη φάση της βιομηχανικής παραγωγής και είχε εισέλθει επίσημα στη διεθνή αγορά εξοπλισμών.

Το  Ουκρανικό πρόγραμμα FrankenSAM

Το πρόγραμμα FrankenSAM οφείλει το όνομά του στον Βίκτορ Φρανκενστάιν, ο οποίος δημιούργησε έναν σύνθετο οργανισμό συνδυάζοντας διάφορα μέρη.

Για την Ουκρανία, η έννοια αυτή σημαίνει τον συνδυασμό σοβιετικών πλατφορμών εκτόξευσης πυραύλων εδάφους-αέρος (SAM) με προηγμένους δυτικούς πυραύλους.

Το έργο ξεκίνησε το 2023 ως κοινή πρωτοβουλία του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ και των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας, αποτελώντας μια στρατηγική απάντηση στην έλλειψη πυραύλων σοβιετικής κατασκευής.

Σήμερα, η ιδέα αυτή ξεπερνά κατά πολύ την απλή ενσωμάτωση πυραύλων RIM-7 Sea Sparrow στο σύστημα αεράμυνας Buk-M1, την προσαρμογή πυραύλων AIM-9 Sidewinder σε σοβιετικές πλατφόρμες εκτόξευσης ή τη σύζευξη εκτοξευτών του συστήματος MIM-104 Patriot με ουκρανικά ραντάρ.

Έχει εξελιχθεί στη δημιουργία ενός ενιαίου και ευφυούς δικτύου, το οποίο ενσωματώνει διαφορετικές τεχνολογίες σε έναν ενιαίο μηχανισμό για την προστασία του εναέριου χώρου.

Τρόπος Λειτουργίας και οφέλη

Στον πυρήνα αυτής της αρχιτεκτονικής βρίσκονται μονάδες ψηφιακής διασύνδεσης, γνωστές ως «μονάδες-γέφυρες» (bridge modules).

Τα στοιχεία αυτά λειτουργούν ως ένα «ψηφιακό νευρικό σύστημα», το οποίο επιτρέπει διάφορες βασικές δυνατότητες:

Συγχρονισμός αισθητήρων. Σύγχρονα ραντάρ, όπως το AN/MPQ-64 Sentinel, λειτουργούν σε έναν κοινό χώρο μάχης μαζί με ουκρανικά συστήματα ραντάρ.

Έλεγχος εκπομπών, ή αλλιώς «σιγή ασυρμάτου». Οι εκτοξευτές μπορούν να λαμβάνουν δεδομένα στοχοποίησης από εξωτερικές πηγές, συμπεριλαμβανομένων αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης (AWACS) ή του συστήματος διαχείρισης πεδίου μάχης Delta.

Στη "κόψη του ξυραφιού" τα Ελληνοτουρκικά με τον GSI-Όλο το παρασκήνιο

Δεν χρειάζεται να ενεργοποιήσουν τα δικά τους ραντάρ παρά μόνο τη στιγμή της εκτόξευσης, γεγονός που μειώνει σημαντικά την ευαλωτότητά τους απέναντι σε πυραύλους εντοπισμού πηγών εκπομπής (anti-radiation missiles).

Οικονομική διάσταση των αναχαιτίσεων. Τα μεγάλα αποθέματα παλαιότερων πυραύλων που διαθέτει το ΝΑΤΟ επιτρέπουν στις αμυνόμενες δυνάμεις να αναχαιτίζουν σχετικά φθηνά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), διατηρώντας παράλληλα τα ακριβά αναχαιτιστικά βλήματα —όπως αυτά των συστημάτων MIM-104 Patriot— για την αντιμετώπιση απειλών από βαλλιστικούς πυραύλους.

Η  χερσαία και Ναυτική επιχειρησιακή  του λειτουργία 

Ένα σημαντικό ορόσημο για το πρόγραμμα FrankenSAM σημειώθηκε τον Ιανουάριο του 2024, όταν αναφέρθηκε η πρώτη επιβεβαιωμένη χρήση του συστήματος σε πραγματικές συνθήκες μάχης.

Οι ουκρανικές αμυντικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν τον υβριδικό εκτοξευτή για να καταστρέψουν ένα drone τύπου Shahed σε απόσταση περίπου εννέα χιλιομέτρων.

Τον Μάιο του 2024, η ουκρανική Πολεμική Αεροπορία δημοσίευσε τις πρώτες φωτογραφίες του συστήματος, παρέχοντας τεκμηριωμένη επιβεβαίωση ότι η ιδέα είχε τεθεί σε επιχειρησιακή λειτουργία.

Ένα ακόμη σημαντικό ορόσημο επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, με τη δημοσιοποίηση του πρώτου επίσημου βίντεο που έδειχνε ένα εκσυγχρονισμένο σύστημα Buk-M1, το οποίο λειτουργούσε στο πλαίσιο του προγράμματος FrankenSAM. Το οπτικό υλικό κατέγραφε ξεκάθαρα την εκτόξευση πυραύλου και την επιτυχή αναχαίτιση εναέριων στόχων κατά τη διάρκεια μιας νυχτερινής επίθεσης.

Ένα καθοριστικό βήμα σημειώθηκε όταν το πρόγραμμα FrankenSAM επεκτάθηκε στον ναυτικό τομέα.

Ουκρανοί μηχανικοί κατάφεραν να ενσωματώσουν έναν πύραυλο AIM-9 Sidewinder στο ναυτικό μη επανδρωμένο σκάφος (drone) Magura V7.

Το 2025, η κατάρριψη ενός ρωσικού μαχητικού αεροσκάφους Su-30 από ένα τέτοιο drone διέλυσε κάθε εναπομείνασα αμφιβολία σχετικά με την αποτελεσματικότητα της συγκεκριμένης προσέγγισης.

Η εξέλιξη του FrankenSAM: Νέοι κανόνες διεξαγωγής πολέμου στη θάλασσα και στον αέρα

Το επόμενο στάδιο αυτής της εξέλιξης παρουσιάστηκε στην έκθεση World Defense Show 2026, στο Ριάντ. Η Ουκρανία αποκάλυψε το νέο σύστημα αεράμυνας πολλαπλών διαμετρημάτων «Shershen», το οποίο σχεδιάστηκε για να προσφέρει τη μέγιστη δυνατή ευελιξία.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το σύστημα έχει δοκιμαστεί με πέντε διαφορετικούς τύπους πυραύλων: από τους AIM-9L/M, που διαθέτουν καθοδήγηση υπέρυθρης ακτινοβολίας, έως τους RIM-7, οι οποίοι καθοδηγούνται μέσω ραντάρ. Προβαλλόμενο ως μια πολύ πιο οικονομική εναλλακτική λύση σε σύγκριση με συστήματα όπως το NASAMS ή το IRIS-T SLM, το Shershen ενσωματώνει τη φιλοσοφία «plug-and-fight» (άμεση επιχειρησιακή ετοιμότητα μέσω διασύνδεσης).

Σήμερα, το FrankenSAM έχει εξελιχθεί από μια σειρά μεμονωμένων πειραμάτων σε μια τυποποιημένη οικογένεια οπλικών συστημάτων. Το έργο έχει μετασχηματιστεί από μια επείγουσα απάντηση στις ελλείψεις πυραύλων σε μια σταθερή και κλιμακούμενη αμυντική λύση.

Η παραλαβή από την Ουκρανία της πλήρους τεχνικής τεκμηρίωσης το 2025 κατέστησε δυνατή την τοπική συναρμολόγηση, επιτρέποντας στο εγχείρημα να περάσει πλήρως σε μια βιομηχανική φάση μεγάλης κλίμακας.

Η εποχή των μονολιθικών και εξαιρετικά δαπανηρών συστημάτων αεράμυνας, η ανάπτυξη των οποίων απαιτεί δεκαετίες, φτάνει σταδιακά στο τέλος της. Το FrankenSAM συνέβαλε στην εισαγωγή της έννοιας της ανοιχτής αρχιτεκτονικής στο πεδίο της μάχης.

Η εμπειρία της Ουκρανίας καταδεικνύει ότι, στον σύγχρονο πόλεμο, το ευέλικτο λογισμικό μπορεί να είναι εξίσου σημαντικό με το πάχος της θωράκισης ή τον αριθμό των εκτοξευτών. Αυτό που ξεκίνησε ως πείραμα έχει μετατραπεί σε ένα νέο παγκόσμιο πρότυπο.

Οι προτάσεις του  ΠΕΝΤΑΠΟΣΤΑΓΜΑΤΟΣ  για το " Ελληνικό " FrankenSAM   

.. με τίτλο "Μελέτη -Ανάλυση: "Στρατιωτικά συμπεράσματα του πολέμου στην Ουκρανία και των Τουρκικών επιχειρήσεων σε Συρία-Λιβύη-Προσαρμογή στην Ελληνική πραγματικότητα - Εισηγήσεις" , αναφέραμε μεταξύ άλλων στο εδάφιο 3 με τίτλο "Χρήση  από τους Ουκρανούς Δυτικών προηγμένων πυραύλων από Σοβιετικούς εκτοξευτές":

"Ο Ουκρανικός στρατός  εκσυγχρονίζει παλαιότερους σοβιετικούς εκτοξευτές ενσωματώνοντας σε αυτούς προηγμένους πυραύλους που αποκτήθηκαν κυρίως από δυτικούς συμμάχους, με την πλειοψηφία να είναι από τις ΗΠΑ.

Ας εξετάσουμε το πρόγραμμα  Franken-SAM που καθοδηγείται από τις ΗΠΑ ως παράδειγμα.

Υπάρχουν τρεις γνωστές παραλλαγές στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας.

Η πρώτη επικεντρώνεται στην ενσωμάτωση των αμερικανικών πυραύλων Sea Sparrow σε παραδοσιακά συστήματα εκτόξευσης Buk της σοβιετικής εποχής.

Η δεύτερη εκτείνεται στη σύζευξη του αμερικανικού πυραύλου αέρος-αέρος Sidewinder,  με σοβιετική τεχνολογία ραντάρ.

Η τελευταία είναι μια άκρως εμπιστευτική επιχείρηση, βραβευμένη για τις ανώτερες δυνατότητές της, αλλά οι ακριβείς λεπτομέρειες δεν είναι γνωστές στο κοινό.

Ως τρίτη υπάρχει ένα ευρύ φάσμα έργων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που απλώς τοποθετούν εμπορευματοκιβώτια με αμερικανικούς πυραύλους σε παλαιότερα σοβιετικά συστήματα εκτόξευσης, όπου περιλαμβάνουν την πλήρη ενσωμάτωση αμερικανικών συστημάτων εκτόξευσης σε μια ενοποιημένη δομή αεράμυνας S-300.

Το Κίεβο χρησιμοποιεί πυραύλους αέρος-αέρος AIM-9 ως πυραύλους εδάφους-αέρος τώρα σε αντιαεροπορικά  του συστήματα.

Το επιχειρησιακό περιβάλλον του Αιγαίου-Η δυνατότητα προσβολής από τα νησιά μας των τουρκικών λιμανιών στα Μικρασιαστικά παράλια

Τα παραπάνω δημιουργούν συνειρμούς για  εξέταση από τους αρμόδιους φορείς  χρήσης  διαφόρων πυραύλων και πυρομαχικών  στα πρότυπα  αυτά του προγράμματος Ουκρανίας-ΗΠΑ, Franken-SAM.

Για παράδειγμα η χρήση των πυραύλων αέρος-αέρος AIM-9  στα πρότυπα των Ουκρανών  ως αντιαεροπορικού πύραυλου στα νησιά μας θα τα θωράκιζε ακόμη περισσότερο απέναντι στα τουρκικά drones και ελικόπτερα κυρίως.

Η τοποθέτηση σε ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα TOR M1 δυτικών πυραύλων, όπως και στο σύστημα S-300, θα αποτελέσει θέλοντας και μη μονόδρομο για τη χώρα μας, εφόσον δεν προβεί σε αντικατάστασή τους με άλλα Δυτικού τύπου αντιαεροπορικά, αφού οι σχέσεις με τη Ρωσία δεν είναι καλές και η συντήρηση-παράταση του ορίου ζωής τους μέσω εκσυγχρονισμού τους μοιάζει απίθανη.

Πλέον των ανωτέρω προτείνεται η μετατροπή των πυραύλων του πολεμικού ναυτικού μας  AGM-84 Harpoon σε πυραύλους εδάφους-εδάφους και εγκατάστασης αυτών στα νησιά μας, γεγονός που θα μας δώσει τη δυνατότητα να πλήττουμε από αυτά το σύνολο των τουρκικών  λιμανιών στα μικρασιατικά παράλια  και ακόμη μακρύτερα.

Αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία σε περίπτωση αεροναυτικής στρατιωτικής εμπλοκής μας στο Αιγαίο με την Τουρκία, αφού εάν βληθούν  από τα νησιά μας τα τουρκικά λιμάνια και κυρίως οι εγκαταστάσεις ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης τους και οι εγκαταστάσεις παροχής υποστήριξης Διοικητικής Μέριμνας του στόλου τους, τότε τα αποτελέσματα θα είναι ολέθρια για αυτόν.

Έτσι οποιοδήποτε τουρκικό πολεμικό πλοίο βληθεί από εμάς και χρειαστεί να μεταβεί προς επισκευή, ή υποστεί βλάβη, ή χρειαστεί ανεφοδιασμό, θα είναι αδύνατο να λάβει την παραμικρή βοήθεια από τα λιμάνια τους στο Αιγαίο, εάν και εφόσον τα έχουμε πλήξει νωρίτερα όπως προανέφερα.

Αντιλαμβανόμαστε ότι η επιβιωσιμότητα του φίλιου πυροβολικού των νήσων μας έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία, προκειμένου να μπορέσουν να πλήξουν από ενάρξεως των επιχειρήσεων, τις  τόσο κρίσιμες και ζωτικές χερσαίες εγκαταστάσεις των τουρκικών λιμένων, για την ασφάλεια και επιβίωση του τουρκικού στόλου.

Χωρίς αυτές ο τουρκικός στόλος αργά ή γρήγορα θα καταστραφεί, στέλνοντας στο βυθό του Αιγαίου μας την "Γαλάζια πατρίδα" του Ερντογάν.

Άποψή μας είναι ότι ακόμη και μετά την ενίσχυση της αεράμυνάς μας με Ισραηλινά σύγχρονα αντιαεροπορικά συστήματα για την δημιουργία της "Ασπίδας του Αχιλλέα", τα ρωσικής κατασκευής TOR- M1 και OSA-AKM θα μπορούσαν στη βάση του προγράμματος FrankenSAM  να αξιοποιηθούν ακόμη και μεμονωμένα ενισχύοντας την αεράμυνά μας .