Να μην περιμένει η Αθήνα την εμφάνιση τουρκικών φρεγατών για να αποφασίσει πώς θα αντιδράσει. Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα του στρατηγού ε.α. Φραγκούλη Φράγκου, ο οποίος προειδοποίησε για τον κίνδυνο θερμού επεισοδίου με την Τουρκία, με αφορμή τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Τουρκικό «καπάρωμα» με NAVTEX: Η Άγκυρα βάζει "ταμπέλα ιδιοκτησίας" στο Καστελλόριζο
Μιλώντας στην εκπομπή «Ώρα Ελλάδος» του OPEN, ο επίτιμος Αρχηγός ΓΕΣ και πρώην υπουργός Εθνικής Άμυνας στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη πολιτικού και στρατιωτικού συντονισμού. Επικαλέστηκε όσα συνέβησαν στην Κάσο το 2024, αναφέρθηκε στις τουρκικές αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και ζήτησε σαφείς κανόνες εμπλοκής, ώστε μια ενδεχόμενη κρίση να μη βρει τις ελληνικές αρχές απροετοίμαστες.
«Το ΚΥΣΕΑ στο Πεντάγωνο, όχι στο Μαξίμου»
Μία από τις πιο αιχμηρές τοποθετήσεις του στρατηγού αφορούσε τον χώρο και τον τρόπο λήψης των αποφάσεων σε περίπτωση ελληνοτουρκικής κρίσης.
Ο Φράγκος, σύμφωνα με πληροφορίες από το ,υποστήριξε ότι το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας πρέπει να συνεδριάζει στο Πεντάγωνο, όπου βρίσκεται η στρατιωτική ηγεσία, και όχι στο Μέγαρο Μαξίμου. Στο ίδιο πλαίσιο, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην εγγύτητα της τουρκικής πρεσβείας προς το πρωθυπουργικό γραφείο.
Η θέση του δεν αποτελεί διαπίστωση ότι έχει υπάρξει παραβίαση της ασφάλειας κυβερνητικών συνεδριάσεων. Είναι πρόταση για διαφορετικό τρόπο οργάνωσης της διαχείρισης κρίσεων.
Ο στρατηγός επέμεινε ότι οι κανόνες εμπλοκής, οι διαδικασίες αποκλιμάκωσης και οι επιλογές των Ενόπλων Δυνάμεων πρέπει να έχουν εξεταστεί πριν εμφανιστεί ένα επεισόδιο στο πεδίο.
Το μάθημα της Κάσου και οι τουρκικές φρεγάτες
Ο πρώην υπουργός Εθνικής Άμυνας επικαλέστηκε τα γεγονότα του 2024 στην Κάσο, όταν η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων κοντά σε περιοχή θαλάσσιων ερευνών είχε προκαλέσει ένταση.
Κατά την τοποθέτησή του, η ελληνική πλευρά οφείλει να έχει ήδη σχεδιάσει την αντίδρασή της εάν επαναληφθεί αντίστοιχο περιστατικό.
Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στη δυνατότητα παρουσίας ελληνικών πολεμικών πλοίων σε κατάλληλες θέσεις επιτήρησης στο Αιγαίο. Με αυτόν τον τρόπο, εξήγησε, δεν θα απαιτείται κάθε φορά να αναμένεται η αναχώρηση μονάδων από τους ναυστάθμους της Σαλαμίνας ή της Σούδας.
Η επιχειρησιακή ετοιμότητα, κατά τον Φράγκο, πρέπει να συνδυάζεται με ξεκάθαρη πολιτική καθοδήγηση. Στόχος, όπως υποστήριξε, δεν είναι να προκληθεί σύγκρουση, αλλά να υπάρχει δυνατότητα αντίδρασης και ασφαλούς αποκλιμάκωσης εάν εκδηλωθεί κρίση.
Οι Τούρκοι «ζητούν πολλά για να πάρουν έστω και μία τρίχα»
Ο Φράγκος περιέγραψε την τουρκική διαπραγματευτική τακτική με μία χαρακτηριστική λαϊκή έκφραση:
Με αυτόν τον τρόπο απέδωσε την εκτίμησή του ότι η Άγκυρα διευρύνει συνεχώς τις αξιώσεις της, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει έστω και μερικά από όσα ζητά.
Μεταστάθμευση δύο μοιρών τουρκικών Τορπιλακάτων έναντι Χίου
Συνέδεσε την τακτική αυτή με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και το τουρκολιβυκό μνημόνιο, εκφράζοντας την άποψη ότι η Τουρκία επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα στις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.
Αναφέρθηκε επίσης στις επαφές της Άγκυρας με την πλευρά του Χαλίφα Χαφτάρ στη Λιβύη, εκτιμώντας ότι η Τουρκία επιδιώκει ευρύτερη αποδοχή των θέσεών της για τη θαλάσσια οριοθέτηση.
Το γαλλικό χαρτί στο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου του Great Sea Interconnector.
Ο στρατηγός παρουσίασε τη γαλλική συμμετοχή ως σημαντική παράμετρο του έργου, καθώς προσθέτει στην ενεργειακή διασύνδεση ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό και γεωπολιτικό ενδιαφέρον.
Η συμφωνία εισόδου της Meridiam υπογράφηκε στις 5 Αυγούστου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Παράλληλα, υπογράφηκε συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans για την πραγματοποίηση ερευνών βυθού.
Στις 15 Οκτωβρίου έγινε γνωστό ότι προωθούνται νέες διαδικασίες για την επανέναρξη των ερευνών, με συμμετοχή γαλλικού ερευνητικού σκάφους.
Ο Φράγκος επεσήμανε ότι η Τουρκία δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος του έργου και υποστήριξε ότι η Αθήνα πρέπει να αναδεικνύει την ευρωπαϊκή του διάσταση.
Η τουρκική κυβέρνηση, από την πλευρά της, προβάλλει διαφορετικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες και τις αρμοδιότητες έκδοσης ναυτιλιακών αναγγελιών. Η διαφωνία έχει ήδη επηρεάσει τον σχεδιασμό ερευνών στην περιοχή.
Τέσσερις κινήσεις πριν από μια ελληνοτουρκική κρίση
Ο επίτιμος Αρχηγός ΓΕΣ παρουσίασε τέσσερις πυλώνες που, κατά την εκτίμησή του, πρέπει να στηρίζουν την ελληνική αντίδραση:
Νομική θωράκιση: Σαφής τεκμηρίωση των ελληνικών θέσεων με βάση το διεθνές δίκαιο.
Διπλωματική κινητοποίηση: Έγκαιρη ενημέρωση των ευρωπαϊκών εταίρων, προτού κορυφωθεί μια κρίση.
Στρατηγική επικοινωνία: Ανάδειξη του Great Sea Interconnector ως ευρωπαϊκού ενεργειακού έργου.
Επιχειρησιακή ετοιμότητα: Συντονισμός πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, με προετοιμασμένες επιλογές αντίδρασης και αποκλιμάκωσης.
Ο Φράγκος τόνισε ότι η ύπαρξη στρατιωτικής ισχύος δεν αρκεί εάν δεν εντάσσεται σε συγκροτημένη εθνική στρατηγική.
Ζήτησε στενή συνεργασία της πολιτικής ηγεσίας με τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ και την ηγεσία του Πολεμικού Ναυτικού, ώστε οι αποφάσεις να βασίζονται σε σαφή εικόνα των επιχειρησιακών δεδομένων.
Από την ελληνική υφαλοκρηπίδα στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια
Στη συνέντευξη έγινε αναφορά και στο νομικό πλαίσιο των ελληνικών θαλάσσιων διεκδικήσεων, μεταξύ άλλων στον νόμο του 2011 που συνδέεται με τον Γιάννη Μανιάτη και στον ρόλο των νησιών κατά την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Ο στρατηγός συνέδεσε τη σημασία της νομικής τεκμηρίωσης με τις μεγάλες ενεργειακές επενδύσεις και την παρουσία διεθνών εταιρειών στην ευρύτερη περιοχή.
Επισήμανε ακόμη ότι το Great Sea Interconnector δεν εξυπηρετεί μόνο την Ελλάδα και την Κύπρο. Η ηλεκτρική διασύνδεση έχει ενταχθεί στον ευρωπαϊκό ενεργειακό σχεδιασμό, με στόχο την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου και την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού.
Κατά τον Φράγκο, αυτή η διάσταση πρέπει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ελληνικής διπλωματικής επιχειρηματολογίας.
Το μήνυμα του προς την Αθήνα επικεντρώθηκε τελικά στην προετοιμασία: η αντιμετώπιση μιας πιθανής τουρκικής κλιμάκωσης δεν μπορεί να αρχίσει την ώρα που τα πολεμικά πλοία βρίσκονται ήδη απέναντι από τα ερευνητικά σκάφη. Χρειάζεται προηγούμενος συντονισμός, σαφής εθνική στρατηγική και σχεδιασμός τόσο της αντίδρασης όσο και της αποκλιμάκωσης.
