Δημοσίως, Ισραηλινοί αξιωματούχοι κατηγορούσαν το Κατάρ ότι χρηματοδοτούσε τη Χαμάς. Στα παρασκήνια, όμως, η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου συμμετείχε ενεργά στον μηχανισμό με τον οποίο η Ντόχα διοχέτευε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια στη Λωρίδα της Γάζας. Και ο τότε επικεφαλής της Μοσάντ έστελνε επιστολή ευγνωμοσύνης προς τον εμίρη του Κατάρ.

Αυτό προκύπτει από έρευνα του αμερικανικού περιοδικού TIME, το οποίο εξασφάλισε μέχρι πρότινος αδημοσίευτα έγγραφα και αλληλογραφία ανώτερων Ισραηλινών αξιωματούχων. Η έρευνα φωτίζει τον ρόλο που διαδραμάτισε το Ισραήλ στη διαχείριση σχεδόν δύο δισεκατομμυρίων δολαρίων καταριανής βοήθειας προς τη Γάζα κατά τη διάρκεια πολλών ετών.

Ο Τραμπ σκέφτεται να μαζέψει τα στρατεύματα της και το ΝΑΤΟ μετρά τα όπλα του

Το πολιτικό βάρος της αποκάλυψης είναι ιδιαίτερα μεγάλο, καθώς έρχεται πριν από τις ισραηλινές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου και επαναφέρει τα ερωτήματα για τις αποφάσεις που προηγήθηκαν της επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Η επιστολή της Μοσάντ που αλλάζει την εικόνα

Ένα από τα σημαντικότερα ντοκουμέντα της έρευνας είναι επιστολή του 2020 από τον τότε διευθυντή της Μοσάντ, Γιόσι Κοέν, προς τον εμίρη του Κατάρ, Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι.

Στο έγγραφο, ο Ισραηλινός αξιωματούχος εκφράζει ευγνωμοσύνη για την ανθρωπιστική βοήθεια της Ντόχα, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και στη διατήρηση της σταθερότητας στη Γάζα.

Η αλληλογραφία παρουσιάζει μια εικόνα που έρχεται σε αντίθεση με τη δημόσια κριτική την οποία ασκούσαν την ίδια περίοδο Ισραηλινοί πολιτικοί προς το Κατάρ.

Σύμφωνα με το TIME, αυτή η διπλή στάση είχε προκαλέσει έντονη ενόχληση στη Ντόχα: ενώ το Ισραήλ κατήγγελλε δημόσια την οικονομική βοήθεια, αξιωματούχοι της κυβέρνησης ζητούσαν ιδιωτικά τη συνέχισή της.

Ποιος κρατούσε το ταμείο των σχεδόν 2 δισεκατομμυρίων;

Η καταριανή χρηματοδότηση της Γάζας είχε αρχίσει το 2007, όταν η Χαμάς εδραίωσε τον έλεγχο της στον παλαιστινιακό θύλακα.

Η άμεση συμμετοχή του Ισραήλ ενισχύθηκε από το 2012, επί κυβέρνησης Νετανιάχου. Οι ισραηλινές αρχές απέκτησαν ρόλο στον καθορισμό των δικαιούχων, στη μεταφορά της βοήθειας και στον συντονισμό προγραμμάτων για τρόφιμα, φάρμακα και ηλεκτροδότηση.

Έως το 2018, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η έρευνα, περίπου 1,1 δισεκατομμύρια δολάρια είχαν ήδη κατευθυνθεί στη Γάζα.

Ακολούθησε πιο θεσμοθετημένος μηχανισμός με τη συμμετοχή του Κατάρ, του Ισραήλ και των Ηνωμένων Εθνών.

Το 2021 συμφωνήθηκε, μεταξύ άλλων, πρόγραμμα 40 εκατομμυρίων δολαρίων για οικονομική βοήθεια σε περίπου 100.000 παλαιστινιακά νοικοκυριά. Η ενίσχυση ανερχόταν σε 100 δολάρια τον μήνα για τέσσερις μήνες.

Οι οικογένειες επιλέγονταν μέσω διαδικασίας ελέγχου με ισραηλινή συμμετοχή, ενώ η καταβολή πραγματοποιούνταν μέσω διεθνών οργανισμών.

Τα στοιχεία αποδεικνύουν την ενεργό ισραηλινή εποπτεία του συστήματος. Δεν αποδεικνύουν ότι ολόκληρη η καταριανή βοήθεια χρησιμοποιήθηκε για τον εξοπλισμό της Χαμάς.

Βαλίτσες με μετρητά και ένα σύστημα που δεν σταμάτησε

Το 2018, όταν ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς περιόρισε τις πληρωμές προς εργαζομένους στη Γάζα, ο μηχανισμός πήρε ακόμη πιο αμφιλεγόμενη μορφή.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, Ισραηλινοί αξιωματούχοι διευκόλυναν τη μεταφορά καταριανών μετρητών στη Γάζα μέσα σε βαλίτσες.

Τραμπ για Ζελένσκι: «Παίρνει χρήματα από την Ευρώπη και δεν θέλει ειρήνη»

Ο Ναφτάλι Μπένετ είχε καταγγείλει δημόσια την πρακτική, θεωρώντας ότι συνιστούσε πληρωμή προς μια οργάνωση που μπορούσε να χρησιμοποιεί την απειλή βίας ως μέσο πίεσης.

Όμως ακόμη και μετά την αποχώρηση του Νετανιάχου από την πρωθυπουργία, το ευρύτερο πρόγραμμα καταριανής ενίσχυσης διατηρήθηκε. Επί κυβέρνησης Μπένετ σταμάτησε η μεταφορά χρημάτων με βαλίτσες, όχι όμως και η βοήθεια μέσω άλλων μηχανισμών.

Αυτό έχει σημασία, διότι η πολιτική δεν περιορίστηκε αποκλειστικά στον Νετανιάχου. Υποστηρίχθηκε, σε διαφορετικές μορφές, από διαδοχικές ισραηλινές κυβερνήσεις και διεθνείς εταίρους.

Γιατί ήθελε το Ισραήλ να συνεχίζονται οι πληρωμές;

Η βασική αιτιολόγηση της ισραηλινής πλευράς ήταν ότι η οικονομική βοήθεια θα απέτρεπε μια ανθρωπιστική κατάρρευση και θα περιόριζε την πιθανότητα νέας σύγκρουσης.

Ο Νετανιάχου έχει υποστηρίξει ότι τα χρήματα προορίζονταν για τη λειτουργία των πολιτικών υπηρεσιών και όχι για τη χρηματοδότηση στρατιωτικών επιχειρήσεων της Χαμάς.

Οι επικριτές του, ωστόσο, διατυπώνουν μια διαφορετική κατηγορία: ότι η διατήρηση της Χαμάς στην εξουσία της Γάζας εξυπηρετούσε πολιτικά τη διαιώνιση του διαχωρισμού των Παλαιστινίων από την Παλαιστινιακή Αρχή στη Δυτική Όχθη.

Κατά την άποψή τους, αυτή η κατάσταση περιόριζε τις προοπτικές δημιουργίας ενιαίας παλαιστινιακής ηγεσίας που θα μπορούσε να διαπραγματευτεί λύση δύο κρατών.

Πρόκειται για πολιτική ερμηνεία των κινήτρων του Νετανιάχου, όχι για συμπέρασμα που αποδεικνύεται αυτομάτως από τα έγγραφα των πληρωμών.

Δύο εβδομάδες πριν από την 7η Οκτωβρίου

Η έρευνα του TIME περιγράφει ότι ακόμη και το 2023, όταν η ένταση ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς αυξανόταν, η κυβέρνηση Νετανιάχου επιθυμούσε τη διατήρηση του υπάρχοντος μηχανισμού.

Δύο εβδομάδες πριν από την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, ο επικεφαλής της Μοσάντ Νταβίντ Μπαρνέα ταξίδεψε στην Ντόχα και ζήτησε την ανανέωση της χρηματοδότησης, σύμφωνα με προγενέστερο ρεπορτάζ των New York Times, το οποίο επικαλείται το TIME.

Όσο οι διαπραγματεύσεις ψάχνουν δρόμο, οι πύραυλοι βρίσκουν το Κίεβο

Η λογική που αποδίδεται στους Ισραηλινούς αξιωματούχους ήταν ότι η συνέχιση της οικονομικής ενίσχυσης θα έδινε στη Χαμάς κίνητρο να αποφύγει νέα κλιμάκωση.

Η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου διέψευσε τραγικά την προσδοκία ότι η οικονομική σταθερότητα θα λειτουργούσε επαρκώς ως μέσο αποτροπής.

Το γραφείο του Νετανιάχου δεν σχολίασε το νέο ρεπορτάζ του TIME.

Οι επιστολές δεν αποδεικνύουν ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός γνώριζε εκ των προτέρων την επίθεση. Φέρνουν, όμως, στο φως περισσότερα στοιχεία για μια πολιτική που το Ισραήλ εφάρμοσε επί χρόνια και της οποίας η αποτελεσματικότητα αμφισβητείται εντονότερα μετά την καταστροφή του 2023.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι αν το Ισραήλ γνώριζε τις μεταφορές χρημάτων. Είναι γιατί οι κυβερνήσεις του επέλεξαν να διατηρούν και να επιβλέπουν αυτόν τον μηχανισμό, παρά τις σοβαρές αντιρρήσεις για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες του.