Ένα νέο στάδιο στην καταγραφή του ιδιωτικού χρέους ξεκινά από τις 20 Μαΐου, με την ενεργοποίηση ενός ψηφιακού μηχανισμού που θα συγκεντρώνει σε μία ενιαία βάση σχεδόν κάθε οικονομική εκκρεμότητα πολιτών και επιχειρήσεων. Το σύστημα θα τροφοδοτείται με στοιχεία από τράπεζες, servicers, εφορία, ασφαλιστικά ταμεία, δήμους και φορείς κοινής ωφέλειας, δημιουργώντας έναν κεντρικό «χάρτη» του ιδιωτικού χρέους στη χώρα.

Εργαλείο πολιτικής ή πυκνό πλαίσιο καταγραφής;

Η κυβέρνηση παρουσιάζει το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους ως εργαλείο στατιστικής παρακολούθησης και καλύτερου σχεδιασμού πολιτικών. Ωστόσο, η έκταση των πληροφοριών που θα συγκεντρώνονται δείχνει ότι διαμορφώνεται ένα ιδιαίτερα πυκνό πλαίσιο οικονομικής καταγραφής, σε μια περίοδο κατά την οποία τα νοικοκυριά πιέζονται από την ακρίβεια, το στεγαστικό κόστος και τα υψηλά επιτόκια. Επειδή ουσιαστικά για πρώτη φορά επιχειρείται τόσο συστηματική αποτύπωση των υποχρεώσεων που βαραίνουν την πραγματική οικονομία.

Αναλυτική εικόνα κάθε οφειλής

Η νέα πλατφόρμα θα λειτουργεί υπό τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Για κάθε οφειλή θα αποτυπώνονται αναλυτικά το αρχικό ποσό, οι τόκοι, οι προσαυξήσεις, το ανεξόφλητο υπόλοιπο, οι εγγυήσεις, οι δόσεις που πληρώθηκαν, οι ενεργές ρυθμίσεις, τα δικαστικά μέτρα και η πορεία εξυπηρέτησης. Με τον τρόπο αυτό, το Δημόσιο θα μπορεί να έχει συγκεντρωτική εικόνα για την οικονομική κατάσταση ενός οφειλέτη, ακόμη και αν τα χρέη του είναι μοιρασμένα σε διαφορετικούς πιστωτές. Η εικόνα αυτή θα δείχνει όχι μόνο το ύψος των οφειλών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτές εξελίσσονται.

Οι ανησυχίες για την ψηφιακή επιτήρηση

Η δυνατότητα αυτή θεωρείται κρίσιμη για την ανάλυση του ιδιωτικού χρέους. Ταυτόχρονα, όμως, ενισχύει τις ανησυχίες για το εύρος της ψηφιακής επιτήρησης στον οικονομικό βίο πολιτών και επιχειρήσεων. Το βασικό ερώτημα είναι πού τελειώνει η απλή στατιστική επεξεργασία και πού αρχίζει η ουσιαστική χαρτογράφηση της οικονομικής συμπεριφοράς. Όσο περισσότερες πηγές συνδέονται μεταξύ τους, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για αυστηρές δικλίδες προστασίας.

Η ανωνυμοποίηση των στοιχείων

Η κυβέρνηση επιχειρεί να απαντήσει στις επιφυλάξεις, δίνοντας έμφαση στην ανωνυμοποίηση των στοιχείων. Επισήμως, στο Μητρώο δεν θα εμφανίζονται ονοματεπώνυμα ή ΑΦΜ. Για τον φορολογικό αριθμό προβλέπεται ψευδωνυμοποίηση, ώστε να δημιουργείται ένας μοναδικός κωδικός που θα συνδέει όλες τις οφειλές του ίδιου προσώπου, χωρίς να αποκαλύπτεται άμεσα η ταυτότητά του.

Δεδομένα με ορίζοντα 20 ετών

Παρά τις διαβεβαιώσεις, η συζήτηση παραμένει ανοιχτή. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι τα δεδομένα θα μπορούν να διατηρούνται για διάστημα έως και 20 ετών, προκειμένου να αξιοποιούνται σε μοντέλα πρόβλεψης και ανάλυσης. Αυτή η μακρά περίοδος φύλαξης προκαλεί ερωτήματα για τη μελλοντική χρήση και προστασία των πληροφοριών, ιδίως αν στο μέλλον μεταβληθούν οι σκοποί επεξεργασίας ή διευρυνθεί η πρόσβαση σε αυτά.

Εκτεταμένες πληροφορίες για χρέη και οφειλέτες

Τα στοιχεία που θα διαβιβάζονται θα είναι εκτεταμένα. Για κάθε χρέος θα καταγράφεται αν είναι εξυπηρετούμενο ή σε καθυστέρηση, ποιες πληρωμές έγιναν ανά εξάμηνο, ποιες ρυθμίσεις ισχύουν και αν έχουν ληφθεί διοικητικά ή δικαστικά μέτρα αναγκαστικής είσπραξης. Παράλληλα, για τους οφειλέτες θα αποστέλλονται πληροφορίες όπως τόπος κατοικίας, χώρα διαμονής, επαγγελματική δραστηριότητα, βασικός ΚΑΔ, μέγεθος επιχείρησης, αριθμός εργαζομένων, ανεργία ή καθεστώς πτώχευσης.

Το ιδιωτικό χρέος ως οικονομικός πονοκέφαλος

Το νέο σύστημα έρχεται σε μια συγκυρία όπου το ιδιωτικό χρέος παραμένει σοβαρός πονοκέφαλος για την οικονομία. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την εφορία βρίσκονται σε δυσθεώρητα επίπεδα, ενώ χιλιάδες δανειολήπτες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πιέσεις από servicers και διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης. Για πολλούς, η καθημερινή διαχείριση των υποχρεώσεων έχει γίνει δύσκολη εξίσωση, με περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης.

Η έναρξη λειτουργίας του μηχανισμού

Κυβερνητικά στελέχη υποστηρίζουν ότι το Μητρώο θα επιτρέψει πιο στοχευμένες παρεμβάσεις και ακριβέστερη εικόνα της αγοράς. Στον αντίποδα, επικριτές βλέπουν ακόμη ένα βήμα προς ένα ολοένα πιο συγκεντρωτικό ψηφιακό μοντέλο οικονομικής παρακολούθησης. Η πρώτη αποστολή στοιχείων, για το δεύτερο εξάμηνο του 2025, πρέπει να ολοκληρωθεί έως τις 20 Μαΐου, ημερομηνία που σηματοδοτεί την επίσημη έναρξη του μηχανισμού.