Στο σενάριο μιας σύγχρονης αεροπορικής αναμέτρησης πέραν του οπτικού ορίζοντα (BVR - Beyond Visual Range) μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας στο Αιγαίο, η ελληνική Πολεμική Αεροπορία (ΠΑ) διαθέτει αυτή τη στιγμή ένα καθοριστικό τεχνολογικό και τακτικό πλεονέκτημα, το οποίο θα έκρινε την έκβαση της σύγκρουσης υπέρ της, πριν ακόμα αυτή ξεκινήσει.

Ενώ η Τουρκία διατηρεί μια ποσοτική υπεροχή σε συνολικό αριθμό αεροσκαφών, η Ελλάδα έχει ανατρέψει τις ισορροπίες στον τομέα των μακρινών εμπλοκών.

Αυτο το γνωρίζει καλά η τουρκική πλευρά και κάνει τα πάντα για να ενισχύσει την Πολεμική της Αεροπορία, είτε με αγορά των Eurofighter Typhoon από την Βρετανία, είτε με την αναβάθμιση των δικών της F-16 σε VIPER από τις ΗΠΑ.

Ποιοι είναι οι κύριοι παράγοντες που καθορίζουν μια BVR μάχη μεταξύ των δύο πλευρών;

Το Ελληνικό πλεονέκτημα τα αεροσκάφη Rafale και πύραυλοι Meteor

Το σημαντικότερο «όπλο» της Ελλάδας στο BVR σενάριο είναι τα γαλλικά μαχητικά Rafale F3R σε συνδυασμό με τους κορυφαίους πυραύλους αέρος-αέρος MBDA Meteor.

Οι πύραυλοι Meteor, διαθέτουν κινητήρα ramjet, επιτυγχάνουν ταχύτητες άνω των 4 Mach και έχουν εμβέλεια που αγγίζει τα 200 χλμ.. Το κυριότερο χαρακτηριστικό τους είναι η τεράστια "No-Escape Zone" (ζώνη από την οποία ο αντίπαλος δεν μπορεί να ξεφύγει), η οποία είναι πολλαπλάσια των συμβατικών πυραύλων. 

Τα ελληνικά μαχητικά  4,5 γενιάς  Rafale και τα αναβαθμισμένα F-16 Viper (Block 72) είναι εξοπλισμένα με υπερσύγχρονα ραντάρ ενεργού ηλεκτρονικής σάρωσης (AESA).

WSJ: Οι ΗΠΑ στέλνουν και τρίτο αεροπλανοφόρο στη Μέση Ανατολή

Αυτά τα ραντάρ εντοπίζουν στόχους σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις, έχουν εξαιρετική αντοχή σε ηλεκτρονικά αντίμετρα (παρεμβολές) και επιτρέπουν στην Πολεμική Αεροπορία  να «κλειδώσει» και να εξαπολύσει μπαράζ πυραύλων πολύ πριν οι Τούρκοι χειριστές καταφέρουν να απαντήσουν. 

Αυτό θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την αεροπρική υπεροχή στο Αιγαίο σε μια ελληνοτουρκική πολεμική κρίση.

Η τουρκική θέση και η προσπάθεια αναβάθμισης

Η Τουρκική Αεροπορία βασίζεται κυρίως σε έναν μεγάλο στόλο F-16 παλαιότερων εκδόσεων, οι οποίες φέρουν ραντάρ παλαιάς τεχνολογίας (μη-AESA, όπως το APG-68) και χρησιμοποιούν πυραύλους AIM-120 AMRAAM μικρότερου βεληνεκούς σε σχέση με τον Meteor. 

Η Άγκυρα προσπαθεί να κλείσει το BVR χάσμα τρέχοντας το δικό της πρόγραμμα αναβάθμισης (Özgür) και επιδιώκοντας την αγορά νέων F-16 Block 70, καθώς και μαχητικών Eurofighter Typhoon (τα οποία επιθυμεί να εξοπλίσει επίσης με Meteor, αν και η Ελλάδα προσπαθεί να μπλοκάρει αυτή τη ροή).

Ωστόσο, στην παρούσα φάση, η Τουρκία βρίσκεται σε τεχνολογική υστέρηση στο BVR επίπεδο σε σχέση με την ελληνική Πολεμική Αεροπορία.

Τι θα συνέβαινε όμως σε μια πραγματική σύρραξη ελληνικών και τουρκικών μαχητικών;

Αν οι δύο αεροπορίες εμπλέκονταν σε καθαρή BVR αναμέτρηση, τα ελληνικά μαχητικά θα είχαν τη δυνατότητα να εντοπίσουν πρώτα τα τουρκικά αεροσκάφη και να βάλουν εναντίον τους από αποστάσεις ασφαλείας.

Αυτό θα μείωνε  δραματικά την πιθανότητα να φτάσουν τα αεροσκάφη των δύο χωρών σε κλειστές αερομαχίες (dogfights), όπου οι πιθανότητες θα ήταν και πάλι υπέρ της χώρας μας λόγω της τρομερής ικανότητας και των επιδόσεων των F-16 των Ελλήνων πιλότων, κάτι που είναι γνωστό σε όλο το ΝΑΤΟ.

Η μελλοντική έλευση των F-35A Lightning II στην Ελλάδα (με τις παραδόσεις να ξεκινούν σταδιακά στα τέλη του 2028 και την ένταξή τους στην 117 Πτέρυγα Μάχης στην Ανδραβίδα) δεν αποτελεί απλώς μια προσθήκη νέων αεροσκαφών, αλλά αλλάζει ριζικά το δόγμα της BVR μάχης.

Το F-35 εισάγει την έννοια του «Ψηφιακού Στρατηγείου» και του Δικτυοκεντρικού Πολέμου, μετατρέποντας το Αιγαίο σε ένα περιβάλλον όπου η πληροφορία κυριαρχεί έναντι των αριθμών. 

Μια αεροπορική μάχη τύπου BVR επηρεάζεται καταλυτικά στους εξής τομείς:

Τα τουρκικά F-16 (ακόμη και τα αναβαθμισμένα Block 70) δεν θα μπορούν να εντοπίσουν το F-35 στα ραντάρ τους παρά μόνο σε εξαιρετικά κοντινές αποστάσεις (εντός οπτικού πεδίου).

Το ελληνικό F-35 θα μπορεί να πετά, να παρακολουθεί και να στοχοποιεί τα τουρκικά μαχητικά εντελώς απαρατήρητο. Θα έχει την πολυτέλεια να εξαπολύσει πρώτο το BVR πλήγμα χωρίς ο αντίπαλος να γνωρίζει καν από πού δέχεται επίθεση.

Το F-35 συλλέγει δεδομένα από το πανίσχυρο ραντάρ AN/APG-81 AESA, τους ηλεκτροοπτικούς αισθητήρες (EOTS) και τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, συνθέτοντάς τα σε μία ενιαία, πεντακάθαρη εικόνα της μάχης στο κράνος του πιλότου. Ο Έλληνας χειριστής θα έχει πλήρη επίγνωση της κατάστασης (Situational Awareness) πολύ πριν από οποιονδήποτε αντίπαλο. 

Το F-35 δεν χρειάζεται καν να ρίξει πύραυλο για να κερδίσει μια BVR μάχη. Μέσω του συστήματος Link 16 και προηγμένων δικτύων δεδομένων, μπορεί να λειτουργήσει ως ιπτάμενο κέντρο ελέγχου. 

 Το «αόρατο» F-35 πλησιάζει την τουρκική σχηματισμό, «κλειδώνει» τους στόχους και διαβιβάζει τις συντεταγμένες στα ελληνικά Rafale ή F-16 Viper που πετούν αρκετά χιλιόμετρα πιο πίσω. 

Τα Rafale εξαπολύουν τους πυραύλους Meteor από μεγάλες αποστάσεις, χωρίς να χρειαστεί να ανάψουν τα δικά τους ραντάρ (παραμένοντας έτσι κι αυτά κρυμμένα). Η συνεργασία όμως αεροσκαφών 4ης και 5ης γενιάς θα  δημιουργούσε μια πραγματική φονική δύναμη στον αέρα, και ένα τρομερό πλέγμα αεράμυνας.

Η Ελλάδα επιδιώκει να εξοπλίσει τα F-35 με την τελευταία έκδοση των αμερικανικών BVR πυραύλων, τον AIM-120D AMRAAM, ο οποίος διαθέτει σημαντικά αυξημένη εμβέλεια (άνω των 160 χλμ.) και αμφίδρομη ζεύξη δεδομένων, προσφέροντας κορυφαίες επιδόσεις BVR, ενώ στο τραπέζι των συζητήσεων έχουν πέσει και μελλοντικά όπλα επόμενης γενιάς. 

Ο Πούτιν απειλεί με εξόντωση τον Ζελένσκι με επίθεση πυραύλων Oreshnik

Η έκδοση Block 4 που αποκτά η Ελλάδα διαθέτει κορυφαίες δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου. το αεροσκάφος αυτό μπορεί να «τυφλώσει» εχθρικά ραντάρ και εναέριες απειλές, στερώντας από την τουρκική αεροπορία τη δυνατότητα να διεξάγει αποτελεσματικό BVR πόλεμο, ακόμη κι αν διαθέτει αριθμητική υπεροχή. 

Με την ενσωμάτωση των F-35, η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία κλειδώνει την αεροπορική κυριαρχία στο Αιγαίο. Η Τουρκική Αεροπορία, βασιζόμενη σε αεροσκάφη 4ης γενιάς, θα βρεθεί σε εξαιρετικά μειονεκτική θέση, καθώς σε ένα σενάριο BVR σύρραξης θα καλείτο να αντιμετωπίσει έναν «αόρατο» εχθρό που ελέγχει πλήρως τη ροή της πληροφορίας. 

Η ήττα των Τούρκων θα ήταν συντριπτική στον αέρα, επηρεάζοντας σαφώς και τις όποιες τουρκικές χερσαίες επιχειρήσεις σε Έβρο και νησιά.