Εκατομμύρια θέσει επιβατών κόβουν από τις πτήσεις τους τον Μάιο αεροπορικές εταιρείες λόγω του φόβου για έλλειψη καυσίμων αεροσκαφών που πλανάται μετα και την κρίση στη Μέση Ανατολή.

Το εύφλεκτο σκηνικό στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις του στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές έχουν οδηγήσει σε εκτεταμένες ακυρώσεις και αναπροσαρμογές πτήσεων σε όλο τον κόσμο, όπως αναφέρουν οι Financial Times.

Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης αεροπορικών δεδομένων Cirium, που επικαλούνται οι FT, λόγω της κρίσης των καυσίμων αεροσκαφών περίπου δύο εκατομμύρια θέσεις έχουν αφαιρεθεί από τα προγράμματα πτήσεων για τον Μάιο, ενώ ο συνολικός αριθμός διαθέσιμων θέσεων έχει μειωθεί από 132 σε 130 εκατομμύρια μέσα σε λίγες εβδομάδες. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί περίπου 12.000 ακυρώσεις πτήσεων.

Εκτοξεύθηκαν οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών

Η κρίση πυροδοτήθηκε από τη ραγδαία αύξηση της τιμής των καυσίμων αεροσκαφών, που έχει σχεδόν διπλασιαστεί από την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν, η οποία οδήγησε σε αλυσιδωτές αντιδράσεις στις ενεργειακές αγορές και έφερε τον πλανήτη αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην Ιστορία.

Καθοριστικός παράγοντας ήταν η απόφαση της Τεχεράνης να μπλοκάρει τα Στενά του Ορμούζ, τη στρατηγική θαλάσσια δίοδο από την οποία διερχόταν περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Η διακοπή αυτής της ροής έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην προσφορά καυσίμων.

Όπως σημειώνει η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA), η μέση τιμή των καυσίμων αεροσκαφών έφτασε τα 181 δολάρια ανά βαρέλι, καταγράφοντας αύξηση 1% μέσα σε μία εβδομάδα, μετά από μήνες έντονων διακυμάνσεων.

Ακυρώσεις, μικρότερα αεροσκάφη και «ψαλίδι» στις πτήσεις

Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν προχωρήσει σε μαζικές περικοπές δρομολογίων, είτε ακυρώνοντας πτήσεις είτε αντικαθιστώντας μεγάλα αεροσκάφη με μικρότερα για εξοικονόμηση καυσίμων.

Εταιρείες, όπως η Lufthansa, έχουν προχωρήσει στις μεγαλύτερες περικοπές με περίπου 20.000 πτήσεις να αφαιρούνται από τον προγραμματισμό έως τον Οκτώβριο. Αντίστοιχα, η Air France-KLM και άλλοι ευρωπαϊκοί αερομεταφορείς έχουν μειώσει σημαντικά τη χωρητικότητά τους.

Στην Ασία, η Air China περιόρισε εσωτερικά δρομολόγια, ενώ στη Βόρεια Αμερική η Spirit Airlines έχει ήδη αναστείλει τη λειτουργία της, σε ένα σκηνικό που αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην κρίση των καυσίμων.

«Κλειδί» τα Στενά του Ορμούζ

Η στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ παραμένει στο επίκεντρο της κρίσης. Η διακοπή τους έχει δημιουργήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, την ώρα που η ήδη εύθραυστη ισορροπία μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία δοκιμάζεται περαιτέρω.

Η κατάσταση έχει οδηγήσει σε περιορισμούς και καθυστερήσεις σε αεροδρόμια της περιοχής του Κόλπου, τα οποία παραδοσιακά λειτουργούσαν ως βασικοί κόμβοι για πτήσεις προς την Ασία. Αυτό έχει επιβαρύνει περαιτέρω τα διεθνή δίκτυα συνδέσεων.

Ο αναλυτής Τζον Στρίκλαντ σημείωσε χαρακτηριστικά ότι «καμία ευρωπαϊκή αεροπορική εταιρεία δεν πρόκειται να στείλει ένα αεροπλάνο στην Ασία για να καλύψει τη ζήτηση από τον Κόλπο και να διαπιστώσει ότι δεν έχει καύσιμα για να επιστρέψει».

Καμπανάκι από την Κομισιόν σε αεροπορικές εταιρείες και κράτη-μέλη να προετοιμαστούν για όλα τα σενάρια

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προειδοποιήσει ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη, καλώντας τα κράτη-μέλη και τις αεροπορικές εταιρείες να προετοιμαστούν για όλα τα ενδεχόμενα.

«Ουδείς γνωρίζει πόσο θα διαρκέσει αυτή η κατάσταση. Το πιο αποτελεσματικό που μπορούμε να κάνουμε είναι να προετοιμαστούμε για όλα τα ενδεχόμενα», δήλωσε η εκπρόσωπος της Κομισιόν, Άννα-Κάισα Ιτκόνεν.

Η Επιτροπή αναμένεται να εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες εντός της εβδομάδας, οι οποίες θα περιλαμβάνουν κανόνες για την εξοικονόμηση καυσίμων, τα δικαιώματα επιβατών και τεχνικές προδιαγραφές καυσίμων.

Σε κίνδυνο η Βρετανία – Περιορισμένα αποθέματα και στην υπόλοιπη Ευρώπη

Η Ευρώπη καλύπτει περίπου το 70% των αναγκών της σε καύσιμα αεροσκαφών μέσω διυλιστηρίων, ωστόσο το υπόλοιπο εξαρτάται από εισαγωγές, κυρίως από τη Μέση Ανατολή.

Ιδιαίτερα ευάλωτη εμφανίζεται η Βρετανία – ο μεγαλύτερος καθαρός εισαγωγέας καυσίμων αεροσκαφών στην Ευρώπη και δεν διαθέτει στρατηγικά αποθέματα. Σύμφωνα με ανάλυση της Goldman Sachs, τα αποθέματά της μπορεί να υποχωρήσουν σε «κρίσιμα χαμηλά επίπεδα», αυξάνοντας τον κίνδυνο περιορισμών στη διανομή καυσίμων.

Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι η χώρα διαθέτει πλέον μόνο τέσσερα λειτουργικά διυλιστήρια, μετά από διαδοχικά λουκέτα τα τελευταία χρόνια.

Σε ισχύ έκτακτα μέτρα

Οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη εξετάζουν μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης. Στη Βρετανία  η κυβέρνηση έχει επιτρέψει στις αεροπορικές εταιρείες να συνδυάζουν επιβάτες από διαφορετικές πτήσεις σε λιγότερα αεροσκάφη, με στόχο τη μείωση κατανάλωσης καυσίμων.

Ωστόσο, η πολιτική αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις, με οργανώσεις καταναλωτών να κάνουν λόγο για «χαλάρωση κανόνων υπέρ των εταιρειών».

Ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ έχει προειδοποιήσει ότι οι Βρετανοί ίσως χρειαστεί να επανεξετάσουν τα ταξιδιωτικά τους σχέδια για το καλοκαίρι, αν και η κυβέρνησή του τονίζει πως δεν συντρέχει λόγος πανικού προς το παρόν.

Παρά τις προσπάθειες ενίσχυσης των εισαγωγών και της παραγωγής, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας εκτιμά ότι η Ευρώπη ενδέχεται να διαθέτει αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών για μόλις έξι εβδομάδες.

Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο περαιτέρω περικοπών πτήσεων και αυξήσεων στις τιμές των εισιτηρίων ενόψει της θερινής περιόδου, με την παγκόσμια αεροπορική αγορά να κινείται πλέον σε ένα περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας. Όπως εκτιμούν αναλυτές του κλάδου, η κρίση δεν αφορά μόνο στις τιμές αλλά και στη διαθεσιμότητα.