Σοβαρές αντιδράσεις προκαλεί στην Τουρκία αλλά και στον ευρύτερο εκκλησιαστικό και διπλωματικό κόσμο η μήνυση που κατέθεσε ο πρώην γενικός γραμματέας του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας Ουμίτ Γιαλίμ κατά του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως.

Η υπόθεση, η οποία αγγίζει ζητήματα διεθνών συνθηκών, κυριαρχικών δικαιωμάτων αλλά και θρησκευτικής παρουσίας, ανοίγει νέο κύκλο συζητήσεων γύρω από τον ρόλο του Πατριαρχείου στην Τουρκία και στην ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου.

Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε το Βήμα Ορθοδοξίας, η μήνυση στρέφεται προσωπικά κατά του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου καθώς και εναντίον δεκάδων κληρικών του Πατριαρχείου. Οι κατηγορίες συνδέονται με ισχυρισμούς περί εμπλοκής σε ζητήματα που αφορούν την κυριαρχία ελληνικών νησιών στο Ανατολικό Αιγαίο.

Οι ισχυρισμοί για νησιά του Ανατολικού Αιγαίου

Ο Ουμίτ Γιαλίμ υποστηρίζει ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο εμπλέκεται σε «παράνομες δραστηριότητες» που σχετίζονται με την παρουσία της Ελλάδας σε συγκεκριμένα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.

Στη μήνυση γίνεται αναφορά σε νησίδες όπως το Αγαθονήσι, το Μαράθι, οι Αρκιοί και το Φαρμακονήσι, τα οποία – σύμφωνα με τον ίδιο – ανήκουν διοικητικά στην επαρχία Αϊδινίου της Τουρκίας.

Οι ισχυρισμοί αυτοί βασίζονται σε συγκεκριμένες ερμηνείες της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923, η οποία καθορίζει τα σύνορα Ελλάδας και Τουρκίας. Ωστόσο, η ελληνική πλευρά έχει επανειλημμένα τονίσει ότι το καθεστώς κυριαρχίας των συγκεκριμένων νησιών είναι απολύτως ξεκάθαρο και δεν επιδέχεται αμφισβήτησης.

Αναφορά και στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί και η αναφορά που γίνεται στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.

Ο Γιαλίμ υποστηρίζει ότι η ενδεχόμενη λειτουργία της Σχολής αποτελεί «παράνομη εκπαιδευτική δραστηριότητα» που παραβιάζει διεθνείς συμφωνίες.

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, η οποία βρίσκεται στο ομώνυμο νησί κοντά στην Κωνσταντινούπολη, παραμένει κλειστή από το 1971 μετά από απόφαση του τουρκικού κράτους. Η επαναλειτουργία της αποτελεί πάγιο αίτημα του Οικουμενικού Πατριαρχείου και έχει επανειλημμένα τεθεί σε διεθνές επίπεδο, μεταξύ άλλων και σε εκθέσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Πολιτικές προεκτάσεις και ελληνοτουρκικές σχέσεις

Αναλυτές εκτιμούν ότι η κίνηση του πρώην αξιωματούχου έχει περισσότερο πολιτικό παρά νομικό χαρακτήρα. Η σύνδεση του Οικουμενικού Πατριαρχείου με ζητήματα κυριαρχίας στο Αιγαίο δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο πλαίσιο.

Το Πατριαρχείο λειτουργεί στην Τουρκία ως θρησκευτικός θεσμός, ωστόσο ταυτόχρονα διαθέτει παγκόσμια πνευματική επιρροή στον ορθόδοξο κόσμο, γεγονός που προσδίδει στην υπόθεση ευρύτερη διάσταση.

Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η πρωτοβουλία αυτή ενδέχεται να συνδέεται και με το γενικότερο κλίμα έντασης που χαρακτηρίζει τα τελευταία χρόνια τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Η στάση της Άγκυρας

Μέχρι στιγμής η τουρκική κυβέρνηση δεν έχει εκδώσει επίσημη ανακοίνωση για τη μήνυση που κατέθεσε ο Ουμίτ Γιαλίμ.

Η στάση αυτή ερμηνεύεται από ορισμένους αναλυτές ως προσπάθεια αποφυγής άμεσης εμπλοκής σε μια υπόθεση που θα μπορούσε να αποκτήσει διεθνείς διαστάσεις.

Παράλληλα, διεθνείς οργανισμοί παρακολουθούν τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, μια περιοχή όπου ζητήματα κυριαρχίας και γεωπολιτικών ισορροπιών παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητα.

Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας έντασης

Η μήνυση κατά του Οικουμενικού Πατριαρχείου προστίθεται σε μια σειρά εξελίξεων που διατηρούν το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο στο επίκεντρο γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων.

Το βασικό ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσο η υπόθεση θα παραμείνει μια μεμονωμένη νομική πρωτοβουλία ή αν θα εξελιχθεί σε νέο πεδίο έντασης στις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας.

Πηγή: