Το ιστορικό διαζύγιο με την Ε.Ε. θα ήταν η πανάκεια, η μαγική συνταγή. Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου 2016 και το «Ναι» στην έξοδο της Βρετανίας από την Ε.Ε. (51,8% «Ναι» έναντι 48,1% «Όχι») η πλειοψηφία των Βρετανών θεωρεί πως ήταν λάθος. Μάλιστα, σύμφωνα με δημοσκόπηση που διεξήγαγε τον Μάιο η YouGov, το 56% των Βρετανών υποστηρίζει την επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σε αυτά τα 10 χρόνια η μετανάστευση αυξήθηκε, ενώ η οικονομία συρρικνώθηκε. Η συνολική οικονομική επίδοση του Ηνωμένου Βασιλείου μετά το Brexit εμφανίζεται ασθενέστερη σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. Παρότι η άμεση ύφεση που είχαν προβλέψει ορισμένα μοντέλα δεν επαληθεύτηκε, η μακροπρόθεσμη εικόνα δείχνει επιβράδυνση. Το ΑΕΠ της χώρας είναι σημαντικά χαμηλότερο από το επίπεδο που θα είχε επιτευχθεί αν η χώρα είχε παραμείνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ορισμένες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για απώλεια 4% του εθνικού εισοδήματος σε βάθος δεκαπενταετίας, ενώ άλλες μελέτες ανεβάζουν την απόκλιση στο 6%-8% του κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Αποδίδεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων: αυξημένα εμπόδια στο εμπόριο, μειωμένες επενδύσεις και χαμηλότερη παραγωγικότητα.

Ιδιαίτερα αισθητή είναι η επίδραση στο εμπόριο. Η επαναφορά τελωνειακών ελέγχων και γραφειοκρατικών διαδικασιών έχει αυξήσει το κόστος για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις εξαγωγές προς την ευρωπαϊκή αγορά, η οποία παραμένει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Βρετανίας. Οι εξαγωγές αγαθών έχουν παρουσιάσει βραδύτερη ανάπτυξη σε σχέση με άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες.

Brexit και Λίρα

Η αξία της λίρας παρουσίασε έντονες διακυμάνσεις μετά το δημοψήφισμα του 2016, με αρχική μεγάλη υποτίμηση περίπου 10%. Παρότι αυτό θα μπορούσε θεωρητικά να ενισχύσει τις εξαγωγές, στην πράξη η αβεβαιότητα και τα νέα εμπορικά εμπόδια περιόρισαν τα οφέλη. Παράλληλα, η υποτίμηση οδήγησε σε αύξηση του κόστους εισαγωγών, συμβάλλοντας σε πληθωριστικές πιέσεις που επηρέασαν τα νοικοκυριά.

Στις επενδύσεις η παρατεταμένη πολιτική αβεβαιότητα πριν και μετά την αποχώρηση οδήγησε πολλές εταιρίες σε «πάγωμα» σχεδίων επέκτασης. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι επενδύσεις είναι σημαντικά χαμηλότερες από τα επίπεδα που θα είχαν επιτευχθεί σε ένα σενάριο παραμονής στην Ε.Ε.

Η αγορά εργασίας παρουσιάζει μικτή εικόνα. Η ανεργία έπεσε σε ιστορικά χαμηλά μετά το δημοψήφισμα (ναδίρ 30ετίας), αλλά επηρεάστηκε έντονα από την πανδημία του COVID-19. Ωστόσο, η απασχόληση στη μετα-πανδημική περίοδο θεωρείται από τις πιο αδύναμες μεταξύ των χωρών της ομάδας των G7, ενώ οι μισθοί είναι σε στασιμότητα.

Μεταναστευτικό

Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα ήταν η μετανάστευση. Αντίθετα με τις προσδοκίες πολλών υποστηρικτών του Brexit, η καθαρή μετανάστευση αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας σε ιστορικά υψηλά επίπεδα μετά την πανδημία. Το μεγάλο μέρος των μεταναστών προέρχεται πλέον από χώρες εκτός Ε.Ε.

Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η καθαρή μετανάστευση έχει αρχίσει να μειώνεται, μετά την πρόσφατη αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής από την κυβέρνηση Στάρμερ, όμως παραμένει σε υψηλότερα επίπεδα από την προ-Brexit εποχή.

Ο ΦΑΡΑΤΖ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΔΡΙΜΥΤΕΡΟΣ

Δέκα χρόνια μετά και παρότι διαψεύστηκε για το Brexit ο λαϊκιστής Νάιτζελ Φάρατζ οδεύει προς την Ντάουνινγκ Στριτ γιατί οι κυβερνήσεις που κράτησαν το τιμόνι έκτοτε κρίθηκαν ανεπαρκείς. Σύμφωνα με πολλές τελευταίες σφυγμομετρήσεις, αν στήνονταν σήμερα κάλπες το Reform UK θα λάμβανε 25-30% και οι Εργατικοί και οι Τόρις θα έπεφταν κάτω από το 20%.