Οι αμερικανικές μετοχές παραμένουν κοντά στα ιστορικά υψηλά τους, την ώρα που το κόστος δανεισμού στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί αισθητά και το πετρέλαιο διατηρείται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Η συνύπαρξη αυτών των εξελίξεων έχει επαναφέρει τη συζήτηση για τους κινδύνους μιας εκτεταμένης χρηματιστηριακής διόρθωσης.
Το ερώτημα δεν είναι εάν έχει ήδη ξεκινήσει ένα νέο κραχ, αλλά πόσο ευάλωτες είναι οι σημερινές αποτιμήσεις σε ενδεχόμενη περαιτέρω άνοδο του κόστους χρήματος ή σε απογοητευτικά εταιρικά αποτελέσματα.
Πετρέλαιο θέρμανσης κάτω από 1,75 ευρώ: Τη Δευτέρα οι ανακοινώσεις
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας, οι οποίες έχουν στηρίξει σημαντικό μέρος της ανόδου των χρηματιστηρίων χάρη στις προσδοκίες για την τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων προσφέρει στους επενδυτές μια εναλλακτική επιλογή απέναντι στις μετοχές, σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Γιατί το 5% στα αμερικανικά ομόλογα έχει σημασία
Η απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού κρατικού ομολόγου ξεπέρασε προσωρινά το 5% μέσα στον Σεπτέμβριο. Πρόκειται για ένα επίπεδο που παρακολουθούν στενά οι αγορές, επειδή τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα χρησιμοποιούνται ως σημείο αναφοράς για το κόστος δανεισμού διεθνώς.
Όταν οι αποδόσεις τους ανεβαίνουν, η χρηματοδότηση μπορεί να γίνει ακριβότερη για επιχειρήσεις, νοικοκυριά και κράτη. Ταυτόχρονα, ένα ομόλογο με υψηλότερη απόδοση μπορεί να προσελκύσει κεφάλαια που διαφορετικά θα κατευθύνονταν σε μετοχές.
Η πίεση δεν προέρχεται από έναν μόνο παράγοντα. Το ακριβότερο πετρέλαιο ενισχύει τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό, ενώ οι κυβερνήσεις και οι μεγάλες επιχειρήσεις εξακολουθούν να χρειάζονται σημαντικά ποσά δανεισμού.
Στις 16 Σεπτεμβρίου, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ αύξησε το βασικό επιτόκιό της κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες, διαμορφώνοντας το εύρος του στο 3,75%–4%. Η απόφαση έδειξε ότι η αντιμετώπιση του πληθωρισμού παραμένει κεντρική προτεραιότητα για τη Fed, παρά την πίεση που συνεπάγεται το ακριβότερο χρήμα για την οικονομία.
Η AI ανεβάζει τις προσδοκίες — και το ύψος των επενδύσεων
Ένα δεύτερο ζήτημα αφορά τις αποτιμήσεις των τεχνολογικών εταιρειών. Οι επενδυτές έχουν ενσωματώσει στις τιμές πολλών μετοχών υψηλές προσδοκίες για τα μελλοντικά έσοδα που θα προέλθουν από την τεχνητή νοημοσύνη.
Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας απαιτεί μεγάλης κλίμακας δαπάνες για κέντρα δεδομένων, επεξεργαστές, δίκτυα και ηλεκτρική ενέργεια. Μέρος αυτών των επενδύσεων χρηματοδοτείται μέσω δανεισμού, γεγονός που συνδέει την πορεία του τεχνολογικού κλάδου με τις συνθήκες στην αγορά ομολόγων.
Η ανάπτυξη της AI δεν αμφισβητείται επειδή απαιτεί μεγάλες επενδύσεις. Το οικονομικό ερώτημα είναι εάν τα πρόσθετα έσοδα και τα κέρδη θα αυξηθούν αρκετά ώστε να δικαιολογήσουν τόσο τις δαπάνες όσο και τις σημερινές χρηματιστηριακές αποτιμήσεις.
Ένα από τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση των αμερικανικών μετοχών είναι ο δείκτης CAPE, ο οποίος συγκρίνει τις τιμές με τα εταιρικά κέρδη προσαρμοσμένα στον οικονομικό κύκλο. Ο δείκτης βρίσκεται κοντά στις 41 μονάδες, έναντι μακροχρόνιου μέσου όρου περίπου 17 μονάδων.
Η απόκλιση δείχνει ότι οι αποτιμήσεις είναι ιστορικά υψηλές. Δεν αποτελεί, όμως, χρονοδιάγραμμα για πτώση των χρηματιστηρίων: οι τιμές μπορούν να παραμείνουν υψηλές για μεγάλο διάστημα, ιδιαίτερα εάν τα εταιρικά κέρδη συνεχίσουν να αυξάνονται.
Το πετρέλαιο προσθέτει έναν διαφορετικό κίνδυνο
Στην εξίσωση προστίθεται και η άνοδος των τιμών της ενέργειας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι επιβαρύνει το κόστος μεταφορών και παραγωγής, ενώ μπορεί να περιορίσει το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών.
Εάν οι ενεργειακές πιέσεις διατηρηθούν, οι κεντρικές τράπεζες ενδέχεται να έχουν μικρότερο περιθώριο να μειώσουν τα επιτόκια. Για τις επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ότι μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα αυξημένα λειτουργικά έξοδα και ακριβότερη χρηματοδότηση.
Οι επιπτώσεις δεν είναι ίδιες σε όλους τους κλάδους. Οι ενεργειακές εταιρείες ενδέχεται να ωφελούνται από υψηλότερες τιμές πετρελαίου, ενώ επιχειρήσεις με μεγάλη κατανάλωση καυσίμων ή υψηλές δανειακές ανάγκες αντιμετωπίζουν διαφορετική πίεση.
Υπάρχουν σημάδια πίεσης, όχι επιβεβαιωμένο κραχ
Παρά τις ανησυχίες, η εικόνα των χρηματιστηρίων δεν παραπέμπει σε γενικευμένο πανικό. Ο δείκτης S&P 500 βρισκόταν περίπου 3% κάτω από το ιστορικό υψηλό του, ενώ η ανθεκτικότητα των εταιρικών κερδών εξακολουθεί να στηρίζει τις αποτιμήσεις.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι αναλυτές εξετάζουν διαφορετικά ενδεχόμενα: από μια περιορισμένη υποχώρηση των υπερτιμημένων μετοχών έως μια μεγαλύτερη διόρθωση, εφόσον επιδεινωθούν ταυτόχρονα οι συνθήκες χρηματοδότησης, ο πληθωρισμός και η πορεία των εταιρικών κερδών.
Δεν υπάρχει συγκεκριμένο επίπεδο στην απόδοση των ομολόγων ή στον δείκτη CAPE που να συνεπάγεται αυτομάτως κραχ. Τα στοιχεία αποτυπώνουν τους κινδύνους που παρακολουθούν οι επενδυτές, όχι βεβαιότητα για την επόμενη κίνηση της αγοράς.
