Μια πρωτοφανής κρίση εθνικής ασφαλείας και γεωπολιτικής ισορροπίας εκτυλίσσεται στα νότια σύνορα της Ευρώπης, αποδεικνύοντας πόσο εύθραυστη είναι η ευρωπαϊκή συνοχή απέναντι στην υβριδική απειλή του μεταναστευτικού.

Ο ισπανικός θύλακας της Θέουτα στη Βόρεια Αφρική δέχθηκε μια ασύμμετρη «εισβολή», καθώς περισσότεροι από 60.000 άνθρωποι, κυρίως νεαροί Μαροκινοί, παραβίασαν τα σύνορα μέσα σε μόλις 24 ώρες.

Ο απολογισμός αυτής της μαζικής εφόδου είναι τραγικός. Τα ισχυρά θαλάσσια ρεύματα και το ποδοπάτημα στον κυματοθραύστη του Tarajal άφησαν πίσω τους 57 νεκρούς, με τις τοπικές αρχές της μικρής πόλης των 84.000 κατοίκων να δηλώνουν πλήρη αδυναμία διαχείρισης του χαώδους αυτού πλήθους, ενώ τα νοσοκομεία και τα κέντρα υποδοχής κατέρρευσαν λειτουργικά.

"PÁSALO"! Με αυτό το μήνυμα στο κινητό 49.000 μετανάστες όρμησαν στη Θέουτα

Η δικαστική «κερκόπορτα» και οι διακινητές

Το έναυσμα για αυτή την άνευ προηγουμένου μεταναστευτική έκρηξη δεν δόθηκε από κάποια γεωστρατηγική αλλαγή, αλλά από μια νομική απόφαση μέσα στην ίδια την Ισπανία. Το Ανώτατο Δικαστήριο (Tribunal Supremo) απαγόρευσε τις άμεσες επαναπροωθήσεις για όσους μετανάστες εντοπίζονται μέσα στο νερό, πριν περάσουν τον φυσικό συνοριακό φράχτη.

Η συγκεκριμένη απόφαση, η οποία πρακτικά διατάσσει την υπαγωγή των κολυμβητών σε χρονοβόρες διαδικασίες ασύλου, λειτούργησε ως παγκόσμιο κάλεσμα. Τα κυκλώματα διακινητών εκμεταλλεύτηκαν ακαριαία το νομικό κενό, διαδίδοντας μέσω των social media πως τα σύνορα είναι ανοιχτά και η Μαδρίτη αδυνατεί να απελάσει όσους φτάνουν διά θαλάσσης.

Ντόμινο στην Ευρώπη και το ιταλικό μπλόκο στη Σένγκεν

Η εικόνα χάους στα ισπανικά σύνορα προκάλεσε άμεσο διπλωματικό και πολιτικό σεισμό στον πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποκαλύπτοντας την ανυπαρξία κοινής γραμμής. Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία προχώρησε σε μια ιστορική κίνηση: ανέστειλε τη συνθήκη Σένγκεν με την Ισπανία, κλείνοντας τα αεροπορικά και θαλάσσια σύνορα με τη χώρα, ενώ ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών ζήτησε ακόμη και την προσωρινή αποβολή της Μαδρίτης από τη ζώνη ελεύθερης μετακίνησης.

Την ίδια ώρα, ο Εμανουέλ Μακρόν διέταξε την ενίσχυση των ελέγχων στα χερσαία γαλλοϊσπανικά σύνορα. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, αναγκάστηκε να αναπτύξει τον στρατό στη Θέουτα, αρνούμενος ωστόσο να κηρύξει την περιοχή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, απαντώντας μάλιστα στην Ιταλία με στοιχεία της Frontex που δείχνουν πως η Ρώμη αντιμετωπίζει ιστορικά μεγαλύτερες ροές.

Η κρίση πήρε παγκόσμιες διαστάσεις, με τον Λευκό Οίκο να ρίχνει τα βέλη του στις ευρωπαϊκές πολιτικές ανοιχτών συνόρων. Μέσω του δικτύου Fox News, η εκπρόσωπος του Ντόναλντ Τραμπ υπενθύμισε τις πάγιες προειδοποιήσεις του Αμερικανού προέδρου για τους κινδύνους που εγκυμονεί η μαζική, ανεξέλεγκτη μετανάστευση.

Το εργαλείο εκβιασμού του Μαρόκου

Το ουσιαστικό γεωπολιτικό πρόβλημα, ωστόσο, βρίσκεται στην απέναντι πλευρά. Το Μαρόκο, ακολουθώντας τακτικές που γνωρίζει πολύ καλά η Ελλάδα από την Τουρκία, χρησιμοποιεί το μεταναστευτικό ως όπλο εκβιασμού. Η ολιγωρία και η εκ των υστέρων παρέμβαση του Ραμπάτ στην αναχαίτιση των ροών επιβεβαιώνει πως η μετακίνηση πληθυσμών αποτελεί μοχλό πίεσης.

Το Μαρόκο αντιδρά λυσσαλέα στην προοπτική πλήρους ένταξης της Θέουτα στη ζώνη Schengen (που θα απαιτούσε βίζα για τους Μαροκινούς), καθώς αυτό θα νομιμοποιούσε απόλυτα την ισπανική κυριαρχία στα εδάφη που το Ραμπάτ θεωρεί «κατεχόμενα».

Πόσο ακόμη η εθνική ασφάλεια των ευρωπαϊκών κρατών θα εξαρτάται από τις διαθέσεις τρίτων χωρών και νομικά κενά που ανοίγουν την κερκόπορτα σε ασύμμετρες απειλές;