Η σχεδιαζόμενη πώληση 48 F-35 στη Σαουδική Αραβία, αξίας 24,3 δισ. δολαρίων, προκαλεί έντονο προβληματισμό στην Ουάσιγκτον, καθώς αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών προειδοποιούν για τον κίνδυνο ευαίσθητη τεχνολογία του προηγμένου μαχητικού να βρεθεί, άμεσα ή έμμεσα, στα χέρια της Κίνας.
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ προχωρά ένα ακόμη βήμα προς την πραγματοποίηση μιας από τις σημαντικότερες εξαγωγές προηγμένων οπλικών συστημάτων των τελευταίων ετών. Το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ ενέκρινε πιθανή πώληση 48 μαχητικών F-35 Lightning II στη Σαουδική Αραβία, μαζί με 49 κινητήρες και συναφή συστήματα υποστήριξης, με το συνολικό ύψος της συμφωνίας να υπολογίζεται στα 24,3 δισ. δολάρια. Η συμφωνία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, καθώς ακολουθεί η διαδικασία εξέτασής της από το Κογκρέσο.
Πίσω, όμως, από το τεράστιο οικονομικό και στρατηγικό μέγεθος της συμφωνίας βρίσκεται ένα ζήτημα που απασχολεί ιδιαίτερα την αμερικανική κοινότητα πληροφοριών: η Κίνα.
Οι προειδοποιήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιοποίησαν οι New York Times και αναπαρήγαγε ο «Εθνικός Κήρυκας», Αμερικανοί αξιωματούχοι πληροφοριών έχουν εκφράσει σε εσωτερικές εκθέσεις ανησυχίες ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε τεχνολογία του F-35 είτε μέσω κατασκοπευτικής δραστηριότητας στη Σαουδική Αραβία είτε μέσω της ολοένα στενότερης στρατιωτικής και τεχνολογικής συνεργασίας Κίνας–Ριάντ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει έκθεση της Defense Intelligence Agency (DIA), η οποία, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, εξετάζει την πρόσβαση κινεζικού στρατιωτικού προσωπικού σε σαουδαραβικές εγκαταστάσεις, αλλά και τη μεγάλη παρουσία κινεζικής τεχνολογίας στις τηλεπικοινωνιακές υποδομές του βασιλείου.
Το ερώτημα που τίθεται στην Ουάσιγκτον είναι κατά πόσο μπορούν να δημιουργηθούν απολύτως ασφαλείς εγκαταστάσεις για τα F-35 και τα συστήματά τους, ώστε να αποκλειστεί κάθε πιθανότητα διαρροής τεχνικών ή επιχειρησιακών πληροφοριών.
Γιατί το F-35 θεωρείται τόσο ευαίσθητη υπόθεση
Το F-35 δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη προηγμένο μαχητικό αεροσκάφος. Ενσωματώνει τεχνολογίες χαμηλής παρατηρησιμότητας, προηγμένους αισθητήρες, ραντάρ, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και ένα ιδιαίτερα σύνθετο δίκτυο συλλογής, επεξεργασίας και διαμοιρασμού δεδομένων.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες για την αξιολόγηση της DIA, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία των ραντάρ και των συστημάτων επιτήρησης του αεροσκάφους. Αμερικανοί αναλυτές φέρονται επίσης να εξετάζουν κατά πόσο το Ριάντ θα δεχόταν περιορισμούς στην πρόσβαση κινεζικού στρατιωτικού ή άλλου προσωπικού σε εγκαταστάσεις όπου θα σταθμεύουν τα F-35.
Στο ίδιο πλαίσιο εμφανίζεται και το ζήτημα των κινεζικών τηλεπικοινωνιακών υποδομών. Η αμερικανική πλευρά εξετάζει, σύμφωνα με το δημοσίευμα, εάν εξοπλισμός εταιρειών όπως η Huawei και η ZTE θα μπορούσε να απομακρυνθεί από κρίσιμα δίκτυα ή στρατιωτικές εγκαταστάσεις που σχετίζονται με τη λειτουργία των μαχητικών.
Οι στενότερες σχέσεις Ριάντ–Πεκίνου
Οι αμερικανικές ανησυχίες δεν εμφανίζονται σε κενό. Παρότι η Σαουδική Αραβία παραμένει επί δεκαετίες ένας από τους σημαντικότερους αμυντικούς εταίρους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και κορυφαίος αγοραστής αμερικανικών οπλικών συστημάτων, τα τελευταία χρόνια έχει αναπτύξει παράλληλα τις σχέσεις της με την Κίνα.
Το Πεκίνο έχει προμηθεύσει τη Σαουδική Αραβία με βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ αμερικανικές πηγές έχουν αναφερθεί και σε κινεζική συνδρομή στην ανάπτυξη σαουδαραβικών δυνατοτήτων κατασκευής και λειτουργίας βαλλιστικών πυραύλων. Παράλληλα, κινεζικές εταιρείες έχουν ενισχύσει την παρουσία τους στις ψηφιακές και τηλεπικοινωνιακές υποδομές του βασιλείου.
Αυτή ακριβώς η πολυδιάστατη σχέση δημιουργεί το δύσκολο δίλημμα για την Ουάσιγκτον: από τη μία επιθυμεί να διατηρήσει τη Σαουδική Αραβία στενά συνδεδεμένη με το αμερικανικό αμυντικό οικοσύστημα και, από την άλλη, θέλει να εμποδίσει την Κίνα να αποκτήσει έστω και έμμεση εικόνα των πιο προηγμένων αμερικανικών στρατιωτικών τεχνολογιών.
Το προηγούμενο της Τουρκίας
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και εξαιτίας του προηγουμένου της Τουρκίας. Η Ουάσιγκτον απομάκρυνε την Άγκυρα από το πρόγραμμα F-35 μετά την απόκτηση του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, θεωρώντας ότι η ταυτόχρονη παρουσία των δύο συστημάτων θα μπορούσε να δημιουργήσει κινδύνους για την ασφάλεια της τεχνολογίας του αμερικανικού μαχητικού.
Το προηγούμενο αυτό επικαλούνται σήμερα Αμερικανοί βουλευτές που ζητούν αυστηρό έλεγχο της σαουδαραβικής συμφωνίας.
Παρόμοιο ζήτημα είχε προκύψει και με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η σχεδιαζόμενη πώληση F-35 στο Αμπου Ντάμπι δεν ολοκληρώθηκε, με τις στενές σχέσεις των Εμιράτων με την Κίνα να αποτελούν έναν από τους παράγοντες προβληματισμού της Ουάσιγκτον.
Και ο παράγοντας Ισραήλ
Υπάρχει, παράλληλα, ακόμη μία σημαντική διάσταση. Το Ισραήλ παραμένει σήμερα ο μοναδικός χρήστης F-35 στη Μέση Ανατολή. Η αμερικανική πολιτική προβλέπει τη διατήρηση του λεγόμενου «ποιοτικού στρατιωτικού πλεονεκτήματος» του Ισραήλ έναντι άλλων κρατών της περιοχής.
Η είσοδος 48 σαουδαραβικών F-35 στην περιφερειακή εξίσωση θα αποτελούσε επομένως σημαντική αλλαγή. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ υποστηρίζει πάντως ότι η προτεινόμενη συμφωνία δεν θα μεταβάλει τη στρατιωτική ισορροπία στην περιοχή.
Μια συμφωνία που ξεπερνά τα όρια της Μέσης Ανατολής
Η υπόθεση των σαουδαραβικών F-35 αποτυπώνει τελικά κάτι πολύ μεγαλύτερο από μία πώληση μαχητικών. Αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο ο ανταγωνισμός ΗΠΑ–Κίνας επηρεάζει πλέον ακόμη και τις αμερικανικές εξαγωγές οπλικών συστημάτων προς παραδοσιακούς συμμάχους.
Για την Ουάσιγκτον, το ζητούμενο είναι διπλό: να ενισχύσει έναν κρίσιμο εταίρο στον Κόλπο χωρίς ταυτόχρονα να δημιουργήσει μια πιθανή δίοδο προς την Κίνα για τεχνολογίες που βρίσκονται στον πυρήνα της αμερικανικής αεροπορικής υπεροχής.
Η τελική συμφωνία, συνεπώς, δεν θα κριθεί μόνο από το τίμημα των 24,3 δισ. δολαρίων ή από τις ανάγκες της σαουδαραβικής Πολεμικής Αεροπορίας. Θα κριθεί και από το κατά πόσο η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι μπορεί να παραδώσει στο Ριάντ ένα από τα πιο προηγμένα οπλικά της συστήματα, χωρίς τα τεχνολογικά μυστικά του να βρεθούν κάποια ημέρα στα χέρια του σημαντικότερου στρατηγικού ανταγωνιστή της.
