Από τη μία πλευρά, η Ελλάδα δέχεται ολοένα μεγαλύτερη πίεση από την Ουκρανία και ευρωπαϊκές χώρες να διαθέσει συστήματα αεράμυνας, ιδιαίτερα Patriot και S-300. Από την άλλη, η Αθήνα έχει ξεκινήσει τον σχεδιασμό μιας εντελώς νέας πολυεπίπεδης αεράμυνας, με τους S-300 να χαρακτηρίζονται πλέον από τον Νίκο Δένδια ως «απερχόμενο τμήμα του οπλοστασίου».

Άρα τι πραγματικά συμβαίνει; Πόσους S-300 έχουμε; Είναι ακόμη επιχειρησιακοί; Μπορούν να αναχαιτίσουν βαλλιστικούς πυραύλους; Και τελικά, υπάρχει περίπτωση να καταλήξουν στην Ουκρανία;

BMPT Terminator: Πού εξαφανίστηκαν τα φονικά τεθωρακισμένα της Ρωσίας

Πόσους S-300 Έχουμε Σήμερα;

Οι ελληνικοί S-300 είναι της έκδοσης S-300PMU-1 και η ιστορία τους ξεκινά από την Κύπρο. Μετά την κρίση του 1998, τα συστήματα εγκαταστάθηκαν τελικά στην Κρήτη και εντάχθηκαν στην ελληνική αεράμυνα.

Εδώ όμως πρέπει να κάνουμε έναν πολύ σημαντικό διαχωρισμό.

Ο αριθμός που συναντάται συχνότερα σε δημόσιες πηγές είναι 32 εκτοξευτές, οργανωμένοι σε τέσσερις πυροβολαρχίες. Παράλληλα, έχουν αναφερθεί περίπου 175 βλήματα. Όμως κανένας από αυτούς τους αριθμούς δεν πρέπει να θεωρείται ως επίσημη και σημερινή κατάσταση επιχειρησιακής διαθεσιμότητας.

Δεν γνωρίζουμε δημόσια πόσοι εκτοξευτές είναι αυτή τη στιγμή πλήρως επιχειρησιακοί, πόσα βλήματα είναι διαθέσιμα προς άμεση χρήση και πόσα βρίσκονται σε κατάσταση αποθήκευσης ή χρειάζονται συντήρηση.

Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι οι S-300 εξακολουθούν να βρίσκονται στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Κρήτη. Μάλιστα, τον Μάρτιο του 2025 ο Νίκος Δένδιας επισκέφθηκε την 11η Μοίρα Κατευθυνόμενων Βλημάτων, όπου βρίσκονται τα συγκεκριμένα συστήματα.

Άρα οι S-300 δεν εξαφανίστηκαν.

Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο επιχειρησιακά ενεργοί είναι σήμερα.

Μπορούν να Αναχαιτίσουν Βαλλιστικούς Πυραύλους;

Ο S-300PMU-1 δεν σχεδιάστηκε αποκλειστικά για την αντιμετώπιση αεροσκαφών. Διαθέτει δυνατότητα εμπλοκής και συγκεκριμένων βαλλιστικών στόχων.

Το σύστημα χρησιμοποιεί μεταξύ άλλων το ραντάρ έρευνας 64N6E, το ραντάρ εμπλοκής 30N6E και πυραύλους 48N6E.

Για αεροδυναμικούς στόχους, η μέγιστη θεωρητική εμβέλεια του 48N6E φτάνει περίπου τα 150 χιλιόμετρα. Όμως απέναντι σε βαλλιστικούς στόχους η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική.

Οι δημόσιες τεχνικές αναφορές τοποθετούν την αποτελεσματική αντιβαλλιστική ικανότητα περίπου στην περιοχή των 28 έως 38 χιλιομέτρων, ανάλογα με το είδος και το προφίλ του στόχου.

Άρα, ναι: οι ελληνικοί S-300PMU-1 διαθέτουν αντιβαλλιστική δυνατότητα.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αντίστοιχοι ενός σύγχρονου συστήματος PAC-3 ή ότι μπορούν να δημιουργήσουν μια πλήρη αντιβαλλιστική ομπρέλα πάνω από την Ελλάδα.

Πρόκειται για περιορισμένη δυνατότητα εναντίον συγκεκριμένων βαλλιστικών απειλών.

Και υπάρχει ακόμη ένα στοιχείο που συχνά παραβλέπεται.

Δεν υπάρχει δημόσια αξιόπιστος αριθμός για το πόσες βαλλιστικές αναχαιτίσεις μπορούν να πραγματοποιήσουν σήμερα οι ελληνικοί S-300.

Αυτό εξαρτάται από τον αριθμό των διαθέσιμων πυραύλων, την κατάσταση των εκτοξευτών, των ραντάρ και του συστήματος διοίκησης, αλλά και από την επιχειρησιακή ετοιμότητα του προσωπικού.

Επομένως, οποιοσδήποτε δίνει έναν συγκεκριμένο αριθμό όπως «οι ελληνικοί S-300 μπορούν να αναχαιτίσουν Χ βαλλιστικούς πυραύλους» χωρίς επίσημα δεδομένα, ουσιαστικά κάνει εκτίμηση.

Stryker: Ποιο είναι το αμερικανικό τεθωρακισμένο που μελετάει η Ελλάδα

Η Πίεση από την Ουκρανία

Η Ουκρανία έχει τεράστια ανάγκη από συστήματα αεράμυνας και ειδικά από Patriot, καθώς οι ρωσικές επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους συνεχίζονται και τα αποθέματα αναχαιτιστών είναι περιορισμένα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα βρίσκεται υπό έντονη πίεση.

Δημοσιεύματα του 2026 αναφέρουν ότι η Αθήνα πιέζεται από συμμάχους για την παροχή Patriot στην Ουκρανία, ενώ έχει αναφερθεί ακόμη και ουκρανικό αίτημα για έως και 200 πυραύλους PAC-2 από ελληνικά αποθέματα.

Ο αριθμός αυτός δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα από την ελληνική κυβέρνηση.

Όμως η πίεση είναι πραγματική.

Και δεν αφορά μόνο τους Patriot.

Οι S-300 αποτελούν εδώ και χρόνια έναν από τους βασικούς στόχους της ουκρανικής πλευράς, ακριβώς επειδή πρόκειται για ένα σύστημα που η Ουκρανία ήδη γνωρίζει και χρησιμοποιεί.

Η ελληνική θέση, μέχρι σήμερα, είναι ξεκάθαρη: δεν υπάρχει απόφαση για παράδοση των S-300 ή των Patriot στην Ουκρανία, με την Αθήνα να υποστηρίζει ότι αυτά τα συστήματα είναι απαραίτητα για την εθνική άμυνα.

Ταυτόχρονα όμως, η Ελλάδα προχωρά στην επόμενη φάση.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα σύγχρονο, πολυεπίπεδο και δικτυωμένο σύστημα αεράμυνας και αντιβαλλιστικής άμυνας.

Το πρόγραμμα είναι τεράστιο, με επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ, και ο Νίκος Δένδιας έχει αναφέρει χρονικό ορίζοντα περίπου 35 μηνών για την επιχειρησιακή ολοκλήρωση της νέας αρχιτεκτονικής.

Και εδώ βρίσκεται το κλειδί.

Η Ελλάδα θέλει να αντικαταστήσει σταδιακά τους παλαιότερους S-300 με μια πολύ πιο σύγχρονη αεράμυνα.

Αλλά μέχρι να ολοκληρωθεί αυτή η αντικατάσταση, δεν έχει κανένα λόγο να αφαιρέσει απότομα ένα σύστημα που εξακολουθεί να προσφέρει κάποια επιχειρησιακή ικανότητα.

Πού θα Καταλήξουν;

Άρα, θα δούμε τελικά τους ελληνικούς S-300 στην Ουκρανία;

Με βάση τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη απόφαση για παράδοσή τους.

Και αυτό είναι σημαντικό.

Το γεγονός ότι ο Νίκος Δένδιας χαρακτηρίζει τους S-300 «απερχόμενο τμήμα του οπλοστασίου» δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα αποφάσισε να τους στείλει στην Ουκρανία.

Σημαίνει ότι στρατηγικά το σύστημα βρίσκεται προς το τέλος του κύκλου ζωής του στην ελληνική αεράμυνα.

Το πιθανότερο είναι ότι η Ελλάδα θα επιδιώξει πρώτα να ολοκληρώσει τη νέα αρχιτεκτονική αεράμυνας και στη συνέχεια θα αποφασίσει τι θα κάνει με τα παλαιότερα συστήματα.

Τότε θεωρητικά ανοίγουν περισσότερες επιλογές: από την αποθήκευση και την απόσυρση μέχρι πιθανή παραχώρηση σε τρίτη χώρα, εφόσον υπάρξει πολιτική απόφαση.

Γιατί ένας S-300 δεν είναι απλώς ένας εκτοξευτής.

Χρειάζονται ραντάρ, κέντρα διοίκησης, βλήματα, ανταλλακτικά, τεχνική υποστήριξη και εκπαιδευμένο προσωπικό.

Επομένως, η πραγματική ιστορία δεν είναι ότι οι ελληνικοί S-300 «εξαφανίστηκαν».

Βρίσκονται ακόμη στην Κρήτη.

Απλώς βρίσκονται πλέον ανάμεσα σε δύο εποχές.

Στην παλιά εποχή, όπου αποτελούσαν ένα από τα σημαντικότερα συστήματα μεγάλης εμβέλειας της ελληνικής αεράμυνας, και στη νέα εποχή της «Ασπίδας του Αχιλλέα», όπου η Ελλάδα θέλει να δημιουργήσει ένα πολύ πιο σύγχρονο και δικτυωμένο σύστημα προστασίας από αεροπορικές και βαλλιστικές απειλές.

Και μέχρι να ολοκληρωθεί αυτή η μετάβαση, οι S-300 παραμένουν πολύτιμοι.

Όχι επειδή είναι το πιο σύγχρονο σύστημα που διαθέτει η Ελλάδα, αλλά επειδή ακόμη και ένα παλαιότερο σύστημα αεράμυνας μπορεί να έχει σημαντική επιχειρησιακή αξία όταν η χώρα που το διαθέτει βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον ασφαλείας.

Το μεγάλο ερώτημα, επομένως, δεν είναι πλέον αν η Ελλάδα θα κρατήσει τους S-300 για πάντα.

Το ερώτημα είναι πότε θα θεωρήσει ότι η νέα της αεράμυνα είναι αρκετά ισχυρή ώστε να μπορεί να τους αποχωριστεί χωρίς να δημιουργήσει επικίνδυνο κενό.

Και εκεί ακριβώς θα κριθεί αν οι ελληνικοί S-300 θα παραμείνουν στην Κρήτη, θα αποσυρθούν ή τελικά θα πάρουν τον δρόμο για την Ουκρανία.