Νέο πεδίο αντιπαράθεσης διαμορφώνεται στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Άγκυρα στρέφεται αυτή τη φορά κατά του ελληνικού σχεδιασμού για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, επαναφέροντας παράλληλα στο προσκήνιο την πάγια θεωρία της περί «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο. Αφορμή αποτελεί το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο τέθηκε σε ισχύ στην Ελλάδα με υπουργική απόφαση.

Μετά την πρόσφατη αντιπαράθεση Αθήνας και Άγκυρας για τα θαλάσσια πάρκα, η τουρκική πλευρά ανοίγει ένα ακόμη μέτωπο, υποστηρίζοντας ότι ο ελληνικός χωροταξικός σχεδιασμός δεν μπορεί να παράγει νομικές συνέπειες για την Τουρκία και δεν επηρεάζει τις θέσεις που διατηρεί σχετικά με το καθεστώς στο Αιγαίο.

Η Άγκυρα επαναφέρει τις «γκρίζες ζώνες»

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η επίσημη τοποθέτηση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, καθώς δεν περιορίζεται στην αμφισβήτηση του ελληνικού ενεργειακού σχεδιασμού. Αντιθέτως, επαναφέρει ευθέως ζήτημα ελληνικής κυριαρχίας σε νησιά, νησίδες και βραχονησίδες του Αιγαίου.

Συγκεκριμένα, η τουρκική πλευρά κάνει λόγο για γεωγραφικούς σχηματισμούς «των οποίων η ιδιοκτησία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συμφωνιών».

Η συγκεκριμένη διατύπωση παραπέμπει ευθέως στη γνωστή τουρκική θεωρία περί «γκρίζων ζωνών», την οποία η Αθήνα απορρίπτει διαχρονικά και κατηγορηματικά. Η ελληνική θέση είναι ότι το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο έχει καθοριστεί σαφώς από τις ισχύουσες διεθνείς συνθήκες και δεν υφίσταται ζήτημα αμφισβήτησης ελληνικών νησιών, νησίδων ή βραχονησίδων.

Παράλληλα, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας διαμηνύει ότι η Τουρκία «διατηρεί την αποφασιστικότητά της να προστατεύσει τα δικαιώματα, τα συμφέροντα και τις ανησυχίες της στο Αιγαίο Πέλαγος στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου».

Κοινή γραμμή από τουρκικό ΥΠΕΞ και υπουργείο Άμυνας

Η παρέμβαση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας δεν αποτελεί μεμονωμένη αντίδραση. Είχε προηγηθεί, την Τετάρτη, αντίστοιχη τοποθέτηση του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας, Οντζού Κετσελί.

Ο Κετσελί είχε επίσης υποστηρίξει ότι το ελληνικό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ δεν μπορεί να έχει νομικές συνέπειες για την Τουρκία, χρησιμοποιώντας παράλληλα την ίδια θέση σχετικά με γεωγραφικούς σχηματισμούς που, σύμφωνα με την Άγκυρα, δεν έχουν μεταβιβαστεί στην ελληνική κυριαρχία μέσω διεθνών συμφωνιών.

Οι δύο διαδοχικές παρεμβάσεις, αρχικά από το τουρκικό ΥΠΕΞ και στη συνέχεια από το υπουργείο Άμυνας, καταδεικνύουν ότι η Άγκυρα επιλέγει να αναβαθμίσει πολιτικά την αντίδρασή της απέναντι στον νέο ελληνικό σχεδιασμό.

Την ίδια στιγμή, πάντως, η τουρκική πλευρά επιχειρεί να συνδυάσει τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις με ένα μήνυμα υπέρ του διαλόγου. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας αναφέρει ότι η Τουρκία τάσσεται υπέρ της επίλυσης των προβλημάτων μεταξύ των δύο χωρών με βάση το διεθνές δίκαιο, την ισότητα και τις σχέσεις καλής γειτονίας, καθώς και υπέρ της ενίσχυσης της ειρήνης, της σταθερότητας και της συνεργασίας στην περιοχή.

Τι προβλέπει το νέο ελληνικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο τέθηκε σε ισχύ το πρωί της Τετάρτης, έπειτα από απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και των υφυπουργών Νίκου Τσάφου και Μαριλένας Σούκουλη.

Ο σχεδιασμός προσδιορίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση νέων έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και σταθμών αποθήκευσης, προβλέποντας παράλληλα πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας για την προστασία του περιβάλλοντος, των τοπικών κοινωνιών και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Αυτό ακριβώς το πλαίσιο χρησιμοποιεί τώρα η Άγκυρα ως αφορμή για να επαναφέρει τις ευρύτερες θέσεις της για το Αιγαίο, μεταφέροντας τη γνωστή ελληνοτουρκική αντιπαράθεση και στο πεδίο του ενεργειακού και χωροταξικού σχεδιασμού.

Από τα θαλάσσια πάρκα στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Η νέα τουρκική παρέμβαση έρχεται ενώ παραμένει νωπή η αντιπαράθεση για τα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα είχε προχωρήσει στην ανακήρυξη δικών της θαλάσσιων πάρκων, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Αθήνας.

Η ελληνική πλευρά χαρακτήρισε τις σχετικές τουρκικές ενέργειες παράνομες, υπογραμμίζοντας ότι δεν μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Πλέον, η τουρκική πλευρά επιχειρεί να μεταφέρει ανάλογη λογική αμφισβήτησης στον χωροταξικό σχεδιασμό των ΑΠΕ, συνδέοντάς τον με τις ευρύτερες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο.

Χατζηβασιλείου: «Παράνομα τα τουρκικά πάρκα»

Στο ζήτημα των τουρκικών θαλάσσιων πάρκων αναφέρθηκε νωρίτερα και ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου, μιλώντας στο OPEN. Όπως τόνισε, «η τουρκική θεώρηση περί θαλασσίων πάρκων είναι παράνομη και δεν παράγει έννομο αποτέλεσμα».

Ο υφυπουργός επισήμανε ότι το υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε από την πρώτη στιγμή στις τουρκικές ανακοινώσεις με σαφή δήλωση, στην οποία αποτυπώνονται τεκμηριωμένα οι ελληνικές θέσεις, ενώ γνωστοποίησε ότι το επόμενο διάστημα θα ακολουθήσουν οι αναγκαίες διπλωματικές ενέργειες στο κατάλληλο επίπεδο.

Παράλληλα, επανέλαβε τη θέση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική δεν ετεροκαθορίζεται ούτε διαμορφώνεται σύμφωνα με τις επιθυμίες ή τις επινεύσεις τρίτων.

Οι δύο λόγοι που επικαλείται η Αθήνα

Ο Τάσος Χατζηβασιλείου εξήγησε ότι, σύμφωνα με την ελληνική θέση, τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα για δύο βασικούς λόγους.

Πρώτον, όπως ανέφερε, εκτείνονται σε διεθνή ύδατα, όπου μία χώρα δεν μπορεί να δημιουργεί μονομερώς προστατευόμενες ζώνες εκτός των χωρικών της υδάτων χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τις όμορες χώρες και χωρίς να ακολουθείται το Διεθνές Δίκαιο.

Δεύτερον, σύμφωνα με τον υφυπουργό Εξωτερικών, οι τουρκικοί σχεδιασμοί επεκτείνονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, γεγονός που, όπως υπογράμμισε, δεν επηρεάζει νομικά τα δικαιώματα της Ελλάδας. «Δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Υπενθύμισε ακόμη ότι οι τουρκικές ανακοινώσεις ήρθαν ως απάντηση στις κινήσεις της Ελλάδας για τα Θαλάσσια Πάρκα και τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, οι οποίοι, σύμφωνα με την Αθήνα, σχεδιάστηκαν στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και με τη σφραγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Τα ήρεμα νερά δεν είναι αυτοσκοπός»

Ο υφυπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε επίσης στο κλίμα που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ξεκαθαρίζοντας ότι η επιδίωξη των λεγόμενων «ήρεμων νερών» δεν αποτελεί αυτοσκοπό.

Όπως εξήγησε, πρόκειται για ένα μέσο που μπορεί να επιτρέψει στις δύο χώρες να αναζητήσουν κοινό τόπο συνεννόησης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Ελλάδα μεταβάλλει τις θέσεις της ή υποχωρεί από τον σχεδιασμό της.

Υπενθύμισε μάλιστα ότι όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις της Μεταπολίτευσης διατηρούσαν διαύλους επικοινωνίας με την Τουρκία, παρά τις κατά καιρούς εντάσεις, τις τουρκικές παραβιάσεις και την εκκρεμότητα της διμερούς διαφοράς.

Ο Τάσος Χατζηβασιλείου κατέληξε υπογραμμίζοντας ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να αφήσει αναπάντητη οποιαδήποτε πρόκληση. «Δεν υπάρχει περίπτωση η ελληνική κυβέρνηση να αποδεχθεί απειλή σε βάρος εθνικών συμφερόντων και κυριαρχικών δικαιωμάτων», ανέφερε, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαφορετικές προσεγγίσεις Ελλάδας και Τουρκίας για τον θαλάσσιο χώρο επανέρχονται με ιδιαίτερη ένταση στο προσκήνιο.