Η πίεση στην αγορά πετρελαίου δεν αποτυπώνεται πλέον μόνο στα χρηματιστηριακά ταμπλό. Περνά στις πραγματικές παραδόσεις αργού προς την Ευρώπη, όπου ορισμένα φορτία ξεπέρασαν τα 130 δολάρια το βαρέλι, καθώς μία από τις σημαντικότερες εναλλακτικές οδούς εξαγωγής της Σαουδικής Αραβίας παραμένει εκτός λειτουργίας.

ΗΠΑ–Ισραήλ: Πακέτο 2,8 δισ. με 40.000 βόμβες προωθεί η κυβέρνηση Τραμπ

Η Saudi Aramco έχει ενημερώσει Ευρωπαίους πελάτες ότι ορισμένα φορτία με προγραμματισμένη φόρτωση τον Σεπτέμβριο ακυρώνονται, ενώ οι φορτώσεις αργού στο Yanbu της Ερυθράς Θάλασσας έχουν ανασταλεί. Πίσω από την αναστάτωση βρίσκεται η διακοπή του αγωγού East-West, που επί δεκαετίες αποτελούσε τη σαουδαραβική απάντηση στο ενδεχόμενο σοβαρής κρίσης στο Στενό του Ορμούζ.

Ο αγωγός που έβγαζε το σαουδαραβικό πετρέλαιο από το Ορμούζ

Ο East-West διατρέχει περίπου 1.200 χιλιόμετρα από τα κοιτάσματα της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας έως την Ερυθρά Θάλασσα και έχει ονομαστική δυναμικότητα περίπου 7 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Πριν από τη διακοπή του, περίπου 4 εκατ. βαρέλια την ημέρα μεταφέρονταν μέσω αυτού προς το Yanbu, αποφεύγοντας το Ορμούζ.

Αυτή η δυνατότητα απέκτησε τεράστια αξία τους τελευταίους μήνες, καθώς η ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ έχει περιοριστεί δραστικά λόγω του πολέμου και των επιθέσεων στην περιοχή.

Το πλήγμα στον αγωγό, το οποίο το Ριάντ έχει αποδώσει σε ένοπλη ομάδα που ενήργησε από το Ιράκ και συνδέεται με το Ιράν, αφαίρεσε προσωρινά από τη Σαουδική Αραβία τη βασική της χερσαία εναλλακτική.

Το Yanbu πάγωσε και η Ευρώπη έχασε φορτία

Το αποτέλεσμα έγινε αισθητό μέσα σε λίγες ημέρες. Οι φορτώσεις στο Yanbu ανεστάλησαν και ευρωπαϊκά διυλιστήρια ενημερώθηκαν ότι σαουδαραβικά φορτία είτε ακυρώνονται είτε μετατίθενται.

Η πολωνική Orlen, που προμηθεύεται περίπου το 40% του αργού της από τη Saudi Aramco, άρχισε να αναζητεί εναλλακτικά βαρέλια από τη Βόρεια Θάλασσα, τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Καζακστάν, την Αλγερία και τη Γουιάνα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αντικαταστήσει το σαουδαραβικό αργό. Σημαίνει όμως ότι περισσότεροι αγοραστές διεκδικούν ταυτόχρονα τα ίδια διαθέσιμα φορτία, ανεβάζοντας τα premiums και τα μεταφορικά κόστη.

Brent 108, αλλά τα πραγματικά βαρέλια κοστίζουν περισσότερο

Σήμερα το Brent υποχώρησε ελαφρά και κινείται γύρω στα 107,8 δολάρια το βαρέλι, μετά την ανακοίνωση απροσδόκητης αύξησης των αμερικανικών αποθεμάτων. Το WTI βρίσκεται κοντά στα 104,9 δολάρια.

Η εικόνα στην αγορά φυσικής παράδοσης είναι πολύ πιο πιεσμένη. Σύμφωνα με το Reuters, συγκεκριμένα φορτία στην Ευρώπη πέρασαν τα 130 δολάρια, ενώ το Forties της Βόρειας Θάλασσας έφθασε στα 136,75 δολάρια το βαρέλι.

Η διαφορά εξηγείται από το γεγονός ότι τα futures αποτυπώνουν τιμές συμβολαίων για μελλοντική παράδοση, ενώ τα φυσικά φορτία αφορούν αργό που χρειάζεται άμεσα ένα διυλιστήριο. Όταν τα διαθέσιμα βαρέλια σε ασφαλείς διαδρομές λιγοστεύουν, αυτή η άμεση πρόσβαση πληρώνεται ακριβότερα.

507 εκατομμύρια βαρέλια έχουν φύγει από τα αποθέματα

Τα τελευταία στοιχεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας δείχνουν πόσο έχει μικρύνει το μαξιλάρι της αγοράς.

Η παγκόσμια παραγωγή μειώθηκε τον Αύγουστο κατά 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στα 100,1 εκατ., καθώς περισσότερα από 10 εκατ. βαρέλια ημερήσιας δυναμικότητας στον Κόλπο παρέμεναν εκτός αγοράς. Η IEA προβλέπει ότι η συνολική παγκόσμια προσφορά θα είναι φέτος κατά 5,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη από το 2025.

Μέκκα: Η Σαουδική Αραβία λέει ότι κατέρριψε drone των Χούθι

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα των αποθεμάτων. Μόνο τον Αύγουστο μειώθηκαν κατά 95 εκατ. βαρέλια, ανεβάζοντας τη συνολική μείωση από τον Φεβρουάριο στα 507 εκατ. βαρέλια.

Δεν πρόκειται για εξαφάνιση των παγκόσμιων αποθεμάτων. Είναι όμως απώλεια σημαντικού μέρους του αποθέματος ασφαλείας που απορροφά τέτοιες αναταράξεις.

Το ντίζελ πιέζεται περισσότερο από το αργό

Η κρίση δεν τελειώνει στην παραγωγή πετρελαίου. Τα διυλιστήρια επίσης λειτουργούν σε πολύ πιο στενό περιβάλλον.

Η IEA υπολογίζει ότι η παγκόσμια διυλιστική παραγωγή έφθασε τον Αύγουστο τα 81,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αλλά παρέμεινε 4,2 εκατ. βαρέλια χαμηλότερα από έναν χρόνο πριν. Τα περιθώρια διύλισης στον Ατλαντικό έφθασαν σε επίπεδα ρεκόρ, με το ντίζελ να αποτελεί το μεγαλύτερο σημείο πίεσης.

Οι επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, οι μειωμένες εξαγωγές προϊόντων από τη Μέση Ανατολή και το αυξημένο κόστος θαλάσσιας μεταφοράς περιορίζουν τις ποσότητες που φτάνουν τελικά στους καταναλωτές.

Για την Ευρώπη αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς παραμένει εξαρτημένη από εισαγωγές ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων.

Το Ορμούζ επιστρέφει ως λύση ανάγκης

Η παράδοξη συνέπεια της βλάβης στον East-West είναι ότι η Σαουδική Αραβία αναγκάζεται να εξετάζει εκ νέου μεγαλύτερες ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ — ακριβώς της θαλάσσιας οδού για την παράκαμψη της οποίας κατασκευάστηκε ο αγωγός.

Το Ριάντ εξακολουθεί να διαθέτει πετρέλαιο και αποθηκευτικούς χώρους, όμως οι ποσότητες αργού που ήταν έτοιμες για εξαγωγή από το Yanbu υπολογίζονταν σε περίπου πέντε έως επτά ημέρες, εφόσον δεν αποκαθίστατο η τροφοδοσία του αγωγού.

Για την επισκευή του East-West υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις. Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας έχει μιλήσει για επαναφορά της ροής μέσα σε ημέρες, ενώ πηγές της αγοράς έχουν δώσει χρονικό ορίζοντα που φθάνει έως αρκετές εβδομάδες.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Η Ελλάδα δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή μπροστά σε άμεσο πρόβλημα επάρκειας. Το μεγαλύτερο ρίσκο είναι η μεταφορά του διεθνούς κόστους στην αντλία, στις μεταφορές και συνολικά στον πληθωρισμό.

Οι λιανικές τιμές είναι ήδη υψηλές. Τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων για τις 15 Σεπτεμβρίου δείχνουν μέσες τιμές αμόλυβδης 95 οκτανίων πάνω από τα 2,10 ευρώ το λίτρο σε πολλές περιοχές της χώρας και πάνω από 2,14 ευρώ στην Αθήνα.

Η Ελλάδα διαθέτει ισχυρή διυλιστική βάση και τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις αποθεμάτων ασφαλείας. Αυτό προστατεύει την επάρκεια, όχι όμως την τιμή με την οποία αγοράζεται το επόμενο φορτίο.

Η αγορά έχει μέχρι στιγμής καταφέρει να αντικαθιστά τις απώλειες μετακινώντας φορτία, ανοίγοντας νέες πηγές και χρησιμοποιώντας αποθέματα. Με το Yanbu προσωρινά εκτός και τον East-West κλειστό, όμως, κάθε επόμενο βαρέλι που πρέπει να αλλάξει διαδρομή γίνεται ακριβότερο.

Και αυτή τη φορά η πίεση δεν βρίσκεται μόνο στα συμβόλαια του Brent. Έχει ήδη περάσει στα πραγματικά φορτία που χρειάζονται σήμερα τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια.