Ένα από τα πιο ανησυχητικά γραφήματα της φετινής ενεργειακής κρίσης επαναφέρει με δραματικό τρόπο το ερώτημα που φοβάται η παγκόσμια οικονομία: πόσο πετρέλαιο μπορεί να αντέξει να χάσει ο κόσμος πριν τα αποθέματα πάψουν να λειτουργούν ως ασπίδα απέναντι σε μια νέα ενεργειακή καταιγίδα;

Το γράφημα, που αποδίδεται στην JPMorgan Commodities Research μέσω Bloomberg, αποτυπώνει την απότομη υποχώρηση των λεγόμενων «ορατών» παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Και δύο αριθμοί ξεχωρίζουν:

7,6 δισ. βαρέλια.

6,8 δισ. βαρέλια.

Δεν πρόκειται για στόχους τιμής του πετρελαίου. Πρόκειται για επίπεδα αποθεμάτων που η JPMorgan χρησιμοποιεί ως σημεία λειτουργικής πίεσης και λειτουργικού κατώτατου ορίου του συστήματος.

Το πρώτο καμπανάκι: 7,6 δισ. βαρέλια

Σύμφωνα με την ανάλυση που συνοδεύει το γράφημα, τα 7,6 δισ. βαρέλια αποτελούν το λεγόμενο operational stress level.

Εκεί το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι το πετρέλαιο γίνεται ακριβότερο.

Όσο μικραίνει το απόθεμα ασφαλείας, τόσο λιγοστεύει ο χρόνος που έχει η αγορά για να απορροφήσει μια νέα διακοπή εφοδιασμού.

Και αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα.

Ένα ατύχημα σε κρίσιμη υποδομή, μια νέα επίθεση σε εγκαταστάσεις παραγωγής, ένα μπλοκάρισμα θαλάσσιας οδού ή μια νέα γεωπολιτική κλιμάκωση μπορεί να μετατρέψει μια ήδη πιεσμένη αγορά σε αγορά πανικού.

Η JPMorgan είχε προβλέψει ότι το επίπεδο των 7,6 δισ. βαρελιών θα μπορούσε να προσεγγιστεί τον Ιούνιο, υπό τις συγκεκριμένες παραδοχές του σεναρίου της.

Και μετά υπάρχει το 6,8

Εδώ βρίσκεται το πιο ανατριχιαστικό σημείο του γραφήματος.Η JPMorgan είχε τοποθετήσει περίπου στα 6,8 δισ. βαρέλια το λεγόμενο operational floor — το κατώτατο επίπεδο που θεωρείται απαραίτητο για να συνεχίσει να λειτουργεί ομαλά η φυσική υποδομή της πετρελαϊκής αλυσίδας.

Η προβολή του Μαΐου έδειχνε ότι αυτό το επίπεδο θα μπορούσε να προσεγγιστεί τον Σεπτέμβριο, εφόσον η κρίση συνεχιζόταν χωρίς επίλυση και οι υπόλοιπες παραδοχές του μοντέλου παρέμεναν σε ισχύ.

Αυτό όμως είναι σενάριο, όχι βεβαιότητα και ούτε σημαίνει ότι η παγκόσμια οικονομία καταρρέει αυτόματα μόλις ο δείκτης αγγίξει έναν συγκεκριμένο αριθμό.

Σημαίνει κάτι διαφορετικό και ίσως πιο σημαντικό , ότι όσο πλησιάζει το κατώφλι, το σύστημα χάνει τα περιθώρια ασφαλείας του.

Τα ποτάμια στερεύουν σε Ανατολή και Δύση! Ο Ευφράτης και η προφητεία της Αποκάλυψης

Ο κόσμος καίει το «μαξιλάρι» του

Η εικόνα δεν εμφανίστηκε από το πουθενά.Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, τα παγκόσμια αποθέματα μειώθηκαν με ρυθμούς περίπου 4 εκατ. βαρελιών ημερησίως, σύμφωνα με την IEA, καθώς η διαταραχή των ροών από τη Μέση Ανατολή ανάγκασε την αγορά να καταναλώνει αποθέματα για να καλύψει το κενό.

Η JPMorgan είχε υπολογίσει ότι ο κόσμος μπήκε στο 2026 με περίπου 8,4 δισ. βαρέλια ορατών αποθεμάτων.

Από τότε, το παγκόσμιο ενεργειακό «μαξιλάρι» άρχισε να συρρικνώνεται.

Και το ανησυχητικό είναι ότι δεν μπορεί κάθε βαρέλι που βρίσκεται κάπου στον πλανήτη να θεωρηθεί άμεσα διαθέσιμο. Μέρος των αποθεμάτων βρίσκεται σε αγωγούς, δεξαμενές, πλωτή αποθήκευση ή στρατηγικά αποθέματα και δεν μπορεί να διοχετευθεί στην αγορά με την ίδια ταχύτητα.

Ο πραγματικός εφιάλτης βρίσκεται στα Στενά του Ορμούζ

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Η σύγκρουση έχει περιορίσει δραματικά την κυκλοφορία πλοίων στην περιοχή.

Στις 15 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters, μόλις τέσσερα πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων πέρασαν από τα Στενά τη Δευτέρα, έναντι 125 ημερήσιων διελεύσεων πριν από τον πόλεμο.

Αυτό από μόνο του δείχνει το μέγεθος του προβλήματος.

Και δεν είναι μόνο ο αριθμός των βαρελιών που χάνονται.

Είναι η ταχύτητα με την οποία χάνονται.

Τα αποθέματα πέφτουν – οι τιμές ανεβαίνουν

Η πίεση έχει ήδη μεταφερθεί στις τιμές.Το Brent ξεπέρασε ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επιθέσεις και οι διαταραχές στις ενεργειακές υποδομές της Μέσης Ανατολής ενίσχυσαν τους φόβους για περαιτέρω περιορισμό της προσφοράς.

Η EIA, μάλιστα, αύξησε τις προβλέψεις της για τις τιμές του πετρελαίου και εκτιμά ότι τα παγκόσμια αποθέματα έχουν μειωθεί περίπου κατά 400 εκατ. βαρέλια μέσα στο 2026.

Η IEA προειδοποιεί παράλληλα ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου μπορεί να μειωθεί κατά 5,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, περίπου 6%, εξαιτίας των συνεχιζόμενων αναταράξεων στη Μέση Ανατολή.

Και εδώ αρχίζει ο πραγματικός οικονομικός κίνδυνος

Το πετρέλαιο δεν αφορά μόνο τα πρατήρια.

Είναι το αίμα της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας.

Μεταφορές, φορτηγά, πλοία, αεροπορικές εταιρείες, βιομηχανία, γεωργία, πετροχημικά, πλαστικά, λιπάσματα και χιλιάδες προϊόντα εξαρτώνται άμεσα ή έμμεσα από την ενέργεια.

Εάν η αγορά χάσει το απόθεμα ασφαλείας της, ένα νέο σοκ δεν θα βρίσκει πλέον μπροστά του ένα μεγάλο μαξιλάρι για να απορροφηθεί.

Τότε η αγορά μπορεί να περάσει από την εποχή του «πόσο ακριβό θα γίνει το πετρέλαιο;» στην πολύ πιο δύσκολη ερώτηση:

«Θα υπάρχει αρκετό πετρέλαιο εκεί που χρειάζεται και όταν χρειάζεται;»

Και αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια ενεργειακή ακρίβεια και μια πραγματική κρίση εφοδιασμού.

Η μεγάλη παγίδα

Υπάρχει όμως και μια σημαντική παράμετρος.

Η πτώση της ζήτησης μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο. Όσο αυξάνονται οι τιμές, τόσο επιχειρήσεις και καταναλωτές περιορίζουν την κατανάλωση. Η JPMorgan είχε ενσωματώσει στις εκτιμήσεις της σημαντική μείωση της ζήτησης, περίπου 5,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ακριβώς επειδή μια τόσο μεγάλη ενεργειακή κρίση αναγκάζει την κατανάλωση να προσαρμοστεί.

Άρα το σενάριο δεν είναι προδιαγεγραμμένο.

Αλλά ούτε και ο κίνδυνος είναι θεωρητικός.

Η IEA, η EIA και οι αγορές ενέργειας καταγράφουν ήδη μια εξαιρετικά σοβαρή διαταραχή, ενώ τα περιθώρια ασφαλείας έχουν περιοριστεί.

Το 6,8 δεν είναι «κουμπί κατάρρευσης» – είναι το καμπανάκι

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα του γραφήματος.Δεν υπάρχει ένας μαγικός αριθμός στον οποίο η παγκόσμια οικονομία πατά ένα κουμπί και καταρρέει.Υπάρχει όμως ένα σημείο όπου η αγορά γίνεται ολοένα πιο ευάλωτη, οι εναλλακτικές μειώνονται και κάθε νέα διαταραχή μπορεί να προκαλέσει δυσανάλογα μεγάλη ζημιά.

Και η παγκόσμια πετρελαϊκή αγορά βρίσκεται ήδη σε αυτή την επικίνδυνη ζώνη.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει πετρέλαιο στον πλανήτη.

Το ερώτημα είναι αν υπάρχει αρκετό διαθέσιμο πετρέλαιο, στα σωστά σημεία, στις σωστές ποσότητες και τη σωστή στιγμή, ώστε να συνεχίσουν να λειτουργούν χωρίς σοβαρές διακοπές οι μηχανές της παγκόσμιας οικονομίας.

Και αυτό είναι που κάνει το συγκεκριμένο γράφημα τόσο ανησυχητικό.

Γιατί όταν αδειάζει το ενεργειακό «μαξιλάρι», ακόμη και μια μικρή νέα σπίθα μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη φωτιά