Ο Heinz von Foerster ήταν μεταξύ μιας ομάδας επιστημόνων που, ήδη από το 1960, προέβλεψαν ότι μια καταστροφική εξέλιξη θα σημειωνόταν τον φετινό Νοέμβριο — ενώ είχε διατυπώσει και έναν ακόμη ανησυχητικό ισχυρισμό για το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης, ο οποίος ενδέχεται σύντομα να γίνει πραγματικότητα.
Πολλοί από τους μεγαλύτερους φόβους γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη αφορούν τις επιπτώσεις της σε άλλα δυνητικά καταστροφικά για τον κόσμο γεγονότα, όπως η επιτάχυνση της κλιματικής αλλαγής ή η δυνατότητα τρομοκρατών να δημιουργήσουν καταστροφικά βιολογικά όπλα και να τα εξαπολύσουν σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Αυτό που πίστευε, όμως, ο von Foerster το 1995 ήταν πολύ πιο ανησυχητικό, καθώς είχε επισημάνει τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν αν θεωρήσουμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη «σκέφτεται» με τον ίδιο τρόπο όπως οι άνθρωποι.
Η έννοια της συνείδησης της τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα συζήτησης μεταξύ των ειδικών του κλάδου. Μάλιστα, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η τεχνολογία δεν θα αποκτήσει ποτέ πραγματική συνείδηση, παρά τη ραγδαία εξέλιξή της. Ωστόσο, σύμφωνα με τον von Foerster, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει το κλειδί για την καταστροφή του πλανήτη μας.
Τι είπε ο von Foerster για την τεχνητή νοημοσύνη;
Όπως αναφέρει η Express, ο von Foerster παραχώρησε συνέντευξη στο The Information Philosopher το 1995 — 35 χρόνια μετά τη δημοσίευση της θεωρίας του σύμφωνα με την οποία ο υπερπληθυσμός θα οδηγούσε στο τέλος του κόσμου.
Η έννοια της τεχνητής νοημοσύνης ήταν προφανώς πολύ πιο πρωτόγονη σε σχέση με αυτό που γνωρίζουμε σήμερα. Ωστόσο, οι ανησυχίες του επιστήμονα θεωρούνται ίσως πιο επίκαιρες από ποτέ, καθώς υποστήριζε ότι είναι λάθος να θεωρούμε πως ο τρόπος με τον οποίο «σκέφτεται» και λειτουργεί η τεχνητή νοημοσύνη είναι ίδιος με τον ανθρώπινο.
Ο Heinz von Foerster είχε προειδοποιήσει ότι είναι «επικίνδυνο» να θεωρούμε πως η τεχνητή νοημοσύνη σκέφτεται όπως οι άνθρωποι.
Υποστήριξε ότι ακόμη και αν ήταν δυνατό η τεχνητή νοημοσύνη να αποκτήσει συνείδηση ή τη δική της μορφή νοημοσύνης, αυτό δεν θα σήμαινε ότι διαθέτει ανθρώπινη νοημοσύνη. Και η υπόθεση ότι τα δύο είναι ταυτόσημα θα μπορούσε να αποδειχθεί «επικίνδυνη» για την ανθρωπότητα.
Η Νέα Υόρκη προσπαθεί να περιορίσει την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι το γυμνάσιο
Το πώς ακριβώς θα εκδηλώνονταν αυτοί οι κίνδυνοι, σύμφωνα με τον von Foerster, δεν είναι απολύτως σαφές. Ένα πιθανό σενάριο, ωστόσο, θα ήταν η λανθασμένη υπόθεση ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεσμεύεται από κάποια μορφή ηθικής ή συνείδησης, η οποία θα την εμπόδιζε να πετύχει τους στόχους της πάση θυσία.
Ενδείξεις για ένα τέτοιο ενδεχόμενο έχουμε ήδη δει, καθώς προηγμένα μοντέλα του ChatGPT φέρεται να «έσπασαν τα όρια» που είχαν τεθεί και να χάκαραν άλλη εταιρεία. Παράλληλα, ορισμένες ιδιαίτερα ανησυχητικές εκτιμήσεις για την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης υποστηρίζουν ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στην καταστροφή του κόσμου μέσα στα επόμενα χρόνια.
Πώς θα τελειώσει ο κόσμος λόγω υπερπληθυσμού;
Η θεωρία του von Foerster — η οποία δημοσιεύθηκε το 1960 στο ακαδημαϊκό περιοδικό «Science», σε συνεργασία με δύο ακόμη ακαδημαϊκούς από το Πανεπιστήμιο του Ιλινόι — προέβλεπε ότι ένα αποκαλυπτικό γεγονός θα σημειωνόταν την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026.
Η ημερομηνία αυτή απέχει πλέον λίγο περισσότερο από δύο μήνες, με τους επιστήμονες να θεωρούν ότι στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκεται ο υπερπληθυσμός.
Οι επιστήμονες πίστευαν ότι ο υπερπληθυσμός θα οδηγούσε στο τέλος του κόσμου μέσα σε 66 χρόνια.
Η θεωρία τους βασιζόταν στην άποψη ότι η Γη θα έφτανε κάποια στιγμή στα όρια της χωρητικότητάς της, με τον υπερβολικά μεγάλο αριθμό ανθρώπων να προκαλεί προβλήματα όπως ελλείψεις τροφίμων και μαζική πείνα, έλλειψη βασικών πόρων, αλλά και περιβαλλοντικές καταστροφές ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής.
Δεν επρόκειτο για ένα συγκεκριμένο γεγονός που θα συνέβαινε εκείνη την ημέρα, παρά το γεγονός ότι οι ερευνητές κατέληξαν σε μια συγκεκριμένη ημερομηνία. Αντίθετα, θεωρούσαν ότι εκείνη θα ήταν η χρονική στιγμή κατά την οποία ο κόσμος δεν θα μπορούσε πλέον να διαχειριστεί τις συνέπειες του υπερπληθυσμού και θα κατέρρεε ως αποτέλεσμα.
Ο παγκόσμιος πληθυσμός έχει αυξηθεί σημαντικά από την αρχική πρόβλεψη του 1960, καθώς από περίπου 3 δισεκατομμύρια ανθρώπους έχει φτάσει σήμερα περίπου στα 8,3 δισεκατομμύρια. Ωστόσο, δεν υπάρχει κάποια ένδειξη ότι ο συγκεκριμένος αριθμός αποτελεί άμεση απειλή για τον πλανήτη, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.
