Να απορρίψουν δημόσια οι Ηνωμένες Πολιτείες το τουρκολιβυκό μνημόνιο ζητά το Συμβούλιο Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC), με επιστολή προς τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Η οργάνωση προειδοποιεί ότι οι διεκδικήσεις Τουρκίας και Λιβύης στην Ανατολική Μεσόγειο επηρεάζουν όχι μόνο τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά και σημαντικά αμερικανικά συμφέροντα γύρω από την Κρήτη.
Σαφή δημόσια τοποθέτηση από την Ουάσινγκτον για το τουρκολιβυκό μνημόνιο ζητά το Συμβούλιο Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας, μετά την επικύρωση της συμφωνίας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου.
Με επιστολή που υπογράφει ο εκτελεστικός διευθυντής της οργάνωσης, Έντι Ζεμενίδης, το HALC καλεί τον Μάρκο Ρούμπιο να διευκρινίσει ότι η συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης δεν μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Η παρέμβαση ακολουθεί την πρόσφατη απάντηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο ενθάρρυνε Αθήνα και Άγκυρα να επιλύσουν τις θαλάσσιες διαφορές τους μέσω διμερών διαπραγματεύσεων.
Η επιστολή και η αμερικανική στάση
Το HALC επισημαίνει ότι η τελευταία τοποθέτηση του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών είναι ηπιότερη από εκείνη του 2019, όταν η Ουάσινγκτον είχε χαρακτηρίσει τις τουρκικές ενέργειες αντιπαραγωγικές και προκλητικές.
Στην απάντησή του στις 22 Οκτωβρίου, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναφέρθηκε στην ανάγκη διαπραγματεύσεων καλής πίστης και υπενθύμισε ότι Ελλάδα και Τουρκία είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ.
Η ελληνοαμερικανική οργάνωση ζητά πλέον από τις ΗΠΑ να τοποθετηθούν ρητά και ως προς τη νομική διάσταση του μνημονίου.
Παράλληλα, επικαλείται τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία επανέλαβε ότι η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Chevron και ExxonMobil στο επίκεντρο
Ιδιαίτερο βάρος δίνει η επιστολή στις ενεργειακές δραστηριότητες αμερικανικών εταιρειών στις θαλάσσιες περιοχές γύρω από την Κρήτη.
Το HALC αναφέρεται στις συμβάσεις της Chevron για έρευνες και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε τέσσερις ελληνικές υπεράκτιες περιοχές, μεταξύ των οποίων τα οικόπεδα «Νότια Κρήτη 1» και «Νότια Κρήτη 2».
Τι πήρε ο Χαφτάρ για να εγκρίνει το Τουρκολιβυκό μνημόνιο
Υπενθυμίζει ότι η Λιβύη έχει διατυπώσει αντιρρήσεις για τις ελληνικές έρευνες, ενώ το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει υποστηρίξει ότι οι συγκεκριμένες περιοχές επικαλύπτονται με θαλάσσιες ζώνες που διεκδικούνται βάσει του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Στην επιστολή γίνεται επίσης αναφορά στην ExxonMobil, η οποία συμμετέχει σε ερευνητικές δραστηριότητες δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης.
Η οργάνωση υποστηρίζει ότι οι αντικρουόμενες θαλάσσιες διεκδικήσεις δημιουργούν αβεβαιότητα για αμερικανικές εταιρείες που σχεδιάζουν επενδύσεις στην περιοχή.
Στην επιστολή και η βάση της Σούδας
Το HALC συνδέει το ζήτημα και με την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Επικαλείται τη στρατηγική σημασία της βάσης της Σούδας, στην Κρήτη, επισημαίνοντας ότι η αμφισβήτηση των θαλάσσιων δικαιωμάτων στην ευρύτερη περιοχή επηρεάζει, κατά την εκτίμησή του, το περιβάλλον ασφαλείας στο οποίο δραστηριοποιούνται οι αμερικανικές δυνάμεις.
Για τον λόγο αυτό ζητά από τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας να επιβεβαιώσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων που απορρέουν από τα νησιά.
Παράλληλα, καλεί την Ουάσινγκτον να συνεργαστεί με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους περιφερειακούς εταίρους της για μια σαφή θέση απέναντι στο μνημόνιο.
Ζητούν ξεκάθαρη απάντηση από τις ΗΠΑ
Το βασικό αίτημα της επιστολής είναι να ξεκαθαρίσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες προς την Τουρκία και τη Λιβύη ότι οι μονομερείς θαλάσσιες διεκδικήσεις δεν μπορούν να παρεμποδίζουν νόμιμες ερευνητικές δραστηριότητες αμερικανικών εταιρειών.
Η οργάνωση ζητά επίσης να μην επιτραπεί η δημιουργία τετελεσμένων που, σύμφωνα με την ίδια, θα επηρέαζαν τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και τα αμερικανικά συμφέροντα ασφαλείας.
Η επιστολή αποτελεί παρέμβαση του HALC προς την αμερικανική κυβέρνηση και όχι επίσημη αλλαγή της πολιτικής των ΗΠΑ. Μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί απάντηση του Μάρκο Ρούμπιο στο συγκεκριμένο αίτημα.
