Τρεις δεκαετίες έχουν συμπληρωθεί από τα Ίμια, από εκείνη τη νύχτα που για την Ελλάδα έμοιαζε ατελείωτη. Εκείνες τις ώρες, οι ακατοίκητες βραχονησίδες του Αιγαίου μετατράπηκαν σε σύμβολο εθνικής έντασης και ταυτόχρονα σε σημείο αναφοράς μιας βαθιάς γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Η κρίση έφτασε στο αποκορύφωμά της τα ξημερώματα της 31ης Ιανουαρίου, όταν τουρκικές ειδικές δυνάμεις αποβιβάστηκαν στα Ίμια, ανεβάζοντας κατακόρυφα το θερμόμετρο της έντασης ανάμεσα στις δύο χώρες.
Η μοιραία πτήση του ελικοπτέρου
Λίγο πριν από τις 5 τα ξημερώματα, και συγκεκριμένα στις 4:50, το πλήρωμα ελικοπτέρου του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού ανέφερε ότι είχε εντοπίσει περίπου δέκα Τούρκους κομάντο στο νησί. Αμέσως δόθηκε εντολή επιστροφής στη βάση. Κατά τη διάρκεια της πτήσης, το ελικόπτερο χάθηκε από τα ραντάρ.
Λίγες ώρες αργότερα, η τραγική επιβεβαίωση ήρθε με την ανάσυρση των σορών και των τριών μελών του πληρώματος: του υποπλοιάρχου Χριστόδουλου Καραθανάση, του υποπλοιάρχου Παναγιώτη Βλαχάκου και του αρχικελευστή Έκτορα Γιαλοψού.
Παρά το πέρασμα 30 ολόκληρων ετών, η κρίση των Ιμίων παραμένει ανοιχτή πληγή στη συλλογική εθνική μνήμη, φορτισμένη με συναισθηματικό και ιστορικό βάρος.
«Δόθηκε εντολή να διαπιστωθεί αν υπήρχαν Τούρκοι στο νησί»
Ο τότε αντιναύαρχος Σπύρος Κονιδάρης, κυβερνήτης πυραυλακάτου, μιλώντας στο ΕΡΤnews, περιέγραψε τις δραματικές στιγμές εκείνης της νύχτας. Όπως ανέφερε, τα ξημερώματα της 31ης Ιανουαρίου τα πλοία απέπλευσαν και εντάχθηκαν στον σχηματισμό γύρω από τις βραχονησίδες. Οι πυραυλάκατοι, πλήρως εξοπλισμένες με πυραύλους, τηλεκατευθυνόμενες τορπίλες και πυροβόλα, βρίσκονταν σε απόλυτη ετοιμότητα, έτοιμες να ανοίξουν πυρ μέσα σε δευτερόλεπτα, εφόσον δινόταν σχετική εντολή.
Όπως εξήγησε, αποφασίστηκε η απογείωση ελικοπτέρου, καθώς οι καιρικές συνθήκες επιδεινώνονταν. Το ελικόπτερο πραγματοποίησε τρεις έως τέσσερις διελεύσεις πάνω από το νησί, ενώ τα πλοία που βρίσκονταν κοντά επιβεβαίωσαν την παρουσία Τούρκων. Στη συνέχεια, δόθηκε εντολή επιστροφής στο Ναυαρίνο. Αργότερα διαπιστώθηκε ότι το ελικόπτερο κατέπεσε στη θάλασσα σε απόσταση 5,2 χιλιομέτρων από το νησί.
Τελικά, η κρίση δεν εξελίχθηκε σε στρατιωτική σύγκρουση και τα πλοία αποχώρησαν, με μοναδικά θύματα τα μέλη του πληρώματος του ελικοπτέρου, όπως σημείωσε.
«Όλοι γνωρίζαμε τι έπρεπε να κάνουμε»
Από την πλευρά του, ο Μάνος Καρυωτάκης, ταξίαρχος Ιπτάμενος ε.α., θυμάται ότι εκείνο το βράδυ βρισκόταν στην Κρήτη. Όπως ανέφερε, ήταν νεαρός ιπτάμενος, 25-26 ετών, έχοντας ολοκληρώσει μόλις δύο μήνες πριν όλα τα στάδια της πολεμικής εκπαίδευσης. Ανήκε στην ομάδα των πληρωμάτων που θα απογειώνονταν σε περίπτωση κλιμάκωσης.
Ήταν Κυριακή και η βάση βρισκόταν σε κατάσταση ηρεμίας, μέχρι τη στιγμή που χτύπησε το τηλέφωνο. Η εντολή ήταν σαφής: «Ελάτε αμέσως μέσα». Στην ορολογία των ιπταμένων, αυτό σήμαινε άμεση μετάβαση στη μοίρα και προετοιμασία για αποστολή. Από εκείνη τη στιγμή, όπως είπε, δεν βγήκε από τη βάση για πέντε ημέρες.
«Όλοι ξέραμε τι έπρεπε να κάνουμε», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι είχε εκπονηθεί μια άριστη και πρωτοποριακή σχεδίαση, στοιχεία της οποίας, κατά την εκτίμησή του, παραμένουν επίκαιρα ακόμη και σήμερα.
Ο κ. Καρυωτάκης αποκάλυψε επίσης ότι στις 30 Ιανουαρίου, με την αγωνία να έχει φτάσει στο αποκορύφωμα, ζήτησε άδεια για λίγα λεπτά ώστε να επιστρέψει στο σπίτι του και να αποχαιρετήσει τους γονείς του, αφήνοντας ένα γράμμα στη μητέρα του — μια προσωπική στιγμή μέσα σε μια από τις πιο κρίσιμες νύχτες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Ο Μάνος Καρυωτάκης, ταξίαρχος Ιπτάμενος ε.α., εκείνο το βράδυ ήταν στην Κρήτη δήλωσε από την πλευρά του: «Ήμουν στην Κρήτη νεαρός ιπτάμενος, 25-26 ετών. Μόλις πριν από δύο μήνες είχα τελειώσει όλα τα στάδια της πολεμικής εκπαίδευσης για να βγω ετοιμοπόλεμος και ήμουν μέσα στην ομάδα, τη μεγάλη ομάδα όλης της δύναμης των αεροσκαφών που θα απογειωνόμασταν» και πρόσθεσε: «Ήταν Κυριακή και όλοι ξεκουράζονταν εκτός από δύο ανθρώπους που ήταν υπηρεσία και χτύπησε το τηλέφωνο κάποια στιγμή. Η εντολή ήταν ελάτε αμέσως μέσα. Τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά στην ορολογία των ιπταμένων. Όταν λέμε έλα μέσα σημαίνει πάμε κατευθείαν στη μοίρα και θα χρειαστεί να πάμε και σε αεροπλάνα. Από εκεί δεν ξαναβγήκα για 5 μέρες».
