Η στρατιωτική διοίκηση των Ηνωμένων Πολιτειών προχώρησε σε δυναμικά πλήγματα ως απάντηση στην επίθεση που δέχθηκε εμπορικό πλοίο, προκαλώντας σοβαρούς τριγμούς στην πρόσφατη διμερή συμφωνία εκεχειρίας.

Το Αμερικανικό Σφυροκόπημα και οι Στόχοι

Μια νέα εστία έντασης εκδηλώθηκε στη Μέση Ανατολή, καθώς η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν αεροπορικές επιθέσεις εναντίον ιρανικών στόχων την Παρασκευή, 26 Ιουνίου. Η στρατιωτική αυτή επιχείρηση αποτέλεσε την άμεση απάντηση της Ουάσιγκτον στην εχθρική ενέργεια που είχε προηγηθεί εναντίον εμπορικού πλοίου, το οποίο διέσχιζε το στρατηγικό Στενό του Ορμούζ.

Στην επίσημη τοποθέτησή της, η CENTCOM διευκρίνισε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις «πραγματοποίησαν επιθέσεις εναντίον του Ιράν στις 26 Ιουνίου, ως ισχυρή απάντηση στη χθεσινή επίθεση εναντίον εμπορικού πλοίου». Πιο συγκεκριμένα, αμερικανικά αεροσκάφη έπληξαν ιρανικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και παράκτιες εγκαταστάσεις ραντάρ.

Η αμερικανική κινητοποίηση εκδηλώθηκε μετά την επίθεση που εξαπέλυσε η Τεχεράνη στις 25 Ιουνίου κατά του M/V Ever Lovely, χρησιμοποιώντας ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος μίας χρήσης. Το συγκεκριμένο φορτηγό πλοίο, το οποίο πλέει υπό σημαία Σιγκαπούρης, βρισκόταν στη διαδικασία εξόδου από τα Στενά του Ορμούζ κατά μήκος των ακτών του Ομάν, τη στιγμή που δέχθηκε το ιρανικό πλήγμα. Την ίδια ώρα, από την πλευρά του Ιράν, άρχισαν να καταγράφονται αναφορές για ισχυρές εκρήξεις στη Σιρίκ, μια πόλη που βρίσκεται ακριβώς επάνω στις ακτές των Στενών.

Παραβίαση της Ελευθερίας της Ναυσιπλοΐας

Η αμερικανική πλευρά κατήγγειλε με δριμύτητα το συμβάν, τονίζοντας ότι η αδικαιολόγητη επιθετική ενέργεια των ιρανικών δυνάμεων κατά της εμπορικής ναυτιλίας παραβίασε σαφώς την εκεχειρία. Επιπλέον, η CENTCOM επεσήμανε ότι η επικίνδυνη συμπεριφορά του Ιράν υπονόμευσε ευθέως την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, σε μια περίοδο που το διεθνές εμπόριο διακινείται όλο και περισσότερο μέσω αυτού του ζωτικού θαλάσσιου διαδρόμου.

Στην ανακοίνωση υπογραμμίζεται ότι οι δυνάμεις της CENTCOM συνεχίζουν να παρέχουν συντονισμό και υποστήριξη για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων που διέρχονται από το στενό. Ο αμερικανικός στρατός διαμήνυσε ότι παραμένει παρών στην περιοχή και σε πλήρη εγρήγορση, ώστε να διασφαλίσει ότι όλες οι πτυχές της συμφωνίας με το Ιράν τηρούνται, εφαρμόζονται και ισχύουν στο ακέραιο.

Η Αντίδραση και οι Απειλές των Φρουρών της Επανάστασης

Στον αντίποδα, η στρατιωτική ηγεσία της Τεχεράνης παρουσίασε μια εντελώς διαφορετική εικόνα για την έκβαση των επιχειρήσεων. Οι Φρουροί της Επανάστασης εξέδωσαν ανακοίνωση, ισχυριζόμενοι ότι απέτρεψαν την αμερικανική επίθεση και προστάτευσαν τα εδάφη τους.

Στη σχετική δήλωση αναφέρεται: «Ανακοινώνουμε ότι αντιμετωπίσαμε μια επίθεση εναντίον του νησιού Σιρίκ, η οποία πραγματοποιήθηκε από αμερικανικές δυνάμεις. Οι ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις μας κατάφεραν να αποτρέψουν και να ματαιώσουν την επίθεση και να αναγκάσουν τις επιτιθέμενες δυνάμεις να υποχωρήσουν, διαφυλάσσοντας έτσι την κυριαρχία του Ιράν επί των εδαφών και των υδάτων του». Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης εκτόξευσαν ευθείες απειλές, προειδοποιώντας ότι αυτή η επιθετική ενέργεια δεν θα μείνει αναπάντητη και η απάντηση θα είναι άμεση και αποφασιστική, σε χρόνο και τόπο της δικής τους επιλογής. Συμπλήρωσαν μάλιστα ότι οποιαδήποτε νέα παράλογη ενέργεια θα αντιμετωπιστεί με ισχυρή αντίδραση που θα διαλύσει τις ψευδαισθήσεις των επιτιθέμενων στην περιοχή.

Οι Τοποθετήσεις Τραμπ και οι Αποκαλύψεις στο Truth Social

Λίγη ώρα πριν γίνουν γνωστές οι πληροφορίες για τα νέα αμερικανικά πλήγματα, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας στρατιωτικής απάντησης εκ μέρους των ΗΠΑ. Απαντώντας την Παρασκευή σε ερώτηση δημοσιογράφου για το αν θεωρεί την ιρανική ενέργεια παραβίαση της εκεχειρίας και αν σκοπεύει να προχωρήσει σε αντίποινα, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε χαρακτηριστικά: «Αν θα αντιδράσω, θα το μάθετε». Παράλληλα, σημείωσε ότι δεν του άρεσε καθόλου η επίθεση και ότι οι Ιρανοί δεν θα έπρεπε να είχαν ενεργήσει κατ' αυτόν τον τρόπο.

Νωρίτερα, ο ένοικος του Λευκού Οίκου είχε κατηγορήσει ευθέως την Τεχεράνη για αθέτηση των δεσμεύσεών της, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν εξαπέλυσε τουλάχιστον τέσσερα drones αυτοκτονίας κατά πλοίων που κινούνταν στο Στενό του Ορμούζ. Στην ανάρτησή του στο Truth Social έγραψε: «Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν εξαπέλυσε τουλάχιστον τέσσερα drones αυτοκτονίας εναντίον πλοίων που διέπλεαν το Στενό του Ορμούζ. Ένα από τα drones έπληξε το ανώτερο κατάστρωμα μεγάλου και ιδιαίτερα ακριβού φορτηγού πλοίου, προκαλώντας ζημιές, ωστόσο το πλοίο μπόρεσε να συνεχίσει την πορεία του. Καταρρίψαμε τα άλλα τρία drones. Προφανώς, πρόκειται για μια ανόητη παραβίαση της συμφωνίας εκεχειρίας μας».

Το Ιστορικό της Συμφωνίας και οι Αντιδράσεις των Εταιρειών

Το επεισόδιο αυτό προκαλεί έντονη διεθνή ανησυχία για νέα κλιμάκωση, καθώς είναι το πρώτο που καταγράφεται μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ και την έναρξη ουσιαστικότερων διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Από την πλευρά της ναυτιλίας, η ταϊβανέζικη εταιρεία Evergreen Marine γνωστοποίησε ότι το πλοίο Ever Lovely χτυπήθηκε την Πέμπτη κοντά στις ακτές του Ομάν από «άγνωστο αντικείμενο», ενώ ακολουθούσε τη διαδρομή που είχε προτείνει η βρετανική υπηρεσία θαλάσσιας ασφάλειας UKMTO. Η εταιρεία διευκρίνισε ότι κανένα μέλος του πληρώματος δεν τραυματίστηκε και ότι το σκάφος συνέχισε το ταξίδι του, αφού εγκατέλειψε τα Στενά. Ωστόσο, δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν στο Reuters ότι το πλοίο δέχθηκε πυρά από το Ιράν. Στον αντίποδα, η Αρχή Στενού του Περσικού Κόλπου, η οποία έχει συσταθεί από την Τεχεράνη για τη διαχείριση των αιτημάτων διέλευσης, προειδοποίησε ότι η χρήση μη εγκεκριμένων διαδρομών γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του πλοιοκτήτη, του διαχειριστή και του πλοιάρχου.

Η Προειδοποίηση Βανς και το Μέλλον της Εκεχειρίας

Στην κρίση παρενέβη δυναμικά και ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς. Με τοποθέτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Βανς ξεκαθάρισε ότι «η βία θα αντιμετωπίζεται με βία». Αν και επεσήμανε ότι οι ΗΠΑ τήρησαν πιστά το μνημόνιο συνεννόησης και ότι οι όποιες διαφωνίες εφαρμογής οφείλουν να επιλύονται διπλωματικά, υπογράμμισε πως η επιθετικότητα της Τεχεράνης θα λαμβάνει ανάλογη απάντηση.

Παρά την ένταση, η Ουάσιγκτον ισχυρίζεται ότι τα πλήγματα της Παρασκευής δεν ισοδυναμούν με έναρξη ευρύτερων πολεμικών επιχειρήσεων. Στον αντίποδα, το Ιράν εμμένει στη θέση ότι οι αμερικανικές ενέργειες τορπιλίζουν τη συμφωνία αποκλιμάκωσης.

Ρευστό Σκηνικό στα Στενά του Ορμούζ

Στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας παραμένουν σταθερά τα Στενά του Ορμούζ, καθώς αποτελούν την πιο κρίσιμη θαλάσσια δίοδο για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Οι αλλεπάλληλες επιθέσεις σε εμπορικά σκάφη, οι απειλές για τον αποκλεισμό της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνθέτουν ένα σκηνικό οξείας κρίσης. Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με το καθεστώς της εκεχειρίας να κρέμεται από μια κλωστή και τις δύο πλευρές να οχυρώνονται πίσω από μια σκληρή πολεμική ρητορική.