Σε ένα διπλωματικό θρίλερ για γερά νεύρα εξελίσσονται οι διμερείς επαφές και οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και το Ιράν, με απώτερο σκοπό τον οριστικό τερματισμό της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Παρόλο που η Ουάσιγκτον εκτιμά αρχικά ότι βρίσκεται αρκετά κοντά σε μια αμοιβαία συμφωνία με την Τεχεράνη, μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα παραμένουν εντελώς ανοιχτά, προκαλώντας σοβαρά προσκόμματα στη διαδικασία. Ανάμεσα στα κυριότερα σημεία τριβής που εξακολουθούν να διχάζουν τις δύο πλευρές ξεχωρίζουν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς και η αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων από το εξωτερικό.
Οι εσωτερικές διεργασίες στην Ουάσιγκτον αποτυπώνουν ανάγλυφα την κρισιμότητα της κατάστασης. Πρόσφατα, πραγματοποιήθηκε μια εξαιρετικά κρίσιμη συνεδρίαση στην αίθουσα διαχείρισης κρίσεων και την Αίθουσα Επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου, η οποία διήρκεσε περίπου δύο ώρες. Στην κλειστή αυτή σύσκεψη, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε με το επιτελείο του, ωστόσο μετά το πέρας της δεν υπήρξαν επίσημες ανακοινώσεις από την αμερικανική πλευρά. Όπως μετέδωσε η εφημερίδα New York Times, ο Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησε από τη δίωρη συνεδρίαση χωρίς να ληφθεί κάποια τελική απόφαση, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος είχε προαναγγείλει δημόσια πως σκόπευε να λάβει μια «οριστική απόφαση» για το ζήτημα.
Αμέσως μετά τη λήξη της σύσκεψης, ανώτατος Αμερικανός αξιωματούχος προέβη σε επίσημες δηλώσεις προς το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP), ξεκαθαρίζοντας τη στάση της αμερικανικής πλευράς. Ο αξιωματούχος υπογράμμισε ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα υπογράψει συμφωνία μόνο εάν είναι καλή για την Αμερική και εφόσον τηρηθούν πλήρως οι αυστηρές «κόκκινες γραμμές» που έχει θέσει ο ίδιος. Η πιο θεμελιώδης και αδιαπραγμάτευτη από αυτές τις γραμμές αφορά την πυρηνική ισχύ της Τεχεράνης, καθώς η Ουάσιγκτον διατρανώνει σε κάθε τόνο ότι το Ιράν δεν μπορεί να έχει πυρηνικά όπλα.
Οι έξι όροι της Ουάσιγκτον και η παράταση της εκεχειρίας
Σύμφωνα με τα όσα έγιναν γνωστά, η προτεινόμενη συμφωνία, η οποία περιλαμβάνει και την παράταση της κατάπαυσης του πυρός, βασίζεται σε έξι βασικούς όρους που παρουσίασε ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο πρώτος είναι η δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα αναπτύξει ποτέ πυρηνική βόμβα. Ο δεύτερος όρος προβλέπει την απομάκρυνση και καταστροφή του εμπλουτισμένου ουρανίου σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) και την παράδοσή του στις ΗΠΑ. Ο τρίτος και ο τέταρτος όρος απαιτούν το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την κατάργηση των διοδίων. Ο πέμπτος όρος επιτάσσει την εξουδετέρωση των ναρκών, ενώ ο έκτος ορίζει ότι δεν θα υπάρξει καμία αποδέσμευση κεφαλαίων μέχρι νεωτέρας, διατηρώντας την οικονομική πίεση.
Η αιχμηρή απάντηση της Τεχεράνης και οι δικές της αξιώσεις
Η απάντηση από την πλευρά της Τεχεράνης υπήρξε άμεση και ιδιαίτερα αιχμηρή, αντικατοπτρίζοντας την άρνηση του Ιράν να υποκύψει. Ο εκπρόσκοπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαϊλ Μπαγκάι, έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι δεν έχει επιτευχθεί ακόμη τελική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών. Μάλιστα, ο Μπαγκάι έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα, επισημαίνοντας ότι η χώρα του έχει αρνηθεί τη γλώσσα του «πρέπει» πριν από 47 χρόνια. Αναφορικά με το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ, ο Ιρανός εκπρόσωπος τόνισε ότι η διαχείριση της συγκεκριμένης στρατηγικής διόδου πρέπει να αποφασιστεί αποκλειστικά από το Ιράν και το Ομάν.
Στο ίδιο επικριτικό κλίμα κινήθηκε και το ημιεπίσημο ιρανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Fars, το οποίο χαρακτήρισε τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ως ένα μείγμα αλήθειας και ψεμάτων, υποστηρίζοντας ότι αποτελούν προσπάθεια παρουσίασης μιας «κατασκευασμένης νίκης». Επιπλέον, ιρανικές πηγές αμφισβητούν έντονα ότι υπάρχει οποιαδήποτε συμφωνημένη ρήτρα για άνοιγμα των Στενών χωρίς διόδια ή για καταστροφή του πυρηνικού υλικού. Αντίθετα, η Τεχεράνη θέτει τις δικές της προϋποθέσεις, ζητώντας την άμεση αποδέσμευση 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων και την ταυτόχρονη εφαρμογή εκεχειρίας στον Λίβανο.
Η προειδοποίηση του Πενταγώνου και η ισορροπία δυνάμεων στην Ασία
Παράλληλα με το διπλωματικό πεδίο, οι στρατιωτικές ισορροπίες παραμένουν εξαιρετικά έκρυθμες. Από το βήμα του διεθνούς φόρουμ «Διάλογος του Σάνγκρι-Λα» που πραγματοποιείται στη Σιγκαπούρη, ο επικεφαλής του Πενταγώνου, Πιτ Χέγκσεθ, έστειλε ένα σαφές μήνυμα στρατιωτικής ισχύος. Ο Χέγκσεθ δήλωσε κατηγορηματικά ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν τεράστια αποθέματα όπλων και είναι παραπάνω από ικανές να ξαναρχίσουν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν. Υπογράμμισε ότι η Ουάσιγκτον είναι απολύτως ικανή να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εφόσον χρειαστεί, σημειώνοντας παράλληλα ότι οι ΗΠΑ παραμένουν προσηλωμένες στις διεθνείς υποχρεώσεις τους και στη δέσμευση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Κατά την ομιλία του στο ίδιο φόρουμ, ο Πιτ Χέγκσεθ εξέφρασε την ανησυχία της Ουάσιγκτον για την Ασία. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι υπάρχει μια εύλογη ανησυχία στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού σχετικά με τη στρατιωτική ενίσχυση της Κίνας, μια τάση ιστορικής κλίμακας που καταγράφεται εδώ και δεκαετίες. Συμπλήρωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν μια ισορροπία δυνάμεων στην Ασία, στην οποία κανένα κράτος, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, δεν μπορεί να επιβάλει την ηγεμονία του και να απειλήσει την ασφάλεια ή την ευημερία των ΗΠΑ και των συμμάχων τους.
Το πολεμικό μέτωπο στον Λίβανο και οι ιστορικές επαφές
Η πολυπλοκότητα της κατάστασης στη Μέση Ανατολή εντείνεται από τις εξελίξεις στα πολεμικά μέτωπα. Η πρόσφατη ανακοίνωση του Ισραήλ για την προέλαση των στρατευμάτων του βαθύτερα στον νότιο Λίβανο κρατά την περιοχή σε μια επικίνδυνη τροχιά κλιμάκωσης. Η εξέλιξη αυτή σημειώνεται παρά το γεγονός ότι στο Πεντάγωνο διεξήχθησαν συνομιλίες ανάμεσα σε στρατιωτικούς αξιωματούχους των ΗΠΑ και του Ιράν. Οι συνομιλίες αυτές, οι οποίες χαρακτηρίστηκαν ως «παραγωγικές» από την αμερικανική κυβέρνηση, αποτελούν ένα ιστορικό ορόσημο, καθώς ήταν οι πρώτες συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών εδώ και δεκαετίες, αποδεικνύοντας ότι τα κανάλια επικοινωνίας παραμένουν ενεργά.
