Τα ΑΤΜ φαίνεται πως περνούν σε μια νέα εποχή, καθώς το κόστος λειτουργίας και συντήρησής τους αυξάνεται, την ώρα που οι συναλλαγές μέσω κινητού τηλεφώνου και ηλεκτρονικής τραπεζικής κερδίζουν συνεχώς έδαφος.

Κάθε μηχάνημα απαιτεί συντήρηση, αναβαθμίσεις λογισμικού και τεχνολογικού εξοπλισμού, αλλά και συχνό ανεφοδιασμό με μετρητά. Για τις τράπεζες, όλα αυτά μεταφράζονται σε σημαντικό κόστος, ενώ η καθημερινή τραπεζική δραστηριότητα μεταφέρεται όλο και περισσότερο στις οθόνες των smartphones.

Η συρρίκνωση του δικτύου είναι πλέον εμφανής. Στην Ευρωζώνη λειτουργούν περίπου 248.900 ΑΤΜ, αριθμός αισθητά μειωμένος σε σχέση με το 2018, όταν ξεπερνούσαν τα 300.000.

Στην Ελλάδα η εικόνα είναι αντίστοιχη. Μόνο μέσα στο 2025 τα τραπεζικά ΑΤΜ μειώθηκαν κατά 9%, φτάνοντας τα 5.625, από 6.167 έναν χρόνο νωρίτερα.

Η ΕΕ ετοιμάζεται για το χειρότερο! Οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν υποχρεωτικό “κόφτη” στο ρεύμα

Η λύση των κοινών δικτύων

Μπροστά στο αυξανόμενο κόστος, σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες οι τράπεζες αναζητούν διαφορετικό μοντέλο λειτουργίας, επιλέγοντας να μοιράζονται υποδομές και δίκτυα ΑΤΜ.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Πορτογαλία, όπου το δίκτυο Multibanco λειτουργεί από το 1985 υπό τη SIBS και σήμερα διαθέτει περίπου 13.000 μηχανήματα.

Οι πελάτες μπορούν να πραγματοποιούν αναλήψεις, να πληρώνουν λογαριασμούς και να κάνουν μεταφορές χρημάτων χωρίς χρέωση, ανεξάρτητα από την τράπεζα που έχει εκδώσει την κάρτα τους. Για την εκκαθάριση των συναλλαγών, η SIBS λαμβάνει μικρή προμήθεια από την τράπεζα έκδοσης.

Παρόμοια κατεύθυνση έχει αρχίσει να διαμορφώνεται και στη Γαλλία. Οι Société Générale, BNP Paribas, CIC και Crédit Mutuel δημιούργησαν την Cash Services, με στόχο την κοινή λειτουργία των ΑΤΜ τους.

Τα νέα μηχανήματα δεν περιορίζονται μόνο στις αναλήψεις μετρητών, αλλά επιτρέπουν την πραγματοποίηση πολλών καθημερινών τραπεζικών εργασιών χωρίς επίσκεψη σε υποκατάστημα.

Την ίδια ώρα, όμως, το γαλλικό δίκτυο συνεχίζει να συρρικνώνεται. Στα τέλη του 2025 αριθμούσε 40.804 ΑΤΜ, έναντι 42.573 το 2024 και 52.697 το 2018.

Γιατί δεν προχώρησε το κοινό δίκτυο στην Ελλάδα

Η ιδέα δημιουργίας ενός ενιαίου δικτύου ΑΤΜ έχει βρεθεί στο τραπέζι και στην Ελλάδα, χωρίς όμως μέχρι σήμερα να έχει υλοποιηθεί.

Το ζήτημα συζητήθηκε έντονα το 2025, μετά την κατάργηση των χρεώσεων για αναλήψεις από ΑΤΜ άλλης τράπεζας και την επιβολή ανώτατης χρέωσης 1,50 ευρώ ανά συναλλαγή στα μηχανήματα ιδιωτικών εταιρειών.

Το σχέδιο, ωστόσο, δεν απέκτησε καθολική στήριξη. Δύο συστημικές τράπεζες διαφώνησαν με την προοπτική ενός κοινού δικτύου, έχοντας επενδύσει σημαντικά στη διατήρηση και επέκταση των δικών τους υποδομών, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η τραπεζική παρουσία είναι περιορισμένη.

Σε αρκετές από αυτές τις περιοχές, ένα ΑΤΜ αποτελεί ουσιαστικά το μοναδικό φυσικό σημείο επαφής των κατοίκων με την τράπεζά τους. Παράλληλα, ένα ενιαίο δίκτυο θα περιόριζε την ξεχωριστή παρουσία και αναγνωρισιμότητα κάθε τράπεζας.

Έτσι, κάθε τράπεζα ακολουθεί πλέον διαφορετική στρατηγική.

Η Πειραιώς έχει πουλήσει περισσότερα από 800 ΑΤΜ εκτός καταστημάτων στην Printec, η οποία διαχειρίζεται το δίκτυο Cashflex. Λόγω της μετοχικής σχέσης μεταξύ των δύο πλευρών, δεν μπορούν να επιβάλλονται χρεώσεις στις συγκεκριμένες συναλλαγές.

Η CrediaBank έχει μεταβιβάσει το σύνολο των ΑΤΜ της στη Euronet. Οι πελάτες της τα χρησιμοποιούν χωρίς προμήθεια, ενώ οι κάτοχοι καρτών άλλων τραπεζών επιβαρύνονται με χρέωση.

Η Alpha Bank εξετάζει από την πλευρά της την πώληση των ΑΤΜ που βρίσκονται εκτός των καταστημάτων της.

Στον αντίποδα, η Εθνική Τράπεζα προχωρά σε αναβάθμιση του λογισμικού περίπου 700 μηχανημάτων της, προκειμένου να προσφέρει περισσότερες υπηρεσίες στους πελάτες της, ενώ η Eurobank έχει δηλώσει ότι δεν προγραμματίζει συρρίκνωση του δικτύου της.

Τα ΑΤΜ στην Ελλάδα λιγοστεύουν

Τα στοιχεία για την ελληνική αγορά αποτυπώνουν καθαρά την αλλαγή. Σύμφωνα με την Ελληνική Ένωση Τραπεζών, τα τραπεζικά ΑΤΜ μειώθηκαν κατά 9% το 2025, από 6.167 σε 5.625.

Εάν συνυπολογιστούν περίπου 70 ΑΤΜ συνεταιριστικών τραπεζών και περίπου 3.500 μηχανήματα ιδιωτικών εταιρειών, όπως Euronet, Cashzone και Cashflex, ο συνολικός αριθμός των ΑΤΜ στην Ελλάδα ξεπερνά τις 9.000.

Η κατάργηση των χρεώσεων για αναλήψεις από ΑΤΜ διαφορετικής τράπεζας δεν φαίνεται μέχρι στιγμής να έχει αλλάξει δραστικά τη συμπεριφορά των πελατών. Σύμφωνα με στοιχεία της ΔΙΑΣ, οι συγκεκριμένες συναλλαγές αντιπροσωπεύουν μόλις περίπου το 4% του συνόλου.

Πολύ μεγαλύτερη επίδραση στη συρρίκνωση των τραπεζικών ΑΤΜ φαίνεται να έχουν η εκρηκτική εξάπλωση του mobile και web banking, αλλά και το κλείσιμο καταστημάτων που προηγήθηκε τα προηγούμενα χρόνια.

Ωστόσο, υπάρχει ένα στοιχείο που κρατά τα μετρητά ζωντανά: η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να τα χρειάζεται σε μεγάλο βαθμό.

Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΚΤ, τα μετρητά παραμένουν το προτιμώμενο μέσο πληρωμής για τις ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ το 99% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι τα δέχεται.

Και κάπου εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση: η τραπεζική τεχνολογία προχωρά με ταχύτητα προς ένα ολοένα και πιο ψηφιακό μοντέλο, όμως η ανάγκη για φυσικό χρήμα δεν έχει εξαφανιστεί. Τα ΑΤΜ μπορεί να λιγοστεύουν, αλλά η πλήρης εξαφάνισή τους δεν είναι ακόμη υπόθεση του σήμερα.