Ένα εξαιρετικά ισχυρό Ελ Νίνιο βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και οι επιστήμονες προειδοποιούν για ένα πρωτοφανές κύμα ακραίας ζέστης που μπορεί να έχει βαρύ ανθρώπινο κόστος τους επόμενους μήνες.
Σύμφωνα με νέα εκτίμηση του Climate Impact Lab του Πανεπιστημίου του Σικάγο, η ακραία ζέστη που συνδέεται με το φετινό Ελ Νίνιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε έως και 451.000 επιπλέον θανάτους παγκοσμίως από τον Ιούνιο του 2026, όταν ξεκίνησε το φαινόμενο, έως το τέλος Φεβρουαρίου 2027. Για το διάστημα Σεπτεμβρίου 2026 έως Φεβρουαρίου 2027, η εκτίμηση ανέρχεται περίπου σε 239.000 επιπλέον θανάτους, με περιθώριο αβεβαιότητας περίπου 11.000.
Το μέγεθος της πρόβλεψης προκαλεί σοκ. Και δεν αφορά μόνο τις θερμοκρασίες. Το Ελ Νίνιο μπορεί να μεταβάλει δραματικά τα μοτίβα βροχοπτώσεων, αυξάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο ξηρασίας, πυρκαγιών και πλημμυρών, με επιπτώσεις στη γεωργία, στα αποθέματα νερού και στην επισιτιστική ασφάλεια.
«Godzilla-level» η ένταση του φαινομένου
Το φετινό Ελ Νίνιο εμφανίζεται εξαιρετικά ισχυρό, σε βαθμό που επιστήμονες και αναλυτές χρησιμοποιούν εκφράσεις όπως «Godzilla-level» και «mind-blowing» για να περιγράψουν την έντασή του. Ο χαρακτηρισμός «Super El Niño» ή «Godzilla-level» δεν αποτελεί επίσημη κατηγορία του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, αλλά χρησιμοποιείται για να αποτυπώσει το εξαιρετικό μέγεθος του φαινομένου.
Το Climate Impact Lab εκτιμά ότι ο αριθμός των ημερών με ακραία ζέστη μπορεί να είναι περίπου 44% υψηλότερος από μια φυσιολογική χρονιά, ενώ οι θερμοκρασίες στην ξηρά θα μπορούσαν να κινηθούν περίπου 1,2°C πάνω από τα συνηθισμένα επίπεδα.
Το Ελ Νίνιο είναι φυσικό κλιματικό φαινόμενο που ξεκινά από την υπερθέρμανση των επιφανειακών υδάτων στον τροπικό Ειρηνικό και επηρεάζει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ωστόσο, οι ήδη υψηλές θερμοκρασίες που συνδέονται με την ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη μπορούν να ενισχύσουν τις επιπτώσεις ενός ισχυρού επεισοδίου.
Ο Michael Greenstone, συνιδρυτής του Climate Impact Lab και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, τόνισε ότι πίσω από τον τεράστιο αριθμό της πρόβλεψης βρίσκονται πραγματικοί άνθρωποι — οικογένειες, παιδιά, ηλικιωμένοι και εργαζόμενοι που συνεχίζουν κανονικά τη ζωή τους.
Η ΕΕ ετοιμάζεται για το χειρότερο! Οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν υποχρεωτικό “κόφτη” στο ρεύμα
Νιγηρία, Ινδονησία και Σουδάν στην πρώτη γραμμή
Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις αναμένονται σε περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν υψηλές θερμοκρασίες και διαθέτουν περιορισμένες δυνατότητες προστασίας του πληθυσμού από την ακραία ζέστη.
Για το διάστημα Σεπτεμβρίου 2026–Φεβρουαρίου 2027, η Νιγηρία εκτιμάται ότι μπορεί να καταγράψει περίπου 31.400 επιπλέον θανάτους, ενώ ακολουθούν η Ινδονησία με περίπου 19.300 και το Σουδάν με περίπου 17.600.
Ιδιαίτερα δύσκολη αναμένεται η κατάσταση στο Σαχέλ, όπου η συνολική εκτίμηση φτάνει περίπου τους 66.800 επιπλέον θανάτους. Στη Νοτιοανατολική Ασία, Φιλιππίνες, Βιετνάμ, Ταϊλάνδη και Καμπότζη εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να καταγράψουν συνολικά περίπου 19.400 επιπλέον θανάτους.
Στην Ινδία η πρόβλεψη ανέρχεται περίπου σε 15.800 επιπλέον θανάτους, ενώ στη Βραζιλία περίπου σε 13.300. Ακόμη και οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να επηρεαστούν, με την εκτίμηση να κάνει λόγο για περίπου 3.500 επιπλέον θανάτους από τη ζέστη.
Δεν είναι μόνο η ζέστη – απειλούνται τρόφιμα και νερό
Το Ελ Νίνιο δεν αποτελεί απλώς μια ιστορία ακραίων θερμοκρασιών.
Οι αλλαγές στις βροχοπτώσεις μπορούν να προκαλέσουν παρατεταμένες ξηρασίες σε ορισμένες περιοχές και καταστροφικές πλημμύρες σε άλλες, ενώ η αυξημένη θερμοκρασία και η έλλειψη νερού μπορούν να πλήξουν την αγροτική παραγωγή.
Οι συνέπειες μπορεί να περάσουν από τα χωράφια στις αγορές, με πιθανές πιέσεις στις τιμές των τροφίμων και στην επισιτιστική ασφάλεια. Παράλληλα, οι υψηλές θερμοκρασίες δημιουργούν ευνοϊκότερες συνθήκες για πυρκαγιές και αυξάνουν την πίεση στα συστήματα υγείας.
Και αυτό είναι που κάνει το φαινόμενο ακόμη πιο ανησυχητικό: η θερμική απειλή δεν λειτουργεί μόνη της. Συνδέεται με μια αλυσίδα επιπτώσεων που μπορεί να ξεκινήσει από την ατμόσφαιρα και να φτάσει μέχρι το νερό, τις καλλιέργειες, τις τιμές των τροφίμων και τελικά την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Πώς υπολογίστηκε ο αριθμός των θανάτων
Οι ερευνητές συνδύασαν εποχικές μετεωρολογικές προβλέψεις με ιστορικά δεδομένα για τη σχέση μεταξύ θερμοκρασίας και θνησιμότητας σε περισσότερες από 24.000 περιοχές παγκοσμίως.
Στη συνέχεια συνέκριναν τους αναμενόμενους θανάτους υπό τις θερμοκρασιακές συνθήκες που συνδέονται με το Ελ Νίνιο με εκείνους που θα αναμένονταν σε αντίστοιχες περιόδους ενός πιο συνηθισμένου κλιματικού έτους.
Πρόκειται επομένως για μοντελοποιημένη πρόβλεψη και όχι καταγεγραμμένο αριθμό θανάτων. Οι ερευνητές χρησιμοποιούν την εκτίμηση για να εντοπίσουν τις περιοχές όπου τα μέτρα προστασίας μπορούν να σώσουν τις περισσότερες ζωές.
Ο Ρούμπιν έβαλε φωτιά στην Άγκυρα! "Ο στρατός της Τουρκίας είναι ένα άδειο κέλυφος"
Και το καυτό κύμα μπορεί να μην τελειώσει τον Φεβρουάριο
Το τέλος των διαθέσιμων προβλέψεων τον Φεβρουάριο του 2027 δεν σημαίνει απαραίτητα και τέλος των επιπτώσεων.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι οι αυξημένοι θάνατοι από τη ζέστη μπορεί να συνεχιστούν και μετά την υποχώρηση του ίδιου του Ελ Νίνιο, καθώς οι θερμοκρασιακές επιπτώσεις του φαινομένου μπορούν να παραμείνουν για αρκετούς ακόμη μήνες.
Έτσι, το φετινό Ελ Νίνιο δεν αντιμετωπίζεται πλέον απλώς ως ακόμη ένας φυσικός κλιματικός κύκλος.
Για τους επιστήμονες, αποτελεί ένα εξαιρετικά ισχυρό επεισόδιο που μπορεί να δοκιμάσει τα όρια των συστημάτων υγείας, της αγροτικής παραγωγής και της αντοχής εκατομμυρίων ανθρώπων απέναντι στην ακραία ζέστη.
