Τι άλλαξε, όμως, πραγματικά στην διατροφική πυραμίδα όπως την ξέραμε; Ποιες είναι οι «νέες» οδηγίες για τη διατροφή και τι λένε οι διατροφολόγοι – διαιτολόγοι για τις καινούργιες συστάσεις – οι οποίες επικαιροποιούνται κάθε πέντε χρόνια – σχετικά με τα είδη και τις ποσότητες τροφίμων και ποτών που αποτελούν μια υγιεινή διατροφή;

Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, αν και η ανεστραμμένη πυραμίδα φαίνεται «επαναστατική» με την πρώτη ματιά, στην πραγματικότητα οι διατροφικές συμβουλές δεν έχουν αλλάξει τόσο πολύ.

Η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, με στόχο πέντε μερίδες την ημέρα, ο περιορισμός των κορεσμένων λιπαρών σε λιγότερο από 10% της ενέργειας— όλα αυτά εξακολουθούν να υπάρχουν. Το ίδιο ισχύει και για την προσοχή στο μέγεθος των μερίδων, τη μείωση των επεξεργασμένων τροφίμων, τον περιορισμό των επεξεργασμένων σακχάρων και την ιεράρχηση των τροφών ολικής αλέσεως.

Σύμφωνα με τις οδηγίες, δεν υπάρχουν πολλά τρόφιμα που απαγορεύονται ρητά. Αντίθετα, εστιάζουν στη δημιουργία υγιεινών διατροφικών προτύπων, με την κατανάλωση «αληθινών τροφών», όπως το κρέας, τα φρούτα και τα λαχανικά.

Η αμφιλεγόμενη έμφαση στις πρωτεΐνες

Εκεί που τα πράγματα γίνονται αμφιλεγόμενα είναι η έμφαση στα ζωικά λίπη και τις πρωτεΐνες. Τα κρέατα, τα γαλακτοκομικά προϊόντα πλήρους λιπαρών, το βούτυρο και το βοδινό λίπος – όλα πηγές κορεσμένων λιπαρών – συνιστώνται πλέον ως υγιή λίπη.

Οι προηγούμενες συστάσεις της αμερικανικής κυβέρνησης έδιναν έμφαση κυρίως στα «άπαχα κρέατα», πλέον συνιστάται η κατανάλωση «μιας ποικιλίας πρωτεϊνών, ζωικής προέλευσης — αυγά, πουλερικά, θαλασσινά και κόκκινο κρέας — και φυτικής προέλευσης — φασόλια, μπιζέλια, φακές, ξηροί καρποί, σπόροι και σόγια».

Μητσοτάκης: Η Ελλάδα ισχυρή με τις φρεγάτες Belharra - Ιστορική στήριξη των αγροτών, μειωμένη ανεργία και ενισχυμένη δημόσια υγεία

«Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την καθιερωμένη επιστήμη. Τα κορεσμένα λιπαρά είναι γνωστό ότι αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και εγκεφαλικού επεισοδίου», επισημαίνουν ο Κάθαλ Ο Χάρα και η Γκρέιν Κεντ, μεταδιδακτορικοί ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Ιατρικής και Επιστημών Υγείας RCSI.

Οι συστάσεις για πρωτεΐνη έχουν διπλασιαστεί από 0,8 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα σε 1,2–1,6 γραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα. «Αυτό ακολουθεί τις κοινωνικές τάσεις στη δημοτικότητα των πρωτεϊνών και όχι τις διατροφικές ανάγκες», λένε οι ειδκοί.

Ωστόσο, τονίζουν ότι η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης είναι σημαντική για τη μυϊκή μάζα, τη διαχείριση του σακχάρου στο αίμα και την καταπολέμηση της πείνας.

«Οι ανάγκες σε πρωτεΐνη ποικίλλουν ανάλογα με παράγοντες όπως η ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας και η κατάσταση υγείας, και η υψηλότερη πρόσληψη δεν είναι πάντα καλύτερη. Οι ενημερωμένες διατροφικές οδηγίες για τους Αμερικανούς εξακολουθούν να ευθυγραμμίζονται με την ευρύτερη οδηγία ότι η πρωτεΐνη θα πρέπει να συνεισφέρει περίπου το 10–35% της συνολικής ημερήσιας θερμιδικής πρόσληψης. Άτομα που έχουν ερωτήσεις σχετικά με το πόση πρωτεΐνη χρειάζονται θα πρέπει να συμβουλευτούν τον γιατρό ή τον διαιτολόγο τους», λέει από την μεριά της η Στέφανι Τζόνσον, κλινική διαιτολόγος και επίκουρη καθηγήτρια στη Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας Rutgers.

Τα δημητριακά / υδατάνθρακες

Ίσως το πιο προβληματικό είναι ότι η εικόνα της ανεστραμμένης πυραμίδας δεν ταιριάζει με αυτό που αναγράφεται στις οδηγίες. Τα δημητριακά ολικής αλέσεως βρίσκονται στο στενό κάτω μέρος, γεγονός που υποδηλώνει ότι συνιστάται χαμηλή κατανάλωση, αλλά το κείμενο αναφέρει δύο έως τέσσερις μερίδες την ημέρα, αυτό ακριβώς που ίσχυε και στις προηγούμενες οδηγίες.

Τα κρέατα και τα κορεσμένα λιπαρά βρίσκονται στην κορυφή, γεγονός που υποδηλώνει ότι συνιστάται υψηλή κατανάλωση. «Καθώς η πυραμίδα είναι το κύριο οπτικό εργαλείο για την επικοινωνία αυτών των οδηγιών στο κοινό, αυτή η σύγχυση είναι βαθιά ανησυχητική», επισημαίνουν οι Ο’ Χάρα και Κεντ.

«Από πάντα οι οδηγίες έλεγαν ότι τουλάχιστον το ήμισυ της κατανάλωσης δημητριακών πρέπει να προέρχεται από δημητριακά ολικής αλέσεως και όχι από επεξεργασμένα δημητριακά», λέει από την μεριά της η Στέφανι Τζόνσον.

«Η σκόπιμη προσπάθεια για την αύξηση της πρόσληψης δημητριακών ολικής αλέσεως, επιλέγοντας παράλληλα άλλες πηγές υδατανθράκων με υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά, όπως φρούτα, λαχανικά και γαλακτοκομικά, μπορεί να υποστηρίξει τη βελτίωση της μεταβολικής υγείας, τη διαχείριση του βάρους και το αίσθημα κορεσμού. Αυτή η προσέγγιση δίνει προτεραιότητα στην ποιότητα των υδατανθράκων έναντι της ποσότητας και στοχεύει στη μείωση της εξάρτησης από επιλογές με λιγότερα θρεπτικά συστατικά», εξηγεί η ίδια.

Η «σύγχυση» για το αλκοόλ

Οι προηγούμενες οδηγίες συνιστούσαν έως ένα ποτό την ημέρα για τις γυναίκες και έως δύο ποτά την ημέρα για τους άνδρες, όρια που εξακολουθούν να υποστηρίζονται από οργανισμούς, όπως η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία.

Οι νέες οδηγίες περιλαμβάνουν αυξημένη έμφαση στη διαταραχή κατανάλωσης αλκοόλ και στον κίνδυνο εθισμού, ιδιαίτερα μεταξύ ατόμων με προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό κατάχρησης.

Αντί να επικεντρώνονται σε καθορισμένα όρια πρόσληψης, οι ενημερωμένες οδηγίες προωθούν ένα ευρύτερο μήνυμα μείωσης της κατανάλωσης αλκοόλ συνολικά και ενθαρρύνουν την εξατομικευμένη λήψη αποφάσεων.

«Οι άνθρωποι καλούνται να μειώσουν την κατανάλωση αλκοόλ χωρίς καμία καθοδήγηση για το πόσο θεωρείται υπερβολικό», κρίνουν οι Ο’ Χάρα και Κεντ.

Τέλος, οι Ο’ Χάρα και Κεντ επισημαίνουν ότι δεν είναι μόνο το περιεχόμενο που έχει αλλάξει – ολόκληρη η διαδικασία έχει αναθεωρηθεί, για να συμβαδίζει με τις πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ. «Η κυβέρνηση των ΗΠΑ απέρριψε την επιστημονική έκθεση ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που συνήθως διαμορφώνει τις κατευθυντήριες γραμμές και αντ’ αυτού, προσέλαβε μια νέα ομάδα επιστημόνων που επέλεξαν να μην εξετάσουν κανέναν άλλο τομέα εκτός από την επιστήμη της διατροφής».