Η αβεβαιότητα για τις επόμενες στρατιωτικές κινήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στο Ιράν προκαλεί ισχυρές πιέσεις στις χρηματιστηριακές αγορές του Περσικού Κόλπου, την ώρα που νέες επιθέσεις, εκρήξεις και περιστατικά με εμπορικά πλοία εντείνουν τους φόβους για γενικευμένη αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή.

Σε κλίμα έντονης ανησυχίας πραγματοποιούνται οι συναλλαγές στις χρηματιστηριακές αγορές του Περσικού Κόλπου την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, καθώς οι επενδυτές παρακολουθούν τις εξελίξεις γύρω από την αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, αναμένοντας τις επόμενες αποφάσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Σύμφωνα με το Reuters, οι σημαντικότερες αγορές της περιοχής καταγράφουν απώλειες, καθώς η πιθανότητα νέων αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον ιρανικών στόχων επιβαρύνει το επενδυτικό κλίμα. Η αβεβαιότητα ενισχύεται από τις τελευταίες στρατιωτικές εξελίξεις, οι οποίες δημιουργούν φόβους ότι η ήδη παρατεταμένη σύγκρουση μπορεί να εισέλθει σε νέα, περισσότερο επικίνδυνη φάση.

Πτώση στα χρηματιστήρια Σαουδικής Αραβίας και Κατάρ

Η ανησυχία αποτυπώνεται στους βασικούς χρηματιστηριακούς δείκτες της περιοχής, με τις μεγαλύτερες πιέσεις να εντοπίζονται σε σημαντικές τραπεζικές και βιομηχανικές επιχειρήσεις.

Ο γενικός δείκτης του χρηματιστηρίου της Σαουδικής Αραβίας υποχωρεί κατά περίπου 1%, με τις μετοχές της Al Rajhi Bank και της Saudi Arabian Mining Company να συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που επιβαρύνουν την αγορά.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η πτώση στο Κατάρ, όπου ο βασικός χρηματιστηριακός δείκτης καταγράφει απώλειες 1,3%, αντανακλώντας την αυξανόμενη επιφυλακτικότητα των επενδυτών απέναντι στις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Η σημερινή εικόνα έρχεται σε αντίθεση με την αισιοδοξία που είχε επικρατήσει τις προηγούμενες ημέρες. Στις 5 Νοεμβρίου, οι αγορές του Κόλπου είχαν κινηθεί ανοδικά, καθώς οι επενδυτές εκτιμούσαν ότι οι απώλειες των Ρεπουμπλικανών στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές θα μπορούσαν να περιορίσουν τις δυνατότητες του Τραμπ να κλιμακώσει τον πόλεμο.

Τότε, το χρηματιστήριο της Σαουδικής Αραβίας είχε ενισχυθεί κατά 0,6%, ενώ εκείνο του Κατάρ είχε σημειώσει άνοδο 1,8%. Η σημερινή υποχώρηση δείχνει πόσο εύθραυστες παραμένουν οι προσδοκίες για αποκλιμάκωση.

Εκρήξεις στο Ιράν και νέα περιστατικά στον Περσικό Κόλπο

Την ανησυχία των αγορών εντείνουν οι πληροφορίες για εκρήξεις σε διάφορες περιοχές του νότιου Ιράν, μεταξύ των οποίων και η στρατηγικής σημασίας νήσος Κεσμ, κοντά στα Στενά του Ορμούζ.

Παράλληλα, το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης ανακοίνωσε ότι δύο δεξαμενόπλοια τυλίχθηκαν στις φλόγες έπειτα από πρόσκρουση σε νάρκες, σε θαλάσσια περιοχή την οποία οι ιρανικές δυνάμεις είχαν χαρακτηρίσει απαγορευμένη για τη ναυσιπλοΐα.

Προς το παρόν, δεν έχει διευκρινιστεί εάν υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στις εκρήξεις που αναφέρθηκαν στο ιρανικό έδαφος και στα περιστατικά με τα εμπορικά πλοία.

Την ίδια στιγμή, η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων ανακοίνωσε ότι αμερικανικό αεροσκάφος άνοιξε πυρ εναντίον εμπορικού πλοίου, θέτοντάς το εκτός λειτουργίας, καθώς αυτό επιχείρησε να παραβιάσει τον αμερικανικό αποκλεισμό του Ιράν.

Τα γεγονότα αυτά αναδεικνύουν τον αυξανόμενο κίνδυνο στρατιωτικών επεισοδίων στις θαλάσσιες οδούς της περιοχής, με πιθανές συνέπειες για το διεθνές εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια.

Ο Τραμπ μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις μετά τις εκλογές

Η νέα αναταραχή συνδέεται άμεσα με τις πολιτικές εξελίξεις στην Ουάσιγκτον, μετά τη σοβαρή εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.

Όπως επισημαίνει το Associated Press, ο πόλεμος με το Ιράν και οι οικονομικές επιπτώσεις του συνέβαλαν στη δυσαρέσκεια των Αμερικανών ψηφοφόρων, περιορίζοντας σημαντικά τα πολιτικά περιθώρια του προέδρου.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αναγνώρισε μάλιστα ευθέως τη συμβολή του πολέμου στην εκλογική αποτυχία του κόμματός του.

Ωστόσο, οι αναλυτές εμφανίζονται διχασμένοι ως προς τις επόμενες κινήσεις του Τραμπ.

Μία εκτίμηση θέλει τον Αμερικανό πρόεδρο να επιδιώκει διπλωματική διέξοδο, προκειμένου να περιορίσει το οικονομικό και πολιτικό κόστος της σύγκρουσης.

Μία διαφορετική προσέγγιση υποστηρίζει ότι ο Τραμπ ενδέχεται να θεωρήσει πως, έχοντας ήδη υποστεί την εκλογική ήττα, διαθέτει πλέον μεγαλύτερη ελευθερία να προχωρήσει σε νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Σύμφωνα με το Associated Press, μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται σε επίπεδο στρατηγικής ανάλυσης περιλαμβάνονται η διατήρηση του ναυτικού αποκλεισμού, περιορισμένα στρατιωτικά πλήγματα, αλλά και ευρύτερες επιθέσεις εναντίον ιρανικών υποδομών.

Το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης εξακολουθεί επομένως να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αβεβαιότητας για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Στο επίκεντρο το πετρέλαιο και τα Στενά του Ορμούζ

Η κατάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία εξαιτίας του ρόλου του Περσικού Κόλπου στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες διόδους μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε στρατιωτική αναταραχή στην περιοχή ζήτημα διεθνούς οικονομικής ασφάλειας.

Σύμφωνα με στοιχεία της Vortexa που επικαλείται το Reuters, οι εξαγωγές αργού πετρελαίου, συμπυκνωμάτων και διυλισμένων προϊόντων από τον Κόλπο διαμορφώθηκαν τον Οκτώβριο σε περίπου 17,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, έναντι 18,9 εκατομμυρίων τον Σεπτέμβριο.

Η μείωση αυτή αποτυπώνει τις δυσκολίες που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η ενεργειακή δραστηριότητα της περιοχής.

Στις 6 Νοεμβρίου, το Brent κινήθηκε κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων αναζωπύρωσαν τους φόβους για διαταραχές στον εφοδιασμό.

Μία νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω ανατιμήσεις, επηρεάζοντας τις τιμές καυσίμων, το κόστος μεταφορών και τις πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς.

Διπλωματικές προσπάθειες από το Κατάρ – Νέα απειλή από τους Χούθι

Παρά την κλιμακούμενη ένταση, οι διπλωματικές προσπάθειες δεν έχουν εγκαταλειφθεί.

Ο πρωθυπουργός του Κατάρ επιβεβαίωσε ότι η Ντόχα συνεχίζει τις διαμεσολαβητικές πρωτοβουλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, επιδιώκοντας να αποτρέψει μια νέα γενικευμένη ανάφλεξη.

Ωστόσο, η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τις εξελίξεις στην Υεμένη.

Ο υπό σαουδαραβική ηγεσία συνασπισμός ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε δύο βαλλιστικούς πυραύλους που είχαν κατεύθυνση προς το Ριάντ, γεγονός που υπογραμμίζει τον κίνδυνο επέκτασης των συγκρούσεων σε πρόσθετα μέτωπα.

Οι επιθέσεις των Χούθι και η συνεχιζόμενη αστάθεια στην Υεμένη δημιουργούν επιπλέον προβλήματα ασφαλείας για τις χώρες της Αραβικής Χερσονήσου.

Η επόμενη κίνηση της Ουάσιγκτον θα καθορίσει τις εξελίξεις

Η σημερινή πτώση των χρηματιστηρίων αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι οι οικονομίες του Περσικού Κόλπου παραμένουν εξαιρετικά ευάλωτες στις γεωπολιτικές αναταράξεις.

Οι επενδυτές δεν ανησυχούν αποκλειστικά για τις άμεσες στρατιωτικές εξελίξεις, αλλά και για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες ενός πολέμου που επηρεάζει τις ενεργειακές ροές, τη ναυσιπλοΐα και τις επενδυτικές προοπτικές.

Το καθοριστικό ερώτημα είναι πλέον εάν ο Ντόναλντ Τραμπ θα επιλέξει τη διπλωματική διαχείριση της κρίσης ή θα εγκρίνει νέες επιθέσεις εναντίον του Ιράν.

Μέχρι να αποσαφηνιστούν οι αμερικανικές προθέσεις, οι αγορές του Κόλπου αναμένεται να παραμείνουν υπό πίεση, με τον κίνδυνο μιας νέας πολεμικής κλιμάκωσης να διατηρείται στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας.