Πυρετώδεις είναι οι διαβουλεύσεις με στόχο να βρεθεί φόρμουλα για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 καθώς αυτό που επιδιώκει η Άγκυρα είναι να υπάρξει απεμπλοκή πριν αναλάβουν καθήκοντα τα νέα μέλη του Κογκρέσου το οποίο πέρασε στα χέρια των Δημοκρατικών μετά από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.     

Σύμφωνα με άρθρο της turkiyetoday η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και η ηγεσία των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο έχουν μόνο περίπου πέντε εβδομάδες για να διαμορφώσουν ένα σχέδιο που θα επιτρέψει στην Τουρκία να απαλλαγεί από τα συστήματα S-400 , να άρει τις αμερικανικές κυρώσεις και να επιστρέψει τα αεροσκάφη F-35 που αγοράστηκαν για αυτήν και βρίσκονται επί του παρόντος στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Κλειδί φυσικά για την οποιαδήποτε εξέλιξη είναι η τύχη των ρωσικών S- 400 που έχει στην κατοχή της η Τουρκία. Ως γνωστόν η κρίση μεταξύ Άγκυρας και Ουάσινγκτον ξεκίνησε μετά την απόφαση της Τουρκίας να αγοράσει συστήματα αεράμυνας S-400 από τη Ρωσία το 2017. Τα συστήματα παραδόθηκαν στην Τουρκία το 2019, παρά τις αμερικανικές προειδοποιήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις της συμφωνίας στη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας μεταξύ των χωρών.

Σε απάντηση, οι Ηνωμένες Πολιτείες απέσυραν την Τουρκία από το πρόγραμμα F-35 τον Ιούλιο του 2019 και τον Δεκέμβριο του 2020 επέβαλαν κυρώσεις στις τουρκικές αμυντικές βιομηχανίες βάσει του νόμου CAATSA, ο οποίος έχει σχεδιαστεί για να τιμωρεί χώρες που πραγματοποιούν σημαντικές συναλλαγές με ρωσικές οντότητες ασφαλείας.

Η κρίση προστέθηκε σε έναν μακρύ κατάλογο εντάσεων μεταξύ των χωρών, από την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ το 2003, την αμερικανική πολιτική στη Συρία και τη βοήθεια προς τις κουρδικές δυνάμεις, έως την άρνηση της Ουάσιγκτον να εκδώσει στην Τουρκία τον κληρικό Φετουλάχ Γκιουλέν , τον οποίο η Άγκυρα κατηγόρησε ως υπεύθυνο για την απόπειρα πραξικοπήματος το 2016.

Η αμερικανική πλευρά είναι επίσης καχύποπτη απέναντι στην Τουρκία, εν μέρει λόγω των επιδεινούμενων σχέσεών της με το Ισραήλ.

Η ανησυχία της Άγκυρας

Τώρα, η κύρια ανησυχία στην Άγκυρα είναι ότι η Τουρκία θα εγκαταλείψει τα συστήματα S-400, αλλά δεν θα λάβει τα μαχητικά αεροσκάφη σε αντάλλαγμα είτε λόγω αντιδράσεων στο Κογκρέσο είτε εξαιτίας των καθυστερήσεων που ταλανίζουν την αμερικανική αμυντική παραγωγή

Η υπόθεση των F-16 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα προς αποφυγή. Η Άγκυρα ζήτησε νέα μαχητικά το 2021 και έλαβε έγκριση μόλις τον Ιανουάριο του 2024, αφού το κοινοβούλιό της επικύρωσε την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

Απροθυμία της Αιγύπτου να αντιπαρατεθεί με την Τουρκία στην Ρόδο

Τι προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία

Σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία, η μεταφορά αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία απαγορεύεται μέχρι η κυβέρνηση να επιβεβαιώσει ότι η Άγκυρα δεν κατέχει πλέον τα συστήματα S-400.

Μια επιστολή που έστειλε το yπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ τον Ιούλιο έθεσε πρόσθετους όρους, συμπεριλαμβανομένης της δέσμευσης ότι η Τουρκία δεν θα επαναγοράσει το ρωσικό σύστημα και της συμμόρφωσης με άλλες νομικές απαιτήσεις.

Ωστόσο, το Κογκρέσο των ΗΠΑ διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην έγκριση συμφωνιών όπλων και η μεταβίβαση του ελέγχου στους Δημοκρατικούς θα μπορούσε να δυσχεράνει την επίτευξη συμφωνιών. Το Κογκρέσο, που ελέγχεται από τους Ρεπουμπλικάνους, υποχρεούται να ολοκληρώσει τις συζητήσεις για τον προϋπολογισμό έως τις 11 Δεκεμβρίου και να προωθήσει τον νόμο για τον αμυντικό προϋπολογισμό για το οικονομικό έτος 2027. Σύμφωνα με το άρθρο, ο χρόνος που απομένει μπορεί να είναι αρκετός για να διαμορφωθεί ένα συμφωνημένο περίγραμμα, αλλά όχι απαραίτητα για να ολοκληρωθεί ολόκληρη η συμφωνία.

Για την Γκιουρλού Γκεζέρ, η οποία υπήρξε γενικής πρόξενος της Τουρκίας στο Λος Άντζελες, απομένουν ελάχιστες εβδομάδες ώστε η κυβέρνηση Τραμπ και το 119ο Κογκρέσο - το οποίο ελέγχεται από τους Ρεπουμπλικανούς - να επιλύσουν το ζήτημα. Όλες οι πλευρές, συμπεριλαμβανομένης της Άγκυρας, θα πρέπει να δράσουν γρήγορα.

«Η τουρκική και η αμερικανική πλευρά θα πρέπει να προχωρήσουν σε πολύ γρήγορα, συντονισμένα βήματα, τα οποία απαιτούν τόσο την έγκριση της Ρωσίας για την αποδέσμευση του συστήματος S-400, όσο και το "πράσινο φως" από την Ουάσιγκτον σχετικά με το ποιος —η Μόσχα ή κάποιο τρίτο μέρος— θα αναλάβει την κατοχή του συστήματος», δήλωσε.

«Όταν αναλάβει καθήκοντα το νέο Κογκρέσο, το οποίο ελέγχεται από τους Δημοκρατικούς, ενδέχεται να καταστεί δυσκολότερη η διευθέτηση της αντιπαράθεσης, ή ίσως το Κογκρέσο να θέσει άλλες προτεραιότητες, πέρα ​​από το ζήτημα των F-35 για την Τουρκία», πρόσθεσε.

«Οφείλουμε να αναρωτηθούμε γιατί χρειάστηκε τόσο πολύς χρόνος για να αντιμετωπιστούν τα υποβόσκοντα ζητήματα, ώστε να αποκτήσουμε μια σαφέστερη εικόνα για το πώς θα μπορούσαν να διευθετηθούν, σε περίπτωση που η αντιπαράθεση συνεχιστεί» κατέληξε.

Τα πιθανά σενάρια

Το πρώτο βήμα είναι Άγκυρα και Ουάσιγκτον να συντάξουν ένα λεπτομερές Μνημόνιο Συναντίληψης, το οποίο θα περιγράφει τη μορφή μιας πιθανής λύσης. Αυτό προϋποθέτει ότι η Άγκυρα θα αποφασίσει, καταρχάς, αν θα αποκτήσει μόνο τα έξι F-35 ή αν θα προχωρήσει στην αγορά δεκάδων επιπλέον αεροσκαφών, ώστε να συγκροτήσει μία ή δύο επιχειρησιακές μοίρες μάχης.

Πρόκληση Ερντογάν για την 43η επέτειο ίδρυσης του ψευδοκράτους: Η Κύπρος αποτελεί «εθνική υπόθεση» για την Άγκυρα - Η Τουρκία δεν πρόκειται να την εγκαταλείψει

Προκειμένου να είναι αποτελεσματικό, το Μνημόνιο θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα ακόλουθα βήματα:

1. Με τη συγκατάθεση της Μόσχας, η Τουρκία πωλεί τα συστήματα S-400 είτε πίσω στη Ρωσία είτε σε κάποια χώρα του Κόλπου, όπως τα ΗΑΕ ή το Κατάρ. Καθώς τα πρώτα στοιχεία των S-400 αποχωρούν από την Τουρκία, οι ΗΠΑ αποδεσμεύουν τα έξι τουρκικά F-35 από την αποθήκευση και το προσωπικό της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας επαναλαμβάνει την εκπαίδευσή του.

2. Μόλις η αμερικανική κυβέρνηση βεβαιώσει το Κογκρέσο ότι η Τουρκία δεν κατέχει πλέον τα συστήματα S-400 - όπως απαιτείται από το Άρθρο 1245 - αίρονται οι κυρώσεις του νόμου CAATSA που έχουν επιβληθεί στην τουρκική Διεύθυνση Αμυντικής Βιομηχανίας (SSB).

3. Με την άρση των κυρώσεων και την ικανοποίηση των προϋποθέσεων που θέτει η νομοθεσία τα έξι F-35 φτάνουν στην Τουρκία. Η Άγκυρα καλείται να αποφασίσει αν θα περιοριστεί στα έξι αεροσκάφη ή αν θα επεκτείνει την παραγγελία σε 20 ή 40.

4. Το 119ο Κογκρέσο θεσμοθετεί αυτή τη διαδικασία, ώστε η Άγκυρα να γνωρίζει ότι οι όροι δεν πρόκειται να αλλάξουν αφότου απομακρυνθούν τα S-400.