Με φόντο νέες προειδοποιήσεις της επιστημονικής κοινότητας ξεκινά σήμερα στην Αττάλεια της Τουρκίας η COP31, η νέα Σύνοδος του ΟΗΕ για το κλίμα. Το 2026 κατευθύνεται προς το υψηλότερο θερμοκρασιακό ρεκόρ στην ιστορία των μετρήσεων.
Η ανεξάρτητη αμερικανική ερευνητική ομάδα Berkeley Earth εκτιμά με βεβαιότητα 95% ότι η φετινή χρονιά θα ξεπεράσει το προηγούμενο ρεκόρ του 2024, παρότι απομένουν ακόμη δύο μήνες. Η ευρωπαϊκή υπηρεσία Copernicus επιβεβαίωσε την Παρασκευή ότι ο περασμένος Οκτώβριος ήταν ο θερμότερος μήνας που έχει μετρηθεί.
Ο Δρ Ρόμπερτ Ρόουντ, από το Berkeley Earth, υπενθύμισε ότι η διαδοχή ετών ρεκόρ είναι αναμενόμενη όσο προχωρά η υπερθέρμανση, και προειδοποίησε ότι δεν αποκλείονται πολύ πιο δραματικές αλλαγές στο μέλλον.
Πιο συγκρατημένος ο ΠΜΟ
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (ΠΜΟ) υιοθετεί πιο προσεκτική προσέγγιση: εκτιμά ότι το 2026 θα συγκαταλέγεται στα τέσσερα θερμότερα έτη. Προβλέπει όμως ότι ούτε το 2027 θα φέρει ανάσα, αφού ένα ασυνήθιστα ισχυρό El Niño θα συνεχιστεί και του χρόνου.
Η γενική γραμματέας του ΠΜΟ, Σελέστε Σάουλο, εξήγησε ότι το φαινόμενο δεν προσθέτει νέα θερμότητα στον πλανήτη, αλλά απελευθερώνει θερμότητα που έχει αποθηκευτεί στους ωκεανούς. Οι ωκεανοί έχουν απορροφήσει περίπου το 90% της επιπλέον θερμότητας και είναι σήμερα οι θερμότεροι που έχουν καταγραφεί.
Με τις σημερινές πολιτικές, ο πλανήτης βαδίζει προς άνοδο της θερμοκρασίας κατά 2,8°C μέχρι το τέλος του αιώνα, δηλαδή πολύ πάνω από τον στόχο του 1,5°C της Συμφωνίας του Παρισιού. Οι συνέπειες γίνονται ήδη αισθητές: καθολικές πυρκαγιές στην Ευρώπη το καλοκαίρι και η ξαφνική κατάρρευση παγετώνα στο Νεπάλ, που στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 1.000 ανθρώπους.
Τι διακυβεύεται στις διαπραγματεύσεις
Στις δύο εβδομάδες των διαπραγματεύσεων, η τουρκική προεδρία θέλει να δώσει έμφαση σε έναν νέο στόχο ηλεκτροδότησης και στον περιορισμό των απωλειών. Το ζήτημα όμως αναμένεται να διχάσει τις χώρες. Η ΕΕ φέρεται διατεθειμένη να στηρίξει τέτοιο στόχο μόνο αν δεν επιτρέπεται η επίτευξή του μέσω φυσικού αερίου, ενώ χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία έχουν στο παρελθόν υποστηρίξει τη μεταβατική χρήση του αερίου ως «καθαρότερης» εναλλακτικής στον άνθρακα.
Δεύτερο αγκάθι είναι η χρηματοδότηση. Οι πλούσιες χώρες είχαν δεσμευτεί να τριπλασιάσουν τη στήριξη προς τις αναπτυσσόμενες για την προσαρμογή, φτάνοντας τα 85 δισ. δολάρια έως το 2035. Τα στοιχεία του 2024 δείχνουν ότι έχει καλυφθεί μόλις το ένα τρίτο, ενώ πολλές κυβερνήσεις έχουν στρέψει τους πόρους τους σε αμυντικές δαπάνες και σε μέτρα ανακούφισης των νοικοκυριών, μετά την άνοδο των τιμών ενέργειας εξαιτίας του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν.
Θετική νότα αποτελεί η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προβλέπει ότι η αύξηση της δυναμικότητας τα επόμενα έξι χρόνια θα είναι κατά 57% μεγαλύτερη από την προηγούμενη περίοδο. Ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα, Σάιμον Στιλ, αναμένεται να υπογραμμίσει ότι καμία Σύνοδος δεν αποτελεί πανάκεια, αλλά ότι η επείγουσα κατάσταση πρέπει να λειτουργήσει ως κίνητρο.
Στην ατζέντα αναμένεται να βρεθεί και η παγκόσμια πολιτική για την τεχνητή νοημοσύνη, με αφορμή τη μεγάλη ζήτηση ενέργειας και νερού από τα κέντρα δεδομένων.
