Η Σίλικον Βάλεϊ έχει συγκλονιστεί από την ηχηρή ετυμηγορία που εξέδωσε την Τετάρτη ένα σώμα ενόρκων στο Λος Άντζελες.
Οι τεχνολογικοί κολοσσοί Metα και Google κρίθηκαν υπεύθυνοι για τον σχεδιασμό των πλατφορμών τους ((Facbook, Instagram, YouTube) με τρόπο εθιστικό ο οποίος έβλαψε την ψυχική υγεία μιας 20χρονης. Η ενάγουσα, γνωστή μόνο με το μικρό της όνομα (Kaley), δικαιώθηκε σε όλα τα σημεία μετά από εννέα ημέρες διασκέψεων των ενόρκων.
Κάποιοι στον χώρο της τεχνολογίας προσπαθούν να υποβαθμίσουν τη σημασία της υπόθεσης, ενώ άλλοι φοβούνται ότι αποτελεί την αρχή μιας ευρύτερης «λογοδοσίας» που ίσως απειλήσει ακόμη και υπαρξιακά τις κυρίαρχες εταιρείες social media που με εξαίρεση το κινεζικών συμφερόντων TikTok είναι αμερικανικές. Όπως δήλωσε ανώνυμα στέλεχος στο BBC: «ζούμε μια καθοριστική στιγμή».
Οι αντιδράσεις
Η απόφαση ανάγκασε τα στελέχη των εταιρειών να συνειδητοποιήσουν ότι η κοινή γνώμη δεν τις βλέπει τόσο θετικά όσο οι ίδιες θεωρούσαν. Πριν από μια δεκαετία οι εταιρείες αυτές θεωρούνταν κρίσιμες για τη σύνδεση των ανθρώπων, την ψυχαγωγία και ακόμη και τη διάδοση της δημοκρατίας παγκοσμίως. Η Metα και η Google (ιδιοκτήτρια του YouTube) δήλωσαν ότι θα ασκήσουν έφεση στην απόφαση η οποία περιλαμβάνει αποζημιώσεις συνολικά 6 εκατ. δολαρίων στην ενάγουσα. Στο εσωτερικό της Metα η απόφαση θεωρείται απογοητευτική καθώς η εταιρεία πίστευε ότι είχε ισχυρή νομική θέση.
Η Metα υποστήριξε ότι τα προβλήματα της Kaley (οικογενειακά και σχολικά) υπήρχαν πριν αρχίσει να χρησιμοποιεί το Instagram από την ηλικία των 9 ετών. Ωστόσο η Kaley ισχυρίστηκε ότι οι πλατφόρμες: επιδείνωσαν τα προβλήματά της, της προκάλεσαν δυσμορφοφοβία και την οδήγησαν σε κατάθλιψη και αυτοκτονικές σκέψεις. Η δικηγόρος της Τζέιν Κονρόι δήλωσε: «Ήταν πλήρης δικαίωση ως προς την ευθύνη και των δύο εταιρειών. Θα έχει σημασία.»
Πιθανές συνέπειες για τη βιομηχανία
Η απόφαση προκαλεί ανησυχία σε όλο τον κλάδο αφού εκατοντάδες ή και χιλιάδες παρόμοιες αγωγές μπορεί να ακολουθήσουν. Εταιρείες όπως η Metα, η Google, η Snap και το TikTok επανεκτιμούν τον κίνδυνο Η Snap Inc. (snapchat) είχε αρχικά εμπλακεί αλλά συμβιβάστηκε πριν τη δίκη ωστόσο αναμένεται να αντιμετωπίσει νέες υποθέσεις. Οι επόμενες δίκες θα εξετάσουν μια νέα νομική θεωρία ότι τα social media προκαλούν βλάβες επειδή σχεδιάζονται σκόπιμα για να είναι εθιστικά.
Η Metα δήλωσε ότι θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τον εαυτό της, ότι κάθε υπόθεση είναι διαφορετική, ότι έχει ισχυρό ιστορικό προστασίας ανηλίκων και ότι η ψυχική υγεία των εφήβων δεν μπορεί να αποδοθεί σε έναν μόνο παράγοντα. Το YouTube από την πλευρά του δήλωσε ότι είναι θύμα παρερμηνείας στη δίκη αφού πρόκειται για «πλατφόρμα streaming» και όχι social media.
Το πρώην στέλεχος του Twitter (σημερινό X) Μπρους Ντέισλι εξήγησε ότι οι εταιρείες τεχνολογίας βασίζονται στην αύξηση του χρόνου χρήσης και τα επιχειρηματικά τους μοντέλα πιέζουν για περισσότερη «προσκόλληση» των χρηστών. Οποιαδήποτε ρύθμιση ή αγωγή που το απειλεί αυτό είναι σοβαρό πρόβλημα.
Το οικονομικό διακύβευμα
Ο δικηγόρος Μαρκ Λάνιερ χρησιμοποίησε ένα βάζο με M&Ms στο δικαστήριο κάθε καραμέλα αντιστοιχούσε σε 1 δισ. δολάρια αξίας. Η Metα αξίζει περίπου 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια (1.400 «M&Ms»). Παρότι η αποζημίωση ήταν «μόνο» 6 εκατ. δολάρια η απόφαση θεωρείται σημαντική νίκη για τους ενάγοντες.
Οι δύο τεχνολογικοί κολοσσοί έχουν ασκήσει έφεση στην απόφαση. Οκτώ μεγάλες δίκες (bellwether trials) έρχονται σύντομα. Τα στοιχεία αυτής της υπόθεσης μπορεί να χρησιμοποιηθούν ξανά. Ο νομικός Ερικ Γκόλντμαν προειδοποίησε. Αν οι αποζημιώσεις πολλαπλασιαστούν μπορεί να αποτελέσουν υπαρξιακή απειλή για τα social media.
Ωστόσο δεν είναι βέβαιο ότι η απόφαση θα παραμείνει σε ισχύ μετά τις εφέσεις. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι πώς η υπόθεση αυτή μπορεί να είναι είτε μια μεμονωμένη δικαστική απόφαση, είτε η αρχή μιας μεγάλης αλλαγής στον τρόπο που αντιμετωπίζονται τα social media και στο κατά πόσο ευθύνονται για την ψυχική υγεία των χρηστών.
