Καθώς οι ΗΠΑ επικεντρώνονται στο Ιράν και ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, η Ευρώπη αρχίζει να εξετάζει το ενδεχόμενο επανεκκίνησης του διαλόγου με τη Μόσχα. Ωστόσο, πριν από οποιαδήποτε προσέγγιση, τα κράτη-μέλη της ΕΕ καλούνται να συμφωνήσουν για τα θέματα που θα τεθούν στο τραπέζι και για το ποιος θα εκπροσωπήσει την Ένωση.
Το ζήτημα αυτό βρίσκεται στο επίκεντρο της συνόδου των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, που πραγματοποιείται στην Κύπρο σήμερα και αύριο. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, υπενθύμισε ότι «προτού μιλήσουμε στους Ρώσους, πρέπει πρώτα να συμφωνήσουμε μεταξύ μας».
Η Κάλας τόνισε πως η ΕΕ δεν πρέπει να πέσει σε ρωσική «παγίδα» συζητώντας το ποιος θα έχει τον ρόλο του εκπροσώπου, υπογραμμίζοντας ότι οι διαπραγματεύσεις αποτελούν συλλογική προσπάθεια. «Πιστεύω ότι πρόκειται για μια παγίδα στην οποία η Ρωσία θέλει να πέσουμε», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι «η ουσία είναι πολύ πιο σημαντική από το ποιος».
Η συζήτηση για την επανέναρξη επαφών με τη Μόσχα εντείνεται, καθώς οι μεσολαβητικές πρωτοβουλίες των ΗΠΑ φαίνεται να έχουν φτάσει σε αδιέξοδο, ενώ η προσοχή του Αμερικανού προέδρου Τραμπ στρέφεται στο Ιράν. Στο μεταξύ, η Ουκρανία πιέζει την Ευρώπη να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο, μετά την υποβάθμισή της σε δευτερεύοντα παίκτη από την Ουάσινγκτον.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε πρόσφατα ότι «η Ευρώπη πρέπει να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις», υπογραμμίζοντας τη σημασία μιας ισχυρής ευρωπαϊκής παρουσίας στη διαδικασία.
Από την πλευρά του, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν εμφανίστηκε ανοικτός στο ενδεχόμενο συνομιλιών, προτείνοντας ως μεσολαβητή τον πρώην καγκελάριο της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ — πρόταση που απορρίφθηκε άμεσα από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Η στάση της ΕΕ και τα όρια του διαλόγου
Σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ, οι υπουργοί στην Κύπρο θα επικεντρωθούν «σε αυτά που ζητάμε από τη Ρωσία» και όχι στις απαιτήσεις της, όπως συνέβαινε σε προηγούμενους γύρους διαπραγματεύσεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.
Η Κάλας, πρώην πρωθυπουργός της Εσθονίας, ζητεί εδώ και μήνες να καθοριστούν οι κόκκινες γραμμές πριν από οποιονδήποτε διάλογο. Σε αυτές περιλαμβάνονται η κατάπαυση του πυρός, η μη αναγνώριση του ρωσικού ελέγχου σε κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη και η λογοδοσία της Μόσχας για τις ενέργειές της.
Αξιωματούχοι της ΕΕ αποκάλυψαν ότι ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών πρότεινε ως πρώτο βήμα την αναστολή των ρωσικών επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές, όπως τα αεροδρόμια. Παράλληλα, Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι η συνάντηση στην Κύπρο δεν θα οδηγήσει σε οριστική θέση ούτε σε επιλογή διαπραγματευτή με τον Πούτιν.
Το όνομα της πρώην καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ, που είχε συμβάλει σε προηγούμενη ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία, φαίνεται να μην εξετάζεται πλέον. Η ίδια η Κάλας έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να αναλάβει τον ρόλο, αν και εκτιμάται πως το Κρεμλίνο δύσκολα θα την αποδεχθεί.
Ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη
Σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία για εκπρόσωπο από τους αξιωματούχους της ΕΕ, το ενδεχόμενο να αναλάβει αρχηγός κράτους παραμένει ανοιχτό. Ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ, που διατηρεί καλές σχέσεις με τον Τραμπ, έχει εκφράσει ενδιαφέρον.
Η Κάλας εκτίμησε πρόσφατα ότι το γεγονός πως ο Πούτιν «δεν βρίσκεται σε θέση ισχύος» αποτελεί ευκαιρία για τον τερματισμό του πολέμου. Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής, η Μόσχα δεν έχει καταφέρει να ελέγξει πλήρως τη βιομηχανική περιοχή του Ντονμπάς, ενώ έχασε εδάφη μέσα στο 2024.
Ωστόσο, παραμένουν αμφιβολίες για τη διάθεση της Ρωσίας να διαπραγματευθεί καλόπιστα, παρά τις στρατιωτικές απώλειες των τελευταίων μηνών.
