Η κεντρική τράπεζα της Σουηδίας καλεί τους πολίτες να διατηρούν στο σπίτι τους επαρκή μετρητά για τις βασικές αγορές μίας εβδομάδας, όπως τρόφιμα και φάρμακα. Η κίνηση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της εθνικής προετοιμασίας για ενδεχόμενες κρίσεις ή ακόμη και για το ακραίο σενάριο ενός πολέμου.

Σύμφωνα με το δίκτυο Bloomberg, η δημοσιευμένη σύσταση προβλέπει ότι κάθε ενήλικος θα πρέπει να διαθέτει περίπου 1.000 σουηδικές κορόνες σε μετρητά (ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 94 ευρώ). Το συγκεκριμένο απόθεμα θεωρείται επαρκές για να καλύψει τις απολύτως βασικές πληρωμές σε περίπτωση που προκύψουν σοβαρά προβλήματα στα ηλεκτρονικά συστήματα. Η οδηγία εκδίδεται σε μια περίοδο αυξημένης ανησυχίας για γεωπολιτικούς κινδύνους, κυβερνοεπιθέσεις ή στρατιωτικές συγκρούσεις.

Ο ρόλος των πολιτών στη «συνολική άμυνα»

Το κεντρικό μήνυμα της Riksbank είναι ότι οι πολίτες διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στη λεγόμενη «συνολική άμυνα» της χώρας. Η ατομική προετοιμασία ενισχύει άμεσα τη συνολική ανθεκτικότητα της κοινωνίας σε περιόδους βαθιάς κρίσης.

Η τράπεζα υπογραμμίζει ότι η ύπαρξη περισσότερων του ενός τρόπων πληρωμής μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη σε περιπτώσεις προσωρινών διακοπών λειτουργίας, έκτακτων καταστάσεων ή πολεμικών συνθηκών. Η σύσταση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αρχή της «εφεδρείας», προκειμένου να μην εξαρτάται κανείς αποκλειστικά από ένα και μόνο σύστημα συναλλαγών.

Εναλλακτικές πληρωμές και ψηφιακές λύσεις

Πέρα από τη διατήρηση φυσικού χρήματος στο σπίτι, η κεντρική τράπεζα προτείνει στις οικογένειες να διαθέτουν τραπεζικές κάρτες από περισσότερα του ενός τραπεζικά ιδρύματα. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται δραστικά ο κίνδυνος πλήρους αδυναμίας συναλλαγών.

Παράλληλα, γίνεται ειδική αναφορά στο Swish, την ιδιαίτερα δημοφιλή ψηφιακή υπηρεσία πληρωμών στη Σουηδία, η οποία εντάσσεται στη στρατηγική διαφοροποίησης των τρόπων πληρωμής. Η βασική ιδέα είναι απλή: αν ένα σύστημα καταρρεύσει, θα πρέπει να υπάρχει άμεσα διαθέσιμο κάποιο άλλο για να εξασφαλίζεται η πρόσβαση στα βασικά αγαθά.

Ευρύτερο σχέδιο πολιτικής προστασίας

Οι συστάσεις της Riksbank αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου μέτρων πολιτικής προστασίας που προωθούν οι σουηδικές αρχές. Η κυβέρνηση έχει ήδη αποστείλει ενημερωτικό φυλλάδιο σε όλα τα νοικοκυριά της χώρας με πρακτικές οδηγίες για την προετοιμασία σε περιπτώσεις κρίσεων (όπως η αποθήκευση νερού και οι τρόποι ενημέρωσης σε περίπτωση γενικού blackout).

Για τους κατοίκους της Σουηδίας, η σύσταση μεταφράζεται πρακτικά σε διατήρηση μετρητών, ύπαρξη εναλλακτικών τρόπων πληρωμής και προσαρμογή της οργάνωσης του νοικοκυριού ώστε να μπορεί να αντέξει μερικές ημέρες διαταραχών. Η κεντρική τράπεζα ξεκαθαρίζει ότι η οδηγία δεν αποτελεί ένδειξη πανικού, αλλά προληπτικό μέτρο, ώστε να διατηρείται ένα «ελάχιστο επίπεδο λειτουργίας» χωρίς πλήρη εξάρτηση από τις ψηφιακές υποδομές.

Ευρωπαϊκή τάση η οικονομική ασφάλεια

Η ανησυχία για την ανθεκτικότητα των συστημάτων πληρωμών αυξάνεται ραγδαία τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη, λόγω των κυβερνοεπιθέσεων και της τεράστιας εξάρτησης από τα ηλεκτρονικά δίκτυα.

Όπως επισημαίνει το ECO, το παράδειγμα της Σουηδίας καταδεικνύει μια αλλαγή οπτικής: η οικονομική ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από τις ψηφιακές λύσεις, αλλά κυρίως από τις απλές εναλλακτικές, όπως τα μετρητά. Σε ακραίες συνθήκες, οι αναλυτές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το πρώτο που μπορεί να χαθεί δεν είναι απαραίτητα το ίδιο το αγαθό, αλλά η δυνατότητα πρόσβασης σε αυτό.