Η Πολωνία δηλώνει έτοιμη να φιλοξενήσει στο έδαφός της εγκαταστάσεις παραγωγής πυραύλων για τα συστήματα Patriot, σε μια κίνηση που θα μπορούσε να ενισχύσει μακροπρόθεσμα την ουκρανική αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική άμυνα και παράλληλα να διευρύνει την ευρωπαϊκή παραγωγική βάση κρίσιμων πυρομαχικών. Η πρόταση της Βαρσοβίας έρχεται ενώ το Κίεβο επιδιώκει εδώ και μήνες αμερικανική άδεια για την παραγωγή αναχαιτιστικών Patriot.
Η πρόταση της Βαρσοβίας
Η υφυπουργός Άμυνας της Πολωνίας, Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, δήλωσε ότι, εφόσον προχωρήσει η αμερικανική αδειοδότηση προς την Ουκρανία, θα είχε νόημα η σχετική παραγωγική μονάδα να κατασκευαστεί στην Πολωνία, δηλαδή σε έδαφος κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ και μακριά από τις άμεσες ρωσικές επιθέσεις που πλήττουν ουκρανικές στρατιωτικές και βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Η επιλογή της Πολωνίας δεν είναι τυχαία. Η χώρα έχει πραγματοποιήσει μεγάλες επενδύσεις στο σύστημα Patriot και έχει ήδη αναπτύξει βιομηχανική συνεργασία με αμερικανικές εταιρείες. Στο πλαίσιο της δεύτερης φάσης του προγράμματος Wisła, η Raytheon Polska και η Huta Stalowa Wola έχουν συμφωνήσει για την παραγωγή στην Πολωνία 48 εκτοξευτών M903.
Το Κίεβο πιέζει για αμερικανική άδεια
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε στις 25 Σεπτεμβρίου ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε λάβει «τελική απόφαση» υπέρ της παραχώρησης των απαιτούμενων αδειών. Λίγες ημέρες νωρίτερα, μετά τη συνάντησή τους στη Νέα Υόρκη, η ουκρανική προεδρία είχε ανακοινώσει ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν την έναρξη παραγωγής αναχαιτιστικών Patriot.
Ωστόσο, παραμένει ασάφεια ως προς το ακριβές θεσμικό στάδιο της διαδικασίας. Εκπρόσωπος του αμερικανικού State Department είχε δηλώσει ότι δεν είχε ακόμη ληφθεί τελική απόφαση και ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονταν. Επομένως, οι ανακοινώσεις του Κιέβου δείχνουν πολιτική έγκριση σε ανώτατο επίπεδο, αλλά οι τεχνικές, νομικές και εξαγωγικές διαδικασίες φαίνεται ότι δεν έχουν ολοκληρωθεί.
Γιατί οι Patriot είναι τόσο κρίσιμοι
Για την Ουκρανία, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία εξαιτίας της έλλειψης αναχαιτιστικών πυραύλων, καθώς τα Patriot αποτελούν βασικό μέσο αντιμετώπισης ρωσικών βαλλιστικών απειλών. Ήδη από τον Ιούλιο, ο Ζελένσκι υποστήριζε ότι η εγχώρια παραγωγή θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τα διαθέσιμα αποθέματα, την ώρα που η Ρωσία συνεχίζει τις μαζικές επιθέσεις με πυραύλους και drones.
Το πρόβλημα, όμως, δεν μπορεί να λυθεί άμεσα. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε προειδοποιήσει ότι ακόμη και μετά την παραχώρηση άδειας, η δημιουργία εργοστασίων για τόσο σύνθετα οπλικά συστήματα απαιτεί χρόνια και σημαντικές επενδύσεις.
Ένας νέος αμυντικός κόμβος στην Ανατολική Ευρώπη
Η πολωνική πρόταση εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια μεταφοράς μεγαλύτερου μέρους της παραγωγής αμυντικού υλικού στην Ευρώπη. Για τη Βαρσοβία, ένα εργοστάσιο αναχαιτιστικών Patriot θα ενίσχυε όχι μόνο την Ουκρανία, αλλά και την ίδια την πολωνική αμυντική βιομηχανία και την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Εφόσον οι ΗΠΑ ολοκληρώσουν τις απαραίτητες άδειες και υπάρξει συμφωνία με τις εμπλεκόμενες αμερικανικές εταιρείες, η Πολωνία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε κομβικό ευρωπαϊκό κέντρο παραγωγής και υποστήριξης του Patriot. Το σχέδιο, πάντως, αποτελεί περισσότερο μακροπρόθεσμη επένδυση στην ευρωπαϊκή αεράμυνα παρά λύση για τις άμεσες ανάγκες της Ουκρανίας στον πόλεμο.
