Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά μπροστά στο φάσμα μιας μεγάλης ενεργειακής κρίσης. Το πετρέλαιο έχει ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, το φυσικό αέριο έχει εκτιναχθεί κατά 150% μέσα σε έναν χρόνο και οι οδηγοί σε πολλές χώρες βλέπουν τις τιμές στα πρατήρια να καταρρίπτουν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο.

Η κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, η απειλή για κρίσιμες οδούς εφοδιασμού, ο πόλεμος στην Ουκρανία και το «πάγωμα» των παραδόσεων από την Aramco δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα για τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Οι πληθωριστικές πιέσεις επιστρέφουν, η αγοραστική δύναμη των πολιτών συρρικνώνεται και οι κρατικοί προϋπολογισμοί καλούνται να χρηματοδοτήσουν ένα νέο κύμα μέτρων στήριξης, σε μια περίοδο κατά την οποία τα περιθώρια είναι πολύ πιο στενά από ό,τι στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση.

Από το Παρίσι και το Βερολίνο έως τη Ρώμη, τη Μαδρίτη και την Αθήνα, οι κυβερνήσεις αναζητούν επειγόντως τρόπους να ανακόψουν το κύμα ανατιμήσεων. Στο τραπέζι βρίσκονται ένας έκτακτος φόρος στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, η αξιοποίηση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, μειώσεις φόρων, επιδοτήσεις καυσίμων και στοχευμένη ενίσχυση των νοικοκυριών.

Η ενεργειακή κρίση μετατρέπεται ταυτόχρονα σε πολιτική απειλή. Το επόμενο έτος αναμένονται εκλογές σε οκτώ χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία. Οι ηγεσίες τους γνωρίζουν ότι η ψήφος εκατομμυρίων πολιτών θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό στο πρατήριο, στον λογαριασμό του ρεύματος και στο κόστος της θέρμανσης.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι, χωρίς αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων ή συντονισμένη διεθνή αντίδραση, η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά σοκ που έχει γνωρίσει η Ευρώπη εδώ και δεκαετίες.

Κλείνει τη στρόφιγγα η Aramco

Χωρίς τις προγραμματισμένες ποσότητες σαουδαραβικού αργού αναμένεται να μείνουν τον επόμενο μήνα οι Ευρωπαίοι πελάτες της Saudi Aramco, μετά την επίθεση με drones που έθεσε εκτός λειτουργίας τον βασικό αγωγό της Σαουδικής Αραβίας προς την Ερυθρά Θάλασσα.

Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Bloomberg, η Saudi Aramco έχει ήδη ενημερώσει τουλάχιστον δύο ευρωπαϊκά διυλιστήρια ότι δεν θα πραγματοποιήσει τις παραδόσεις αργού πετρελαίου που προβλέπονταν για τον επόμενο μήνα. Οι ίδιες πηγές, οι οποίες ζήτησαν να μην κατονομαστούν επειδή η απόφαση δεν έχει δημοσιοποιηθεί, ανέφεραν ότι το μέτρο αφορά το σύνολο των Ευρωπαίων αγοραστών.

Οι ευρωπαϊκές εταιρείες εξασφαλίζουν κατά κανόνα σαουδαραβικό πετρέλαιο μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων, με τα οποία προβλέπονται σταθερές ποσότητες κάθε μήνα. Αυτές είναι οι παραδόσεις που, σύμφωνα με τις πληροφορίες, δεν θα πραγματοποιηθούν τον επόμενο μήνα.

Στο τραπέζι πανευρωπαϊκός φόρος στα υπερκέρδη

Η επιβολή έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των συζητήσεων μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Κατά τη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ στο Δουβλίνο, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει πιθανά μοντέλα φορολόγησης των υπερβολικών, όπως τα χαρακτήρισε, κερδών των πετρελαϊκών εταιρειών.

«Αρκετά κράτη-μέλη ζητούν εδώ και καιρό να παρουσιαστούν σχετικά μοντέλα», δήλωσε, ζητώντας συγκεκριμένες προτάσεις έως τον επόμενο μήνα.

Ο Κλίνγκμπαϊλ υποστήριξε ότι οι πολίτες βλέπουν τις πετρελαϊκές εταιρείες να εκμεταλλεύονται την κρίση, να επιβάλλουν υπερβολικές χρεώσεις και να αυξάνουν σημαντικά τα κέρδη τους, την ώρα που νοικοκυριά και επιχειρήσεις δέχονται ισχυρές πιέσεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται προς το παρόν επιφυλακτική. Ο επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, δήλωσε ότι η Κομισιόν δεν σχεδιάζει «σε αυτό το στάδιο» τη δημιουργία πανευρωπαϊκού μηχανισμού φορολόγησης.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι είναι έτοιμη να συμμετάσχει στη σχετική συζήτηση και ότι τα κράτη-μέλη παραμένουν ελεύθερα να επιβάλουν δικούς τους έκτακτους φόρους. Πετρέλαιο πάνω από 100 δολάρια και αέριο στα 81 ευρώ

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου έχουν επιστρέψει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας αύξηση περίπου 50% σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στο Ιράν.

Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή απειλεί όλο και περισσότερες οδούς ενεργειακού εφοδιασμού, ενώ οι αγορές παραγώγων δείχνουν ότι οι επενδυτές δεν περιμένουν ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών στο άμεσο μέλλον.

Ανάλογη είναι η εικόνα στο φυσικό αέριο. Η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς διαπραγματεύεται στα 81 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αυξημένη κατά 150% σε ετήσια βάση, με αναλυτές να προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 100 ευρώ.

Σε ολόκληρη την ΕΕ, η βενζίνη είναι ακριβότερη κατά 24% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα και το ντίζελ κατά 38%, ενώ το κόστος των αεροπορικών καυσίμων έχει υπερδιπλασιαστεί. Στη Γερμανία, η μέση τιμή του ντίζελ εκτοξεύθηκε στα 2,45 ευρώ το λίτρο και η βενζίνη στα 2,31 ευρώ, σύμφωνα με την ADAC.

Ακόμη υψηλότερες είναι οι τιμές στην Ολλανδία, όπου η βενζίνη έφτασε στα 2,73 ευρώ και το ντίζελ στα 2,78 ευρώ το λίτρο. Νέα υψηλά καταγράφονται επίσης στη Δανία και τη Φινλανδία. Στην Ελλάδα, η μέση τιμή της βενζίνης αγγίζει τα 2,20 ευρώ.

AP Photo/Michael Probst

Έκτακτη σύνοδο της G7 συγκαλεί ο Μακρόν

Μπροστά στην επιδείνωση της κατάστασης, ο Εμανουέλ Μακρόν προανήγγειλε έκτακτη σύνοδο της G7, αφιερωμένη στην ενεργειακή κρίση. Στη συζήτηση αναμένεται να τεθεί ακόμη και η πιθανότητα συντονισμένης αξιοποίησης των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου.

«Τις επόμενες εβδομάδες θα πραγματοποιήσουμε μια σύνοδο της G7 αφιερωμένη στα ενεργειακά ζητήματα, με στόχο να ενισχύσουμε τη συνεργασία και να αποφύγουμε περιττές εντάσεις μεταξύ των χωρών της G7 και των βασικών εταίρων μας», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος.

Η ανακοίνωση έγινε μετά από σπάνια σύσκεψη διαχείρισης κρίσης στο Μέγαρο των Ηλυσίων. Οι επικεφαλής των γαλλικών υπηρεσιών πληροφοριών ενημέρωσαν πολιτικούς αρχηγούς και υποψηφίους για τις προεδρικές εκλογές σχετικά με τις απειλές που συνδέονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

«Η κατάσταση που αντιμετωπίζουμε είναι σοβαρή λόγω της διεθνούς συγκυρίας και των συνεπειών των πολέμων. Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να παραμείνουμε ενωμένοι», τόνισε ο Μακρόν.

Η Γαλλία αναζητά πετρέλαιο και φυσικό αέριο

Το Παρίσι επιχειρεί να εξασφαλίσει πρόσθετες προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς το δύσκολο δημοσιονομικό περιβάλλον δεν επιτρέπει μαζικές κρατικές επιδοτήσεις.

Η γαλλική κυβέρνηση σχεδιάζει δημοσιονομική προσαρμογή ύψους 54 δισ. ευρώ για το επόμενο έτος. Ο Μακρόν ανέφερε ότι εξετάζονται στοχευμένα μέτρα στήριξης, απέφυγε όμως να δεσμευτεί για μια γενικευμένη παρέμβαση στις τιμές.

Το ενεργειακό βρέθηκε στις πρόσφατες συνομιλίες του με τους ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας, του Ιράκ, του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Παράλληλα, αναμένεται να συζητήσει με τον Καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ για το εμπόριο πετρελαϊκών προϊόντων και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Ο Γάλλος πρόεδρος έχει ζητήσει από τους υπουργούς του «πλήρη κινητοποίηση» για τον εφοδιασμό και τις τιμές, ενώ επιδιώκει και την «ειρηνική επαναλειτουργία» των Στενών του Ορμούζ.

Αλιείς απέκλεισαν λιμάνια και εγκατάσταση καυσίμων

Η ενεργειακή κρίση έχει ήδη βγάλει τους Γάλλους στους δρόμους. Αλιείς απέκλεισαν την πρόσβαση σε δύο λιμάνια και σε εγκατάσταση αποθήκευσης καυσίμων στη νότια Γαλλία, διαμαρτυρόμενοι για την εκτίναξη της τιμής του ντίζελ στα 2,37 ευρώ το λίτρο, ελάχιστα κάτω από το ιστορικό ρεκόρ των 2,38 ευρώ.

Ύστερα από έξι ώρες διαπραγματεύσεων, συμφώνησαν να άρουν τους αποκλεισμούς, αφού η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να χορηγήσει άτοκα δάνεια σε όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας και να συνδέσει τη στήριξη με τις μεταβολές στις τιμές των καυσίμων.

Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί παρέτεινε έως το τέλος του έτους τις έκτακτες επιδοτήσεις καυσίμων για τη γεωργία, την αλιεία και τις κατασκευές. Η κυβέρνηση, ωστόσο, παραμένει απρόθυμη

«Τα οριζόντια μέτρα που αφορούν τους πάντες, ακόμη και όσους δεν τα χρειάζονται, αποτελούν ψευδαίσθηση. Τελικά, θα πρέπει να τα χρηματοδοτήσουμε», προειδοποίησε ο υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ.

Μελόνι: Κατάργηση τελών για 14,5 εκατ. οχήματα

Στην Ιταλία, όπου η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι βρίσκεται πίσω από τους αντιπάλους της στις δημοσκοπήσεις, η ενεργειακή ακρίβεια έχει μετατραπεί σε ένα από τα βασικά θέματα της προεκλογικής αντιπαράθεσης.

Ο κυβερνητικός συνασπισμός ανακοίνωσε ότι από το επόμενο έτος θα καταργήσει τα τέλη κυκλοφορίας για 14,5 εκατομμύρια αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες, με δημοσιονομικό κόστος άνω των 2 δισ. ευρώ.

Το μέτρο προστίθεται στη μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο ντίζελ, η οποία έχει ήδη κοστίσει 2,8 δισ. ευρώ.

Η Μελόνι ανέφερε ότι η κυβέρνηση επέλεξε να μεταφέρει πόρους από τις προσωρινές παρεμβάσεις για τις αυξήσεις των καυσίμων σε ένα μόνιμο μέτρο για όσους χρησιμοποιούν καθημερινά το αυτοκίνητο ή τη μοτοσικλέτα για την εργασία και τις οικογενειακές τους υποχρεώσεις.

Η Ισπανία, από την πλευρά της, διπλασίασε την έκπτωση φόρου στο ντίζελ στα 0,20 ευρώ ανά λίτρο από την 1η Σεπτεμβρίου, μετά την αύξηση της τιμής του κατά 15,7% μέσα στον Ιούλιο.

Πίεση στον Μερτς μετά την ήττα από το AfD

Στη Γερμανία, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει υποσχεθεί ότι θα ληφθούν «σύντομα» νέα μέτρα για τον περιορισμό των επιπτώσεων από τις τιμές-ρεκόρ.

Το Βερολίνο είχε μειώσει για δύο μήνες τους φόρους στα καύσιμα. Η παρέμβαση, όμως, έληξε τη στιγμή που η νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή ώθησε ακόμη υψηλότερα τις τιμές του πετρελαίου.

Η πολιτική πίεση αυξάνεται μετά τη βαριά ήττα του CDU από το ακροδεξιό AfD στις περιφερειακές εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ. Το AfD επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη δυσαρέσκεια για το κόστος της ενέργειας, ζητώντας επιστροφή στις φθηνές εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου που εγκατέλειψε σε μεγάλο βαθμό η Ευρώπη μετά την εισβολή στην Ουκρανία.

Πιερρακάκης: Στοχευμένα και προσωρινά νέα μέτρα

Την ανάγκη μιας προσεκτικής ευρωπαϊκής απάντησης υπογράμμισε ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης.

Όπως ανέφερε μετά τη συνεδρίαση, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι ανοδικές πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου βρέθηκαν στο επίκεντρο των συζητήσεων.

POOL PHOTO/ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ/EUROKINISSI

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης σημείωσε ότι, εφόσον απαιτηθούν νέα μέτρα, αυτά θα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και συμβατά με τους δημοσιονομικούς κανόνες.

«Στόχος μας πρέπει να είναι να προστατεύουμε τους πολίτες όταν οι συνθήκες γίνονται δυσκολότερες, χωρίς να δημιουργούμε νέα βάρη για το μέλλον. Να προστατεύουμε το σήμερα, χωρίς να υποθηκεύουμε το αύριο», ανέφερε.

Ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει την πορεία της προς μεγαλύτερη ενεργειακή ανεξαρτησία, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα κρίσιμο για την οικονομία, την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι αυξημένες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων και οι πιο περιοριστικές συνθήκες στις διεθνείς αγορές θα εντείνουν την πίεση στους εθνικούς προϋπολογισμούς.