Αρχίζει και ξεφεύγει το πράγμα στην Ευρωπή και την χώρα μας λόγω της κατάστασης στο Ιράν, σε σημείο που υπάρχει πλέον ανησυχία για πρόκληση πιθανής οικονομικής κρίσης μεγάλης ισχύος.
Η κλιμάκωση της έντασης με το Ιράν και η επακόλουθη αναταραχή στην αγορά λιπασμάτων δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, με τις εκτιμήσεις για την ελληνική αγορά να κάνουν λόγο για μεσοσταθμικές ανατιμήσεις στα τρόφιμα της τάξης του 11%.
Συμφωνία της TKMS με τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά για την αναβάθμιση μέσης ζωής των υποβρυχίων Τύπου 214 του Ελληνικού ΠΝ
Πολλοί αγρότες εξετάζουν το ενδεχόμενο να μειώσουν ή να καταργήσουν τη λίπανση, κάτι που θα οδηγήσει σε μικρότερη στρεμματική απόδοση.
Οι ανατιμήσεις αναμένεται να μετακυλιστούν σύντομα στον καταναλωτή, με αυξήσεις σε φρούτα και λαχανικά.
Με βάση τις χθεσινές εξελίξεις, η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή και ειδικά η στάση του Ιράν και του Τραμπ, δημιουργεί σοβαρές ανατιμητικές πιέσεις στην Ελλάδα, με κίνδυνο νέου κύματος ακρίβειας στα τρόφιμα, καθώς οι τιμές ενέργειας και λιπασμάτων αυξάνονται, επηρεάζοντας το κόστος παραγωγής και μεταφορά.
Οι Έλληνες αγρότες είναι σε απόγνωση και δεν ξέρουν πως θα συγκρατήσουν τις τιμές στα προιόντα τους λόγω του πολέμου στο Ιράν, προκαλώντας ανησυχία όπως είναι φυσικό στους καταναλωτές.
Ελλάδα στον ΟΗΕ: Η απάντηση στην τουρκική προπαγάνδα για τα στενά
Οι ανατιμήσεις σε ενέργεια και λιπάσματα (από τον αποκλεισμό/διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ) μεταφέρονται με καθυστέρηση 6-12 μηνών, με τους αναλυτές να αναμένουν εντατικοποίηση των αυξήσεων.
Οι πρώτες σημαντικές ανατιμήσεις αφορούν το αιγοπρόβειο κρέας, τα λαχανικά, το μοσχάρι (με αυξήσεις που είχαν ήδη καταγραφεί) και τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας.
Οι κατηγορίες που πλήττονται περισσότερο στην χώρα μας:
Σιτηρά (Ψωμί, Ζυμαρικά): Είναι οι πιο «εντατικές» καλλιέργειες σε χρήση αζωτούχων λιπασμάτων. Η αύξηση στο κόστος παραγωγής περνάει αμέσως στην τιμή του αλευριού.
Γαλακτοκομικά & Κρέας: Η άνοδος στις τιμές των σιτηρών (καλαμπόκι, σόγια) αυξάνει το κόστος των ζωοτροφών. Αυτό οδηγεί σε ακριβότερο γάλα, τυρί και κρέας.
Φρούτα & Λαχανικά: Οι θερμοκηπιακές καλλιέργειες επηρεάζονται διπλά, καθώς χρειάζονται μεγάλες ποσότητες λιπασμάτων και υψηλή κατανάλωση ενέργειας.
ΗΠΑ: Εξετάζουν χρήση του υπερηχητικού πυραύλου «Dark Eagle» κατά του Ιράν
Φυτικά Έλαια: Η πίεση στις διεθνείς τιμές των λιπασμάτων συμπαρασύρει το ηλιέλαιο και το σογιέλαιο, δημιουργώντας ελλείψεις και ανατιμήσεις.
Οι επιπτώσεις στην Ελληνική Αγορά
Η Ελλάδα εισάγει μεγάλες ποσότητες πρώτων υλών για ζωοτροφές και λιπάσματα, κάτι που μας καθιστά ευάλωτους στις διεθνείς διακυμάνσεις.Οι Έλληνες αγρότες αντιμετωπίζουν ήδη υψηλά κόστη άρδευσης και καυσίμων. Μια νέα αύξηση στα λιπάσματα μπορεί να οδηγήσει πολλούς σε εγκατάλειψη καλλιεργειών.
Αναμένεται στροφή των Ελλήνων καταναλωτών σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (private label) και μείωση της αγοράς «πολυτελών» τροφίμων. Οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες (όπως το Καλάθι της Νοικοκυράς) θα δυσκολευτούν να απορροφήσουν τέτοιες μεγάλες αυξήσεις χωρίς κρατικές επιδοτήσεις.
Σενάριο 1 λόγω ραγδαίας ανόδου του πετρελάιου : Άμεση επιβάρυνση κόστους παραγωγής
Το Ιράν αποτελεί κεντρικό παίκτη στην παραγωγή ουρίας και φυσικού αερίου (βασική πρώτη ύλη για αζωτούχα λιπάσματα).
Η μείωση της προσφοράς εκτοξεύει τις τιμές των λιπασμάτων, οδηγώντας σε άνοδο του κόστους καλλιέργειας.
Οι αγρότες μετακυλίουν το κόστος στις τιμές χονδρικής, επηρεάζοντας άμεσα τα μη επεξεργασμένα προϊόντα.
Σενάριο 2: Μείωση της στρεμματικής απόδοσης
Αν οι τιμές των λιπασμάτων γίνουν απαγορευτικές, οι παραγωγοί ενδέχεται να περιορίσουν τη χρήση τους (πηγή: FAO/Agroekfrasi ).
Αντιδράσεις στην Τουρκία για Δένδια – Επικοινωνία Φιντάν με Ισπανία για Γάζα
Λιγότερο λίπασμα σημαίνει μικρότερη σοδειά, άρα λιγότερα προϊόντα στην αγορά.
Η έλλειψη προσφοράς προκαλεί "τεχνητή" άνοδο τιμών στα ράφια, ακόμα και αν το ενεργειακό κόστος σταθεροποιηθεί.
Σενάριο 3: Αλυσιδωτή αντίδραση
Η άνοδος στις τιμές των σιτηρών και του καλαμποκιού (λόγω κόστους λίπανσης) αυξάνει το κόστος των ζωοτροφών.
Ακολουθούν ανατιμήσεις σε κρέας, γαλακτοκομικά και αυγά.
Οι βιομηχανίες τροφίμων αναπροσαρμόζουν τους τιμοκαταλόγους τους για να καλύψουν τα αυξημένα μεταφορικά και κόστη πρώτων υλών.
Υπάρχει ήδη αίτημα για δημιουργία Ευρωπαϊκών Στρατηγικών Αποθεμάτων Λιπασμάτων για να μετριαστεί το σοκ.
Στην Ελλάδα εξετάζονται σενάρια για επιβολή πλαφόν σε κρίσιμα αγαθά και ενέργεια. Η εξάρτηση της παγκόσμιας γεωργίας από τα ορυκτά καύσιμα (για την παραγωγή αζώτου) καθιστά το πιάτο του καταναλωτή άμεσα ευάλωτο στις γεωπολιτικές κρίσεις της Μέσης Ανατολής.
