Νέα ένταση επικρατεί στην Πολωνία, με τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ να καλεί τον πρόεδρο της χώρας, Κάρολ Ναβρότσκι, να αναγνωρίσει τους δικαστές που εξελέγησαν πρόσφατα από το κοινοβούλιο, προκειμένου να τερματιστεί η παρατεταμένη κρίση γύρω από το Συνταγματικό Δικαστήριο.
Ο Τουσκ κατηγόρησε τον εθνικιστή πρόεδρο ότι επιλέγει «την αντιπαράθεση», προειδοποιώντας πως η συνέχιση της σύγκρουσης ενδέχεται να έχει σοβαρές συνέπειες για τη χώρα.
«Ο πρόεδρος να αναγνωρίσει τους δικαστές που εκλέχθηκαν νόμιμα από τη Δίαιτα, όπως προβλέπει το Σύνταγμα, και αυτοί να αναλάβουν τα καθήκοντά τους στο Δικαστήριο», έγραψε ο Πολωνός πρωθυπουργός σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ.
Όπως υποστήριξε, η αναγνώριση των δικαστών θα επέτρεπε την επίλυση της κρίσης χωρίς να απαιτηθεί συνταγματική αναθεώρηση.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι ο πρόεδρος «επιλέγει την αντιπαράθεση δια της βίας, που μπορεί να κοστίσει πολύ ακριβά στην Πολωνία», διαμηνύοντας ότι η κυβέρνησή του δεν πρόκειται να υποχωρήσει.
Η αντιπαράθεση για το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας έχει τις ρίζες της στο 2015, όταν το εθνικιστικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) ανέλαβε την εξουσία.
Κατά την περίοδο διακυβέρνησής του, από το 2015 έως το 2023, το PiS προχώρησε σε διορισμούς δικαστών που αμφισβητήθηκαν ως προς τη νομιμότητα και την ανεξαρτησία τους, προκαλώντας έντονη αντιπαράθεση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος επέστρεψε στην πρωθυπουργία το 2023 και έχει διατελέσει πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, δεσμεύτηκε να αποκαταστήσει τη λειτουργία του θεσμού.
Ωστόσο, οι προσπάθειες της κυβέρνησής του έχουν προσκρούσει στην άρνηση του προέδρου Ναβρότσκι να επικυρώσει τους νέους διορισμούς που έχουν εγκριθεί από το κοινοβούλιο.
Η κρίση οξύνθηκε την Παρασκευή, όταν δυνάμεις της αστυνομίας αντιμετώπισης ταραχών αναπτύχθηκαν στον χώρο του Συνταγματικού Δικαστηρίου, προκειμένου να εμποδίσουν την πρόσβαση.
Την ίδια ώρα, ο υπουργός Δικαιοσύνης, ο οποίος ασκεί και καθήκοντα γενικού εισαγγελέα, ζήτησε την άρση της ασυλίας του Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, προέδρου του Δικαστηρίου που είχε διοριστεί από το PiS.
Παράλληλα, δικαστής που είχε διοριστεί πρόσφατα από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία ανακοίνωσε ότι αναλαμβάνει προσωρινά την προεδρία του Δικαστηρίου, γνωστοποιώντας την προσωρινή αναστολή των καθηκόντων του Σβιεντσκόφσκι.
Οι εξελίξεις σημειώθηκαν ενώ ο πρόεδρος Ναβρότσκι ταξίδευε αεροπορικώς προς τη Σενεγάλη.
Μόλις ενημερώθηκε, επέστρεψε εσπευσμένα στην Πολωνία και μετέβη το ίδιο βράδυ στο Συνταγματικό Δικαστήριο, όπου εισήλθε παρά την αντίθεση ορισμένων δικαστών.
Έξω από το κτίριο είχαν συγκεντρωθεί εθνικιστές διαδηλωτές, οι οποίοι τον υποδέχθηκαν με επευφημίες.
Το Σάββατο, ο Πολωνός πρόεδρος κάλεσε τις μεγαλύτερες πολιτικές δυνάμεις σε διαβουλεύσεις, χωρίς ωστόσο να προκύψει κάποια ουσιαστική πρόοδος.
Την ίδια ημέρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τον Ναβρότσκι να επικυρώσει τους διορισμούς των δικαστών, στηρίζοντας τη θέση της κυβέρνησης Τουσκ για την εκτόνωση της θεσμικής κρίσης.
Στο μεταξύ, η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, η οποία ανέλαβε προσωρινά την προεδρία του Συνταγματικού Δικαστηρίου, συγκάλεσε γενική συνέλευση για το απόγευμα της Τρίτης.
Ωστόσο, η ιδιότητά της αμφισβητείται από τον Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, την αντιπολίτευση και τον πρόεδρο Ναβρότσκι.
Η αντιπαράθεση παραμένει έτσι ανοιχτή, με την κυβέρνηση, την προεδρία και τις αντίπαλες πλευρές στο εσωτερικό του Δικαστηρίου να διαφωνούν για τη νομιμότητα των διορισμών και την ηγεσία του θεσμού.
