Ένα από τα πιο ενεργά υποθαλάσσια ηφαίστεια του πλανήτη θεωρείται πλέον πιθανό να εκραγεί κατά το 2026, σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις επιστημόνων, ανοίγοντας μια νέα επιστημονική συζήτηση για τη δυναμική των υποθαλάσσιων ηφαιστειακών ζωνών και τις πιθανές επιπτώσεις. Το συγκεκριμένο ηφαίστειο βρίσκεται στα βάθη του βυθού του Ειρηνικού Ωκεανού, σε μια περιοχή όπου οι τεκτονικές πλάκες απομακρύνονται, γεγονός που ευνοεί τη δράση μάγματος και την εκδήλωση ηφαιστειακής δραστηριότητας.

Το Axial Seamount και η ηφαιστειακή δραστηριότητα

Το ηφαίστειο που βρίσκεται περίπου 480 χιλιόμετρα ανοικτά των ακτών του Όρεγκον των ΗΠΑ ονομάζεται Axial Seamount και αποτελεί μια από τις πιο ενεργές υποθαλάσσιες ηφαιστειακές δομές στη βορειοανατολική πλευρά του Ειρηνικού Ωκεανού. Οι επιστήμονες παρακολουθούν την περιοχή εδώ και χρόνια, έχοντας καταγράψει προηγούμενες εκρήξεις του ηφαιστείου την περίοδο 1998, 2011 και 2015, ενώ εκδηλώσεις σε παρελθόντα χρονικά διαστήματα που δεν καταγράφηκαν ενδεχομένως επίσης να έχουν σημειωθεί.

Σήμερα, τα πιο πρόσφατα δεδομένα σεισμικής δραστηριότητας και η σταδιακή ανύψωση του βυθού της θάλασσας υποδηλώνουν ότι το ηφαίστειο βρίσκεται σε φάση ενεργής «διόγκωσης», αποτέλεσμα της ανόδου μάγματος κάτω από το θαλάσσιο πυθμένα, μια ένδειξη που συνδέεται με την προσέγγιση πιθανής έκρηξης εντός των επόμενων μηνών έως και το τέλος του 2026.

Τι σημαίνει μια υποθαλάσσια έκρηξη

Η έκρηξη ενός υποθαλάσσιου ηφαιστείου όπως το Axial Seamount διαφέρει σημαντικά από εκείνη ενός ηφαιστείου στην ξηρά. Όταν εκδηλώνεται, η λάβα εκρέει στο βυθό της θάλασσας και ψύχεται σχεδόν ακαριαία εξαιτίας της χαμηλής θερμοκρασίας του νερού, σχηματίζοντας χαρακτηριστικές «μαξιλαροειδείς» ροές και επίπεδες εκτάσεις λάβας στον πυθμένα. Η διαδικασία αυτή μπορεί να είναι θανατηφόρα για ορισμένους υποβρύχιους οργανισμούς που ζουν κοντά στην περιοχή της έκρηξης, καθώς η θερμότητα και οι χημικές αλλαγές στο νερό δημιουργούν συνθήκες που δεν μπορούν να αντέξουν.

Επιπλέον, η θερμότητα που απελευθερώνεται ενισχύει τη δραστηριότητα των υδροθερμικών πηγών, προκαλώντας την απελευθέρωση ζεστού, μεταλλοφόρου νερού και συμβάλλοντας στη δημιουργία των λεγόμενων «μαύρων καπνοδόχων» — συστημάτων υποβρύχιων εκροών πλούσιων σε μέταλλα που αποτελούν ιδιαίτερα ενδιαφέρον αντικείμενο μελέτης για τους επιστήμονες.

Κίνδυνοι για τον άνθρωπο και το περιβάλλον

Παρά την έντονη δραστηριότητα του Axial Seamount, οι ειδικοί σημειώνουν ότι μια τέτοια έκρηξη δεν συνιστά κατ’ ανάγκη άμεσο κίνδυνο για τον ανθρώπινο πληθυσμό ή για τις παράκτιες περιοχές. Το βάθος του ηφαιστείου και η απόσταση από κατοικημένες περιοχές μειώνουν την πιθανότητα άμεσων επιπτώσεων, όπως τσουνάμι ή ευρείες καταστροφές στην επιφάνεια. Ωστόσο, μια ενδεχόμενη μερική κατάρρευση των πλευρών μιας υποθαλάσσιας δομής θεωρητικά θα μπορούσε να προκαλέσει διαταραχές στον πυθμένα, αν και αυτό θεωρείται εξαιρετικά απίθανο σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις.

Η επιστημονική σημασία της παρακολούθησης

Η παρακολούθηση του Axial Seamount δεν έχει μόνο πρακτικό ενδιαφέρον αλλά και σημαντική επιστημονική αξία. Η μελέτη υποθαλάσσιων ηφαιστείων προσφέρει μοναδικές γνώσεις για τις διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα στη διεπιφάνεια των τεκτονικών πλακών και για τον τρόπο με τον οποίο το μάγμα κινείται και επηρεάζει το θαλάσσιο περιβάλλον. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρόβλεψη ηφαιστειακών εκρήξεων, ακόμη και σε ξηρά ή υποβρύχια περιβάλλοντα, παραμένει μια επιστημονική πρόκληση, καθώς δεν υπάρχει ακόμη ένας απόλυτα αξιόπιστος τρόπος για την ακριβή πρόβλεψη του χρόνου εκδήλωσης μιας έκρηξης.