Το παζάρι για το Στενό του Ορμούζ μπήκε ξανά σε επικίνδυνη τροχιά. Η Τεχεράνη έβαλε στο τραπέζι μία πρόταση που θα μπορούσε να οδηγήσει στην επαναλειτουργία του στρατηγικού περάσματος μέσα σε επτά ημέρες, όμως ο Ντόναλντ Τραμπ την απέρριψε και το Ιράν απαντά πλέον ότι δεν πρόκειται να κάνει πίσω από τους όρους που έχει θέσει.

Η σύγκρουση δεν είναι μόνο διπλωματική. Στο Ορμούζ περνούσε πριν από τον πόλεμο περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου και η συνεχιζόμενη διαταραχή έχει μετατραπεί σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες πίεσης στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.

Αραγτσί: «Δεν υπαναχωρούμε»

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί ξεκαθάρισε ότι η επαναλειτουργία των Στενών εξαρτάται αποκλειστικά από την αποδοχή των ιρανικών όρων.

Ταυτόχρονα, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας επιχείρησε να κρατήσει ανοιχτή τη διπλωματική πόρτα, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να θεωρεί τη διαπραγμάτευση ως τη μόνη ρεαλιστική έξοδο από το σημερινό αδιέξοδο.

Η ιρανική κυβέρνηση είχε ανακοινώσει ότι, εφόσον υπάρξει συμφωνία με τις ΗΠΑ, θα μπορούσε να ξεκινήσει αντίστροφη μέτρηση επτά ημερών για την επαναλειτουργία του Ορμούζ και την αποκλιμάκωση των εχθροπραξιών.

Τι ζητά το Ιράν

Η ουσία της ιρανικής πρότασης είναι μία ανταλλαγή παραχωρήσεων.

Η Τεχεράνη ζητά να χαλαρώσει η αμερικανική στρατιωτική πίεση, να αρθεί ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών και να υπάρξουν βήματα οικονομικής ανακούφισης. Στη συζήτηση έχουν μπει επίσης η πρόσβαση του Ιράν σε δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία και η μείωση ορισμένων οικονομικών περιορισμών.

Σε αντάλλαγμα, το Ιράν δηλώνει ότι μπορεί να ανοίξει εκ νέου το Ορμούζ και να περάσει σε ευρύτερες συνομιλίες για τα ζητήματα που χωρίζουν τις δύο πλευρές.

Πρόκειται ουσιαστικά για μία διαπραγμάτευση στην οποία κάθε πλευρά κρατά το ισχυρότερο χαρτί της: η Τεχεράνη το Ορμούζ και η Ουάσινγκτον τον οικονομικό και στρατιωτικό αποκλεισμό.

Ο Τραμπ απέρριψε την πρόταση

Ο Αμερικανός πρόεδρος επιβεβαίωσε ότι δεν αποδέχεται το ιρανικό σχέδιο.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ιρανοί επιδιώκουν συμφωνία επειδή, κατά την εκτίμησή του, βρίσκονται υπό μεγάλη πίεση και «χάνουν». Η συγκεκριμένη διατύπωση αποτελεί την πολιτική και στρατιωτική αποτίμηση του ίδιου του Αμερικανού προέδρου.

Παρά τη δημόσια απόρριψη, η Τεχεράνη επισημαίνει ότι μέχρι στιγμής δεν έχει λάβει μέσω των μεσολαβητών την τελική επίσημη θέση της Ουάσινγκτον.

Ο Αραγτσί δήλωσε ότι το Ιράν περιμένει την ενημέρωση των μεσολαβητών και ότι οι επόμενες αποφάσεις θα ληφθούν αφού φτάσει η επίσημη αμερικανική απάντηση.

Οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν πεθάνει

Η δημόσια σύγκρουση Τραμπ–Τεχεράνης δεν σημαίνει ότι έχουν διακοπεί όλες οι επαφές. Οι δύο πλευρές έχουν χρησιμοποιήσει το τελευταίο διάστημα περιφερειακούς μεσολαβητές, με το Κατάρ να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη μεταφορά μηνυμάτων.

Παράλληλα, τις προηγούμενες ημέρες είχαν γίνει συζητήσεις για μία σταδιακή συμφωνία που θα μπορούσε να ξεκινήσει από το Ορμούζ και να επεκταθεί σε μεγαλύτερο πακέτο διευθετήσεων.

Η δυσκολία παραμένει η ίδια: καμία πλευρά δεν θέλει να κάνει πρώτη την κίνηση που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως υποχώρηση.

Νετανιάχου: Διαψεύδει ότι η Αίγυπτος τον προειδοποίησε πριν από την 7η Οκτωβρίου

Για το Ιράν, το Ορμούζ αποτελεί βασικό μοχλό πίεσης προς τις ΗΠΑ και τις αγορές. Για την Ουάσινγκτον, ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα μέσα οικονομικής πίεσης προς την Τεχεράνη.

Στο βάθος και το ενδεχόμενο νέων αμερικανικών πληγμάτων

Τη διπλωματική αντιπαράθεση επιβαρύνει και ρεπορτάζ της Wall Street Journal, σύμφωνα με το οποίο ο Τραμπ έχει πει σε συνεργάτες του ότι θεωρεί πιθανή μία νέα εκστρατεία βομβαρδισμών κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.

Η συγκεκριμένη πληροφορία αποδίδεται σε ανώνυμους Αμερικανούς αξιωματούχους και δεν αποτελεί ανακοινωμένη απόφαση του Λευκού Οίκου. Οι ίδιες πηγές αφήνουν μάλιστα ανοικτό το ενδεχόμενο η στάση του Αμερικανού προέδρου να αλλάξει εάν υπάρξει πρόοδος στις διαπραγματεύσεις.

Μέχρι στιγμής, οι αμερικανικές δυνάμεις δεν έχουν εξαπολύσει νέα μεγάλη σειρά αεροπορικών επιδρομών στο Ιράν από τις αρχές Σεπτεμβρίου, όμως η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή παραμένει ισχυρή.

Το Ορμούζ κρατά όμηρο την ενεργειακή αγορά

Πίσω από τις απειλές και τις δηλώσεις βρίσκεται μία πραγματικότητα που αγγίζει πολύ περισσότερες χώρες από τις δύο εμπλεκόμενες.

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αρτηρίες της παγκόσμιας ενεργειακής οικονομίας. Η μεγάλη μείωση της ναυσιπλοΐας έχει πιέσει τις αγορές πετρελαίου και προϊόντων διύλισης, ενώ οι χώρες του Κόλπου αναζητούν εναλλακτικές οδούς για τις εξαγωγές τους.

Η Σαουδική Αραβία έχει ήδη προειδοποιήσει από το βήμα του ΟΗΕ ότι η σταθερότητα της περιοχής συνδέεται άμεσα με την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και ζητά προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.

Για την ώρα, πάντως, το Ορμούζ παραμένει το μεγαλύτερο διαπραγματευτικό χαρτί της Τεχεράνης και ο Τραμπ δείχνει ότι δεν είναι διατεθειμένος να πληρώσει το τίμημα που ζητά το Ιράν για να το ανοίξει. Η διπλωματία παραμένει ζωντανή, αλλά το χάσμα ανάμεσα στις δύο πλευρές εξακολουθεί να είναι μεγάλο.