Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών συνεδριάζει την Τρίτη 15/9, στη Νέα Υόρκη για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στο στρατηγικής σημασίας στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ στην Ερυθρά Θάλασσα, μετά την κλιμάκωση των επιθέσεων των Χούτι και την προέλαση τους στη δυτική ακτή της Υεμένης.

Σύμφωνα με δύο Γάλλους διπλωμάτες που επικαλείται το Reuters, η συνεδρίαση ζητήθηκε από τη Γαλλία και θα πραγματοποιηθεί το απόγευμα, ώρα Νέας Υόρκης. Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία αυξάνονται οι ανησυχίες ότι οι εξελίξεις στην Υεμένη μπορεί να απειλήσουν εκ νέου μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη.

Νέα προέλαση των Χούτι προς το στρατηγικό πέρασμα

Οι Χούτι έχουν ενισχύσει τις τελευταίες ημέρες την παρουσία τους κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας, αποκτώντας θέσεις που τους φέρνουν πιο κοντά στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το στενό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν.
Τις τελευταίες ημέρες, οι  δυνάμεις των Χούτι έχουν καταλάβει στρατηγικά σημεία, μεταξύ άλλων και στο νησί Περίμ, το οποίο βρίσκεται ακριβώς στην είσοδο του στενού. 

Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ανησυχία στη Σαουδική Αραβία και στις δυτικές χώρες, καθώς ο έλεγχος ή η δυνατότητα ουσιαστικής παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας από την περιοχή θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ακόμη σοβαρό πλήγμα στο διεθνές εμπόριο ενέργειας.

Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κόμβους του παγκόσμιου εμπορίου. 
Βρίσκεται ανάμεσα στην Υεμένη το Τζιμπουτί και την Ερυθραία και αποτελεί τη θαλάσσια πύλη μεταξύ της Ερυθράς Θάλασσας και του Ινδικού Ωκεανού μέσω του Κόλπου του Άντεν. 
Από εκεί διέρχονται πλοία που ακολουθούν τη διαδρομή Ασία – Διώρυγα του Σουέζ – Ευρώπη.

Μειώνονται ήδη οι διελεύσεις πλοίων

Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι φόβοι δεν είναι θεωρητικοί.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler (σ.σ. εταιρείας ανάλυσης δεδομένων για την παγκόσμια ναυτιλία και τις εμπορευματικές ροές),  οι διελεύσεις πλοίων από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ μειώθηκαν από 28 σε 21 μέσα σε μία ημέρα. Η εξέλιξη καταγράφεται ενώ η ναυσιπλοΐα στην ευρύτερη περιοχή βρίσκεται υπό καθεστώς ανασφάλειας εξαιτίας των επιθέσεων και της ευρύτερης σύγκρουσης.
Το στενό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις μεταφορές πετρελαίου και εμπορευμάτων προς την Ευρώπη.

Βάσει διεθνών αναλυτών, περίπου το 7% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου συνδέεται με τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό που περνά από την περιοχή, ενώ η διακοπή της κυκλοφορίας μπορεί να υποχρεώσει τα πλοία να ακολουθήσουν πολύ μεγαλύτερη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, κάνοντας τον γύρο ολόκληρης της Αφρικανικής Ηπείρου.

Η κρίσιμη σύμπτωση με το Ορμούζ

Η ανησυχία είναι ακόμη μεγαλύτερη επειδή η απειλή για το Μπαμπ ελ Μαντέμπ εμφανίζεται την ώρα που η διεθνής ναυσιπλοΐα αντιμετωπίζει σοβαρότατα προβλήματα και στο Ορμούζ.
Η κυκλοφορία πλοίων στο Ορμούζ έχει καταρρεύσει σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από τα συνήθη, ενώ οι προσπάθειες για διπλωματική αποκλιμάκωση έχουν περιπλακεί. 

Σημειώνεται ότι, μόλις τέσσερα πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων πέρασαν τη Δευτέρα 14/9, από το Ορμούζ, έναντι περίπου 125 ημερήσιων διελεύσεων πριν από την έναρξη της πολεμικής σύγκρουσης
Έτσι, το ενδεχόμενο να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα σοβαρά προβλήματα δύο στρατηγικά θαλάσσια περάσματα δημιουργεί έναν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο για τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, την ενέργεια και το κόστος μεταφοράς.

Νέα χτυπήματα των Χούθι στη Σαουδική Αραβία

Η συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας πραγματοποιείται επίσης μετά τη νέα κλιμάκωση των επιθέσεων των Χούθι εναντίον της Σαουδικής Αραβίας.
Οι Χούθι εξαπέλυσαν επιθέσεις με πυραύλους και drones, μεταξύ άλλων εναντίον στρατιωτικής βάσης στο Χαμίς Μουσαΐτ, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν 13 άμαχοι, σύμφωνα με το Reuters. 
Παράλληλα, οι φιλοϊρανικές δυνάμεις συνεχίζουν την προέλασή τους κατά μήκος της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας.
Η κατάσταση έχει ήδη επιβαρύνει την ενεργειακή αγορά. Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν την Τρίτη, καθώς οι νέες επιθέσεις σε σαουδαραβικές ενεργειακές υποδομές ενίσχυσαν τους φόβους για περαιτέρω προβλήματα στις εξαγωγές. 

Το Brent κινήθηκε πάνω από τα 107 δολάρια το βαρέλι, ενώ η σαουδαραβική πετρελαϊκή υποδομή δέχεται πιέσεις και από προβλήματα στον αγωγό East-West.

ΟΗΕ: Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας απειλείται

Η διεθνής ανησυχία για το Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχει ήδη αποτυπωθεί στις συζητήσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Σε πρόσφατη συνεδρίαση για την Υεμένη, μέλη του Συμβουλίου προειδοποίησαν ότι οι απειλές των Χούθι εναντίον πλοίων και η πιθανότητα παρεμπόδισης της διέλευσης από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποτελούν σοβαρή απειλή για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και το παγκόσμιο εμπόριο.

 Η Ελλάδα έχει επίσης τονίσει στον ΟΗΕ ότι η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ και στον Κόλπο του Άντεν αποτελεί ζήτημα κρίσιμης διεθνούς σημασίας.

Τον Ιούλιο, το Συμβούλιο Ασφαλείας υιοθέτησε την απόφαση 2826, με 13 ψήφους υπέρ και δύο αποχές, από την Κίνα και τη Ρωσία. Η απόφαση επιβεβαίωσε τη σημασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και της ασφάλειας των θαλάσσιων διαδρομών στην περιοχή.

Η απόφαση 2817 είχε επίσης καταδικάσει οποιεσδήποτε ενέργειες ή απειλές που θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν τη διεθνή ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ ή να απειλήσουν την ασφάλεια στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Η ευρωπαϊκή ναυτική παρουσία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να διατηρεί ναυτική παρουσία στην περιοχή μέσω της επιχείρησης ASPIDES, η οποία έχει ως αποστολή την προστασία εμπορικών πλοίων και την ενίσχυση της θαλάσσιας ασφάλειας στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν.
Η ευρωπαϊκή επιχείρηση έχει πραγματοποιήσει και πρόσφατα αποστολές προστασίας εμπορικών πλοίων. Η ΕΕ υπογραμμίζει ότι η ASPIDES συμβάλλει στη διατήρηση ανοικτής και ασφαλούς μίας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του κόσμου.

Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) παρακολουθεί επίσης στενά την κατάσταση και έχει καταδικάσει τις επιθέσεις εναντίον της διεθνούς ναυτιλίας στην περιοχή, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία των ναυτικών, των πλοίων και των φορτίων αποτελεί προτεραιότητα.

Γιατί το Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχει τόσο μεγάλη σημασία

Το στενό έχει μήκος περίπου 30 χιλιόμετρα και στο στενότερο σημείο του περιορίζεται σημαντικά η διαθέσιμη θαλάσσια δίοδος. 
Αποτελεί τη φυσική σύνδεση ανάμεσα στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό.
Για τα πλοία που ταξιδεύουν από την Ασία προς την Ευρώπη, η διαδρομή μέσω Μπαμπ ελ Μαντέμπ και Σουέζ είναι πολύ ταχύτερη από τον περίπλου της Αφρικής.

 Όταν η περιοχή γίνεται επικίνδυνη, οι ναυτιλιακές εταιρείες μπορούν να επιλέξουν τη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, όμως αυτό προσθέτει σημαντικό χρόνο και κόστος στο ταξίδι.

Η σημερινή συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία: δεν αφορά μόνο την ασφάλεια στην Υεμένη, αλλά την πιθανότητα μιας νέας κρίσης στις διεθνείς εμπορικές και ενεργειακές ροές, τη στιγμή που η περιοχή βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με την κρίση στο Ορμούζ.