Η προοπτική νέας προεδρικής υποψηφιότητας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επανέρχεται στο προσκήνιο της τουρκικής πολιτικής σκηνής, έπειτα από τις δηλώσεις του στενού του συμβούλου, Μεχμέτ Ουτσούμ, ο οποίος προσδιόρισε τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 2028 ως πιθανό χρόνο διεξαγωγής των επόμενων εκλογών.
Η ημερομηνία μόνο τυχαία δεν είναι. Οι προεδρικές και βουλευτικές εκλογές προβλέπεται να διεξαχθούν κανονικά τον Μάιο του 2028. Η επίσπευσή τους, ακόμη και κατά λίγες εβδομάδες, θα μπορούσε να ενεργοποιήσει ειδική συνταγματική διάταξη που επιτρέπει στον εν ενεργεία Τούρκο πρόεδρο να διεκδικήσει ακόμη μία θητεία, υπό την προϋπόθεση ότι την απόφαση θα λάβει η Εθνοσυνέλευση.
Ο σύμβουλος του Ερντογάν δείχνει την άνοιξη του 2028
Μιλώντας την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου σε δημοσιογράφους στην Άγκυρα, ο Μεχμέτ Ουτσούμ ανέφερε ότι έχει πλέον σε μεγάλο βαθμό αποσαφηνιστεί το ενδεχόμενο διεξαγωγής των εκλογών τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 2028.
Η τοποθέτησή του δεν αποτελεί επίσημη ανακοίνωση εκλογών ούτε επιβεβαιώνει ότι έχει ληφθεί οριστική απόφαση. Προέρχεται, ωστόσο, από πρόσωπο με άμεση συμμετοχή στον νομικό σχεδιασμό της τουρκικής Προεδρίας και επαναφέρει τη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο ο Ερντογάν θα μπορούσε να διεκδικήσει νέα πενταετία.
Ο Ουτσούμ είχε ήδη αναφερθεί στην 16η Απριλίου 2028 ως πιθανή ημερομηνία διεξαγωγής της αναμέτρησης, συνδέοντάς την με το δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου 2017, μέσω του οποίου εγκρίθηκε η μετάβαση της Τουρκίας στο σημερινό προεδρικό σύστημα.
Το άρθρο 116 και οι 360 ψήφοι
Το εμπόδιο βρίσκεται στο τουρκικό Σύνταγμα, το οποίο περιορίζει τις προεδρικές θητείες σε δύο. Ο Ερντογάν εξελέγη αρχικά πρόεδρος το 2014 και ακολούθησαν οι εκλογικές του νίκες το 2018 και το 2023. Η τουρκική εκλογική αρχή έχει αντιμετωπίσει την πρώτη περίοδο της προεδρίας του διαφορετικά, λόγω της συνταγματικής μεταβολής του 2017.
Καθοριστική για μια ακόμη υποψηφιότητα είναι η πρόβλεψη του άρθρου 116, σύμφωνα με την οποία ο πρόεδρος μπορεί να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα κατά τη δεύτερη θητεία του, εφόσον η Εθνοσυνέλευση αποφασίσει την ανανέωση των εκλογών.
Για μια τέτοια απόφαση απαιτείται πλειοψηφία τριών πέμπτων, δηλαδή 360 από τους συνολικά 600 βουλευτές. Η κυβερνητική συμμαχία του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) με το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP) δεν διαθέτει από μόνη της την απαιτούμενη κοινοβουλευτική δύναμη και χρειάζεται πρόσθετη υποστήριξη.
Υπάρχει, μάλιστα, μία ουσιώδης νομική λεπτομέρεια: η δυνατότητα νέας υποψηφιότητας συνδέεται ρητά με απόφαση της Εθνοσυνέλευσης. Μια μονομερής απόφαση του προέδρου για πρόωρες εκλογές δεν ενεργοποιεί αυτομάτως την ίδια εξαίρεση.
Η στάση Μπαχτσελί και ο ρόλος των άλλων κομμάτων
Ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, επικεφαλής του MHP και κυβερνητικός εταίρος του Ερντογάν, έχει ήδη ταχθεί υπέρ μιας κοινοβουλευτικής πρωτοβουλίας που θα επέτρεπε στον Τούρκο πρόεδρο να είναι ξανά υποψήφιος.
"Στα σκαριά" σχέδιο παράδοσης 6 μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία
Η επίτευξη της απαιτούμενης πλειοψηφίας προϋποθέτει, πάντως, συνεννόηση με δυνάμεις εκτός του κυβερνητικού συνασπισμού. Στη σχετική συζήτηση περιλαμβάνεται και το φιλοκουρδικό κόμμα DEM, ενώ οι πολιτικές επαφές γύρω από το Κουρδικό ζήτημα προσδίδουν πρόσθετο ενδιαφέρον στους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς.
Καμία τέτοια συμφωνία δεν έχει ανακοινωθεί. Ούτε έχει εγκριθεί από την τουρκική Εθνοσυνέλευση απόφαση για επίσπευση των εκλογών.
Στο τραπέζι και το νέο Σύνταγμα
Ο Μεχμέτ Ουτσούμ αναφέρθηκε παράλληλα στη διαδικασία κατάρτισης νέου τουρκικού Συντάγματος, το οποίο αποτελεί αντικείμενο συζήτησης στους κυβερνητικούς κύκλους.
Σύμφωνα με την τοποθέτηση του, η σχετική διαδικασία μπορεί να προχωρήσει κατά τους επόμενους δεκαοκτώ μήνες, ενώ η υιοθέτηση ενός εξ ολοκλήρου νέου συνταγματικού κειμένου θα μπορούσε να απασχολήσει την Εθνοσυνέλευση που θα προκύψει από τις εκλογές του 2028.
Για την ώρα, πάντως, η συζήτηση επικεντρώνεται στη δυνατότητα αξιοποίησης της ήδη ισχύουσας συνταγματικής διάταξης. Οι δηλώσεις του προεδρικού συμβούλου προσθέτουν έναν συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα στον εκλογικό σχεδιασμό της Άγκυρας, χωρίς να υποκαθιστούν την κοινοβουλευτική απόφαση που απαιτείται για την εφαρμογή του.
