Ένα καθοριστικό βήμα προς τον πλήρη εκσυγχρονισμό και την ψηφιακή αναβάθμιση των αποτρεπτικών δυνατοτήτων της χώρας συντελείται αυτό το διάστημα στις εγκαταστάσεις της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων (ΣΝΔ). Με την πολύτιμη ακαδημαϊκή και τεχνική συνδρομή του κορυφαίου αμερικανικού ιδρύματος Massachusetts Institute of Technology (MIT), βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη το πρωτοποριακό πρόγραμμα «MIT TRITON Summer School». Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη εκπαιδευτική δραστηριότητα, αλλά σηματοδοτεί την επίσημη και οργανωμένη είσοδο των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στην εποχή των θαλάσσιων drones. Η μεταφορά της εξειδικευμένης γνώσης, με την οποία το MIT έχει ήδη εφοδιάσει το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, μεταφέρει πλέον στο ελληνικό στελεχιακό δυναμικό τα απαραίτητα εφόδια για τις προκλήσεις του σύγχρονου επιχειρησιακού περιβάλλοντος.
Η Διακλαδική Συνεργασία και το Νέο Οικοσύστημα
Το εκπαιδευτικό αυτό εγχείρημα έχει σχεδιαστεί με βάση αυστηρά διεθνή πρότυπα και χαρακτηρίζεται από έναν έντονα εντατικό ρυθμό. Στο επίκεντρο των μαθημάτων βρίσκονται οι πλέον κρίσιμοι τομείς της σύγχρονης τεχνολογίας, όπως η θαλάσσια ρομποτική, η αυτονομία των σκαφών, οι προηγμένοι αισθητήρες, οι επικοινωνίες αλλά και η τεχνητή νοημοσύνη.
Το πρόγραμμα εξελίσσεται σε δύο διακριτές φάσεις και εφαρμόζει μια ολοκληρωμένη διακλαδική σύνθεση. Σε αυτό συμμετέχουν ενεργά:
Στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού
Αξιωματικοί της Πολεμικής Αεροπορίας και του Στρατού Ξηράς
Προσωπικό του Λιμενικού Σώματος
Στελέχη εγχώριων ιδιωτικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αμυντικής τεχνολογίας
Αυτή η ευρεία σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, υπό την καθοδήγηση των ενόπλων όπλων, θέτει αθόρυβα τις βάσεις για τη δημιουργία του πρώτου ελληνικού οικοσυστήματος αυτόνομων θαλάσσιων οχημάτων. Η προσπάθεια αφορά τόσο σκάφη επιφανείας όσο και υποβρύχιες πλατφόρμες, ανοίγοντας τον δρόμο για μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική.
Οι Πυλώνες της Εκπαίδευσης και η Σφραγίδα του MIT
Η δομή του προγράμματος είναι χωρισμένη σε δύο μεγάλους θεματικούς κύκλους. Ο πρώτος εστιάζει αποκλειστικά στον σχεδιασμό ηλεκτρομηχανολογικών ρομποτικών συστημάτων (Design of Electromechanical Robotic Systems), ενώ ο δεύτερος είναι αφιερωμένος στην αυτονομία, την ανίχνευση και τις επικοινωνίες στη θάλασσα (Marine Autonomy, Sensing and Communications).
Η χρηματοδότηση αυτής της στρατηγικής δράσης εξασφαλίζεται από το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ). Ο απώτερος σκοπός είναι εξαιρετικά φιλόδοξος και συγκεκριμένος: να έχει προετοιμαστεί και να κατατεθεί μέχρι τα τέλη του τρέχοντος έτους η σχετική προκήρυξη για την κατασκευή και προμήθεια αυτόνομων θαλάσσιων οχημάτων (USV και UUV) αμιγώς ελληνικής σχεδίασης και τεχνολογίας.
Η εγγύηση για την επιτυχία του εγχειρήματος βρίσκεται στα ονόματα των διακεκριμένων ακαδημαϊκών του MIT που ηγούνται της προσπάθειας. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν:
Ο Μιχαήλ Τριανταφύλλου, Henry L. and Grace Doherty Professor of Ocean Science and Engineering at MIT.
Ο David Barrett, Professor of the Practice in the Mechanical Engineering Department at MIT.
Ο Andrew Bennett, Senior Lecturer στο MIT Department of Mechanical Engineering.
Η συμμετοχή τους εξασφαλίζει την άμεση μεταφορά τεχνογνωσίας («εδώ και τώρα») από το MIT Marine Lab προς τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Όπως χαρακτηριστικά επεσήμανε ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, κατά την ενημέρωση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο πλαίσιο πρόσφατης επίσκεψής του, ο αντικειμενικός σκοπός είναι η δημιουργία ενός προηγμένου μόνιμου εργαστηρίου στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, το οποίο θα λειτουργεί στα πρότυπα του αντίστοιχου εργαστηρίου του MIT.
Η Σημασία της Καινοτομίας στο Σύγχρονο Θέατρο Επιχειρήσεων
Κατά την παρουσία του στον χώρο διεξαγωγής του προγράμματος, ο Πρωθυπουργός έδωσε το ακριβές στίγμα των εξελίξεων. Τόνισε ότι οι νέες αυτές τεχνολογίες δεν αποτελούν μια μακρινή μελλοντική υπόσχεση, αλλά την τρέχουσα πραγματικότητα ενός πεδίου επιχειρήσεων που μεταβάλλεται ραγδαία. Συμπλήρωσε, παράλληλα, ότι η χώρα έχει την ιστορική υποχρέωση να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας καινοτομίας και γνώσης προκειμένου να διασφαλίσει την εθνική της ακεραιότητα.
Το μεγάλο πλεονέκτημα της εκπαίδευσης έγκειται στην πρακτική της φύση. Τα στελέχη δεν περιορίζονται σε θεωρητικές αναλύσεις, αλλά διδάσκονται τη διαδικασία κατασκευής, προγραμματισμού και αυτονόμησης των θαλάσσιων οχημάτων. Χρησιμοποιώντας έτοιμες δομικές πλατφόρμες, οι εκπαιδευόμενοι αναπτύσσουν οι ίδιοι τους απαραίτητους αισθητήρες και ενεργοποιητές, ενώ παράλληλα συγγράφουν πρωτότυπο λογισμικό για τη διαχείριση της αυτονομίας των σκαφών. Αξίζει να σημειωθεί ότι για την επίτευξη αυτού του σκοπού χρησιμοποιείται το ίδιο ακριβώς εγχειρίδιο (manual) του MIT με το οποίο εκπαιδεύεται το Ναυτικό των ΗΠΑ για την απόκτηση αυτόνομων επιχειρησιακών πλατφορμών.
Η Στρατηγική Γέφυρα και τα Ελληνικά Πλεονεκτήματα
Ο συντονισμός και η υλοποίηση αυτής της συνεργασίας ανάμεσα στο Γενικό Επιτελείο Ναυτικού και το αμερικανικό ίδρυμα έγινε πραγματικότητα μέσω της Smart Start, η οποία διαχειρίζεται τα προγράμματα του MIT στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η ανταπόκριση των ελληνικών αντανακλαστικών υπήρξε υποδειγματική, καθώς το πρόγραμμα οργανώθηκε σε χρονικό διάστημα μικρότερο του ενός μηνός. Παράλληλα, για τις ανάγκες της εκπαίδευσης πραγματοποιήθηκε εισαγωγή εξειδικευμένου εξοπλισμού αξίας 100.000 ευρώ, ο οποίος, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, πρόκειται να παραχωρηθεί μόνιμα στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων για τη μετέπειτα αξιοποίησή του.
Η επιλογή της Ελλάδας ως πεδίου εφαρμογής αυτού του προγράμματος δεν ήταν τυχαία, καθώς η χώρα διαθέτει ισχυρά γεωγραφικά και ιστορικά πλεονεκτήματα:
Προνομιακή γεωγραφική θέση στο σταυροδρόμι θαλάσσιων δρόμων.
Ναυτική παράδοση και εμπειρία αιώνων.
Ένα από τα πλέον έμπειρα πολεμικά ναυτικά στις υποβρύχιες επιχειρήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στρατιωτικές Σχολές εξαιρετικά υψηλού επιπέδου.
Μέχρι πρότινος, η βασική αδυναμία εντοπιζόταν στην έλλειψη εξειδικευμένης γνώσης γύρω από τα μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη. Τα drones αυτά παρουσιάζουν μεγάλες δυσκολίες στην κατασκευή, την πλοήγηση αλλά και τον έγκαιρο εντοπισμό τους. Το μάθημα αυτό έγινε σαφές στην περίπτωση του ουκρανικού θαλάσσιου drone που είχε βρεθεί σε θαλάσσια σπηλιά στις ακτές της Λευκάδας. Η κάλυψη αυτού του γνωστικού κενού επιτρέπει πλέον στην Ελλάδα να αναπτύξει τη δική της εγχώρια βιομηχανία, ενισχύοντας τη θέση της στη διεθνή αγορά αμυντικών συστημάτων.
Οι Στόχοι της «Ατζέντας 2030»
Το συγκεκριμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα είναι πλήρως εναρμονισμένο με τους κεντρικούς άξονες της αμυντικής μεταρρύθμισης της χώρας, γνωστής ως «Ατζέντα 2030». Οι βασικές επιδιώξεις και τα οφέλη του προγράμματος συνοψίζονται στα ακόλουθα σημεία:
Αφομοίωση τεχνολογίας αιχμής: Εισαγωγή γνώσης από το MIT σε πεδία όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι επικοινωνίες, οι αισθητήρες και η ολοκλήρωση μη επανδρωμένων συστημάτων.
Επιχειρησιακή αξιολόγηση: Ενίσχυση της ικανότητας του Πολεμικού Ναυτικού να κατανοεί και να εντάσσει στον σχεδιασμό του μελλοντικά αυτόνομα σκάφη επιφανείας και υποβρύχια συστήματα.
Δημιουργία εξειδικευμένου πυρήνα: Κατάρτιση στελεχών υψηλής εξειδίκευσης σε αναδυόμενες τεχνολογίες που σχετίζονται άμεσα με το σύγχρονo ναυτικό περιβάλλον.
Σύνδεση έρευνας και αναγκών: Γεφύρωση της διεθνούς ακαδημαϊκής γνώσης με τις πραγματικές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων.
Υποστήριξη της εγχώριας καινοτομίας: Ενίσχυση της εθνικής προσπάθειας μέσω των πρωτοβουλιών του ΕΛΚΑΚ και των κατευθύνσεων του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Ανάδειξη της ΣΝΔ σε τεχνολογικό κόμβο: Μετατροπή της Σχολής σε κέντρο εκπαίδευσης, έρευνας και διεθνών συνεργασιών στη θαλάσσια ρομποτική.
Διακλαδική εκπαιδευτική βάση: Ίδρυση μιας κοινής πλατφόρμας εκπαίδευσης για όλα τα όπλα.
Σύνδεση θεωρίας και πράξης: Ταχεία εφαρμογή πρωτοποριακών εφαρμογών στο πεδίο των επιχειρήσεων.
Διά βίου μάθηση: Συνεχής επαγγελματική και τεχνολογική ανάπτυξη του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων.
