Η τριήμερη παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Θεσσαλονίκη έκλεισε με δύο σαφή πολιτικά μηνύματα που αναμένεται να συνοδεύσουν τη Νέα Δημοκρατία στον δρόμο προς τις εκλογές της άνοιξης του 2027.

Η συνέντευξη Τύπου της 90ής ΔΕΘ δεν περιορίστηκε στην υπεράσπιση του οικονομικού πακέτου που είχε ανακοινωθεί μία ημέρα νωρίτερα. Ο πρωθυπουργός επιχείρησε να ορίσει το πολιτικό δίλημμα της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης, συνδέοντας τη σταθερότητα της χώρας με την ύπαρξη ισχυρής κυβέρνησης και παρουσιάζοντας την αυτοδυναμία ως τη λύση που ο ίδιος θεωρεί καταλληλότερη.

Ταυτόχρονα, η αντιπαράθεση με τον Αντώνη Σαμαρά ξέφυγε από τις μέχρι τώρα πολιτικές αιχμές. Μέσα σε λίγες ώρες υπήρξε δημόσια επίθεση του Κυριάκου Μητσοτάκη, απάντηση του πρώην πρωθυπουργού και νέα ανταπάντηση, επιβεβαιώνοντας ότι οι σχέσεις των δύο πλευρών βρίσκονται πλέον σε ιδιαίτερα οξυμένο σημείο.

Η αυτοδυναμία στο κέντρο της στρατηγικής για το 2027

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι ο στόχος της Νέας Δημοκρατίας στις επόμενες εκλογές είναι η αυτοδυναμία, την οποία χαρακτήρισε εφικτή.

Επικαλέστηκε μάλιστα την εμπειρία των εκλογών του 2023, υπενθυμίζοντας ότι οι δημοσκοπήσεις πριν από τις κάλπες εμφάνιζαν τη Νέα Δημοκρατία χαμηλότερα από το ποσοστό που τελικά κατέγραψε.

Η πολιτική επιχειρηματολογία του πρωθυπουργού στηρίζεται στην ανάγκη κυβερνητικής σταθερότητας σε μια περίοδο αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας. Ο ίδιος συνδέει την αυτοδυναμία με τη δυνατότητα μιας κυβέρνησης να εφαρμόζει το πρόγραμμα της χωρίς συνεχείς διαπραγματεύσεις μεταξύ διαφορετικών πολιτικών εταίρων.

Πρόκειται όμως για πολιτική θέση και εκλογική στρατηγική της ΝΔ, όχι για θεσμικό κανόνα που καθορίζει εκ των προτέρων τι θα συμβεί μετά τις κάλπες.

«Κυβέρνηση σχηματίζει το πρώτο κόμμα» – Τι είπε και τι προβλέπει το Σύνταγμα

Ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσε η φράση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι «κυβέρνηση σχηματίζει το πρώτο κόμμα» και ότι πρωθυπουργός πρέπει να είναι ο αρχηγός του.

Η δήλωση αποτυπώνει με σαφήνεια την πολιτική γραμμή που επιλέγει να ακολουθήσει η ΝΔ στον δρόμο προς τις εκλογές.

Δεν σημαίνει όμως ότι η ελληνική συνταγματική τάξη απαγορεύει διαφορετικό αποτέλεσμα εάν κανένα κόμμα δεν διαθέτει απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας ενεργοποιείται η διαδικασία των διερευνητικών εντολών. Το πρώτο κόμμα καλείται πρώτο να διερευνήσει τη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης και, εάν αποτύχει, η εντολή περνά στα επόμενα κόμματα σύμφωνα με όσα προβλέπει το Σύνταγμα.

Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε αναγνωρίσει αυτή τη διαδικασία σε προηγούμενη συνέντευξή του, δηλώνοντας ότι εάν δεν υπάρχει πλειοψηφία, το πρώτο κόμμα οφείλει να διερευνήσει τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Συνεπώς, η ουσία της τοποθέτησής του στη ΔΕΘ είναι πολιτική: η ΝΔ δεν θέλει να προσέλθει στις κάλπες προαναγγέλλοντας συμβιβασμούς ή κυβερνητικούς εταίρους, αλλά ζητώντας καθαρή εντολή αυτοδυναμίας.

Η «κυβέρνηση των ηττημένων» επιστρέφει

Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρωθυπουργός επανέφερε το επιχείρημα περί «κυβέρνησης των ηττημένων», το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί έντονα και στην προεκλογική περίοδο του 2023.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε σε ένα υποθετικό σχήμα κομμάτων της αντιπολίτευσης και σχολίασε ειρωνικά «καλή τύχη» σε όσους θεωρούν ότι μια τέτοια λύση θα μπορούσε να προσφέρει σταθερή κυβέρνηση.

Η συγκεκριμένη εικόνα αποτελεί μέρος της προεκλογικής αντιπαράθεσης της ΝΔ. Δεν υπάρχει σήμερα συμφωνημένο κυβερνητικό σχήμα μεταξύ των κομμάτων και των πολιτικών προσώπων που κατονομάζονται από τον πρωθυπουργό.

Ακριβώς εκεί βρίσκεται και η πολιτική στόχευση της κυβερνητικής στρατηγικής: να αντιπαραθέσει στην πρόταση της αυτοδυναμίας ένα ενδεχόμενο πολυκομματικής συνεργασίας, το οποίο η ΝΔ παρουσιάζει ως ασταθές.

Μητσοτάκης και Σαμαράς σε ανοιχτή πλέον σύγκρουση

Ακόμη ισχυρότερο πολιτικό γεγονός της συνέντευξης αποτέλεσε η τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη για τον Αντώνη Σαμαρά.

Ο πρωθυπουργός απέκλεισε με τα σημερινά δεδομένα το ενδεχόμενο συνεννόησης με τον πρώην πρόεδρο της ΝΔ, επικαλούμενος τις σοβαρές διαφωνίες τους σε ζητήματα εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής.

«Δεν βλέπω κανένα απολύτως περιθώριο συνεννόησης», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Προχώρησε μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, λέγοντας ότι ο Αντώνης Σαμαράς διαθέτει «αρκετή τεχνογνωσία στο πώς να κάνει κακό στην παράταξη», και εξέφρασε την ελπίδα να μην την αξιοποιήσει.

Η αναφορά στην υστεροφημία του πρώην πρωθυπουργού έδωσε στη σύγκρουση πολύ πιο προσωπικό χαρακτήρα από τις προηγούμενες δημόσιες διαφωνίες τους.

Η απάντηση Σαμαρά: «Ας ανησυχεί για τη δική του υστεροφημία»

Η αντίδραση του Αντώνη Σαμαρά ήταν άμεση.

Ο πρώην πρωθυπουργός απάντησε ότι το ποιος διαθέτει την τεχνογνωσία να βλάψει την παράταξη «δεν το αποφασίζει η οικογένεια Μητσοτάκη αλλά ο λαός της παράταξης».

Στη συνέχεια εξαπέλυσε συνολική πολιτική επίθεση κατά της κυβέρνησης, αποδίδοντας στον Κυριάκο Μητσοτάκη ευθύνες για την ακρίβεια, τη φορολογία, την κατάσταση στον πρωτογενή τομέα, το μεταναστευτικό, τις υποκλοπές και την εξωτερική πολιτική.

Πρόκειται για πολιτικές κατηγορίες του Αντώνη Σαμαρά, οι οποίες καταγράφονται ως θέσεις του και όχι ως διαπιστωμένα γεγονότα.

Η ουσία της παρέμβασής του βρίσκεται αλλού: επιχειρεί να αμφισβητήσει την πολιτική και ιδεολογική ταυτότητα της σημερινής ΝΔ και να εμφανιστεί ως εκφραστής ενός διαφορετικού τμήματος της ευρύτερης κεντροδεξιάς και συντηρητικής παράταξης.

Η ανταπάντηση με το «18%»

Η κόντρα δεν σταμάτησε εκεί.

Μετά την ολοκλήρωση της συνέντευξης Τύπου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ενημερώθηκε για όσα είχε δηλώσει ο Αντώνης Σαμαράς και απάντησε αναφερόμενος στο εκλογικό αποτέλεσμα της ΝΔ τον Μάιο του 2012.

«Απ' ό,τι θυμάμαι ο ίδιος πήρε στις εκλογές 18%. Ωραία απόδοση», σχολίασε.

Μητσοτάκης από ΔΕΘ: «Στόχος η αυτοδυναμία»

Η νέα παρέμβαση επιβεβαίωσε ότι η αντιπαράθεση έχει πλέον ξεπεράσει τις διαφωνίες για επιμέρους πολιτικές και αγγίζει το ζήτημα της ηγεσίας, της εκλογικής αποτελεσματικότητας και της φυσιογνωμίας της ίδιας της παράταξης.

Κόμμα Σαμαρά; Ακόμη δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση

Η αντιπαράθεση αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον λόγω της συζήτησης για το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά.

Μέχρι στιγμής όμως δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα η ίδρυση τέτοιου πολιτικού φορέα.

Αυτό το ξεκαθάρισε και ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όταν κλήθηκε να απαντήσει εάν θα μπορούσε μετά τις εκλογές να συνεργαστεί με ένα πιθανό κόμμα Σαμαρά.

Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε το ερώτημα τριπλά υποθετικό: θα πρέπει πρώτα ο Αντώνης Σαμαράς να ιδρύσει κόμμα, στη συνέχεια αυτό να εισέλθει στη Βουλή και τέλος η ΝΔ να μη διαθέτει αυτοδυναμία.

Επομένως, οποιαδήποτε συζήτηση σήμερα για κυβερνητική συνεργασία ΝΔ και ενός μελλοντικού κόμματος Σαμαρά παραμένει πολιτικό σενάριο και όχι δεδομένη εξέλιξη.
 

Ο Τσίπρας ξανά στο στόχαστρο

Παράλληλα με τη σύγκρουση προς τα δεξιά της ΝΔ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδειξε ότι σκοπεύει να διατηρήσει στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης και τον Αλέξη Τσίπρα.

Αναφερόμενος στις τελευταίες παρεμβάσεις του πρώην πρωθυπουργού, δήλωσε ότι «τζάμπα πήγε το rebranding» και υποστήριξε ότι πλέον δεν μπορεί να γίνεται λόγος για «αυταπάτη», αλλά για «εξαπάτηση».

Και εδώ απαιτείται σαφής δημοσιογραφική απόσταση. Οι συγκεκριμένοι χαρακτηρισμοί αποτελούν πολιτική επίθεση του Κυριάκου Μητσοτάκη προς τον Αλέξη Τσίπρα και δεν υιοθετούνται από το μέσο ως αντικειμενική περιγραφή.

Η επιλογή, πάντως, να επαναφέρει τόσο έντονα τον πρώην πρωθυπουργό στη συζήτηση δείχνει ότι το Μέγαρο Μαξίμου θεωρεί πως ο Τσίπρας εξακολουθεί να έχει πολιτικό βάρος στο ευρύτερο αντιπολιτευτικό πεδίο.

Πιο σύνθετη η στρατηγική απέναντι στο ΠΑΣΟΚ

Διαφορετική φαίνεται να είναι η αντιμετώπιση του ΠΑΣΟΚ.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέκρινε τις οικονομικές προτάσεις του κόμματος και κατηγόρησε την ηγεσία του ότι κινείται προς μια πολιτική παροχών που, κατά την κυβερνητική εκτίμηση, δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί.

Ταυτόχρονα, όμως, η ΝΔ έχει έναν πρόσθετο λόγο να μην κλείσει πλήρως την πόρτα προς το κεντρώο ακροατήριο.

ΑΡΧΥΤΑΣ: Πτητικές δοκιμές τον Δεκέμβριο για το ελληνικό UAV

Ο ίδιος ο πρωθυπουργός απέρριψε την εικόνα μιας συνολικής δεξιάς μετατόπισης της Νέας Δημοκρατίας και επέμεινε ότι το κόμμα του παραμένει κεντροδεξιό, οικονομικά φιλελεύθερο, «πατριωτικά υπεύθυνο και κοινωνικά ευαίσθητο».

Πρόκειται και πάλι για τον αυτοπροσδιορισμό του κυβερνώντος κόμματος, όχι για δημοσιογραφική αξιολόγηση της πολιτικής του.

Η πραγματική μάχη μέχρι την άνοιξη του 2027

Η ΔΕΘ δεν έδωσε απάντηση σε όλα τα μετεκλογικά σενάρια. Έδωσε όμως σαφή εικόνα για το πώς επιθυμεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης να φτάσει μέχρι τις κάλπες.

Η Νέα Δημοκρατία θα επιδιώξει να μετατρέψει την αυτοδυναμία σε κεντρικό δίλημμα σταθερότητας. Απέναντι σε αυτό θα αντιπαραθέτει την απουσία, μέχρι σήμερα, μιας κοινά συμφωνημένης κυβερνητικής πρότασης από την αντιπολίτευση.

Την ίδια στιγμή, όμως, υπάρχει πλέον ένα νέο μέτωπο που δεν μπορεί να αγνοηθεί: η σύγκρουση με τον Αντώνη Σαμαρά στο εσωτερικό της ευρύτερης κεντροδεξιάς και συντηρητικής παράταξης.

Το πόσο θα επηρεάσει αυτή η ρήξη τη ΝΔ θα εξαρτηθεί από εξελίξεις που ακόμη δεν έχουν συμβεί,  πρωτίστως από το αν ο Αντώνης Σαμαράς θα προχωρήσει πράγματι στην ίδρυση νέου κόμματος και ποια απήχηση θα έχει αυτό.

Μέχρι τότε, το ασφαλές συμπέρασμα είναι συγκεκριμένο: ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπαίνει στην τελευταία περίοδο πριν από τις εκλογές του 2027 με στόχο την αυτοδυναμία, ενώ η πολιτική σχέση του με τον Αντώνη Σαμαρά έχει εισέλθει στην πιο συγκρουσιακή φάση της μέχρι σήμερα.