Το εκλογικό χρονοδιάγραμμα, η επιδίωξη αυτοδυναμίας, η ελληνική θέση απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις και τα όρια της οικονομικής πολιτικής αποτέλεσαν τους βασικούς άξονες των πρώτων απαντήσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη στη συνέντευξη Τύπου της 90ής ΔΕΘ. Ο πρωθυπουργός τοποθέτησε εκ νέου τις εθνικές εκλογές την άνοιξη του 2027, απέκλεισε με τα σημερινά δεδομένα μια πρόωρη προσφυγή στις κάλπες και συνέδεσε την κυβερνητική σταθερότητα με την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Ελλάδα την 1η Ιουλίου του ίδιου έτους.

Παράλληλα, έστειλε σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα, επαναλαμβάνοντας ότι η Ελλάδα αναγνωρίζει ως βασική διαφορά με την Τουρκία την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών και ότι δεν προτίθεται να συζητήσει ζητήματα κυριαρχίας ή άλλες τουρκικές διεκδικήσεις που η ελληνική πλευρά θεωρεί ανυπόστατες.

Στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στον Αντώνη Σαμαρά, δηλώνοντας ότι δεν διακρίνει περιθώριο συνεννόησης μαζί του. Στο οικονομικό σκέλος, υπερασπίστηκε τη στοχευμένη ενίσχυση των εισοδημάτων και απέρριψε εκ νέου την πρόταση για οριζόντια μείωση του ΦΠΑ.

Εκλογές την άνοιξη του 2027 – Όχι σε πρόωρη κάλπη

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι οι επόμενες εθνικές εκλογές θα πραγματοποιηθούν την άνοιξη του 2027, απορρίπτοντας τα σενάρια που είχαν διατυπωθεί το προηγούμενο διάστημα περί πρόωρης προσφυγής στις κάλπες.

Όπως εξήγησε, δεν θεωρεί θεσμικά ορθή τη διάλυση της Βουλής για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, εκτός εάν προκύψουν έκτακτες κοινοβουλευτικές συνθήκες που μεταβάλλουν ουσιωδώς τα δεδομένα. Η ίδια θέση είχε διατυπωθεί από τον πρωθυπουργό ήδη από τον Ιούνιο, όταν είχε προσδιορίσει τις εκλογές πριν από την ανάληψη της ευρωπαϊκής Προεδρίας από την Ελλάδα.

Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι το κυβερνητικό σχήμα έχει πλέον βρει τον ρυθμό του και ότι η τελευταία περίοδος της τετραετίας πρέπει να αξιοποιηθεί για την ολοκλήρωση του κυβερνητικού έργου και όχι να μετατραπεί σε παρατεταμένη προεκλογική περίοδο.

Η αυτοδυναμία παραμένει ο βασικός στόχος

Στο ερώτημα για την επόμενη ημέρα των εκλογών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν σαφής ότι η Νέα Δημοκρατία θα διεκδικήσει εκ νέου αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Παρουσίασε την αυτοδυναμία όχι απλώς ως κομματική επιδίωξη αλλά ως μοντέλο διακυβέρνησης που, κατά την άποψή του, επιτρέπει ταχύτερες αποφάσεις και περιορίζει τις αναγκαστικές πολιτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ κυβερνητικών εταίρων. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι την τελική απόφαση θα λάβουν οι πολίτες και ότι το εκλογικό αποτέλεσμα θα καθορίσει τις πραγματικές δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι, με βάση τις σημερινές τοποθετήσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης, δεν διαφαίνεται εύκολο σενάριο κυβερνητικής συνεργασίας. Πρόκειται, ωστόσο, για πολιτική εκτίμηση που θα δοκιμαστεί στην πράξη μετά την εκλογική ετυμηγορία.

«Αναφαίρετο δικαίωμα» της Ελλάδας τα 12 ναυτικά μίλια

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η απάντηση του πρωθυπουργού για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, λίγες ημέρες μετά τη νέα ένταση γύρω από τα θαλάσσια πάρκα, τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και τις τουρκικές αμφισβητήσεις.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι η Ελλάδα αναγνωρίζει μία βασική διαφορά με την Τουρκία: την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Ξεκαθάρισε παράλληλα ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί διαπραγμάτευση για ζητήματα που η Άγκυρα θέτει μονομερώς και τα οποία η Αθήνα θεωρεί ότι δεν αποτελούν νόμιμες διμερείς διαφορές.

Για τα χωρικά ύδατα, ο πρωθυπουργός ήταν συγκεκριμένος: στα σχετικά διαβήματα του υπουργείου Εξωτερικών καθίσταται σαφές ότι η Ελλάδα διατηρεί το αναφαίρετο δικαίωμα επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης έως τα 12 ναυτικά μίλια, όποτε και όπως κρίνει η ελληνική κυβέρνηση.

Η επίσημη ελληνική θέση στηρίζεται στο Δίκαιο της Θάλασσας και θεωρεί την επέκταση έως τα 12 ν.μ. κυριαρχικό δικαίωμα που μπορεί να ασκηθεί μονομερώς. Η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει στην επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στο Ιόνιο, ενώ έχει διατηρήσει ρητώς το δικαίωμα άσκησής της και στις υπόλοιπες περιοχές της επικράτειας.

«Δεν θα ζητήσουμε την άδεια κανενός για το πώς θα εξοπλιζόμαστε»

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στην ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, μετά τις πρόσφατες αντιδράσεις της Τουρκίας για την αμυντική συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ και την «Ασπίδα του Αχιλλέα».

Υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει προχωρήσει τα τελευταία χρόνια σε πρωτοβουλίες που αφορούν τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, τα θαλάσσια πάρκα, τις ενεργειακές έρευνες και την αναβάθμιση της αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας. Στο πλαίσιο αυτό δήλωσε ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να ζητήσει την έγκριση τρίτης χώρας για τις επιλογές της στον τομέα των εξοπλισμών.

Η τοποθέτηση εντάσσεται στη σταθερή θέση της κυβέρνησης ότι οι ελληνικοί εξοπλισμοί αποτελούν ζήτημα εθνικής αμυντικής πολιτικής και δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με την Τουρκία.

Καμία συνεννόηση με Σαμαρά

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αναφορά του πρωθυπουργού στον Αντώνη Σαμαρά, όταν ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό και πιθανής μετεκλογικής συνεργασίας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε προς το παρόν υποθετικά τα σενάρια για νέο κόμμα, καθώς δεν υπάρχει επίσημη σχετική ανακοίνωση. Ωστόσο, δήλωσε ότι δεν διακρίνει «κανένα περιθώριο συνεννόησης» με τον Αντώνη Σαμαρά, υποστηρίζοντας ότι οι δημόσιες παρεμβάσεις του αμφισβητούν τον πυρήνα της κυβερνητικής αμυντικής και εξωτερικής πολιτικής.

Προχώρησε μάλιστα σε προσωπικά αυστηρότερη τοποθέτηση, καλώντας τον πρώην πρωθυπουργό να αναλογιστεί την υστεροφημία του και εκφράζοντας την ελπίδα να μην αξιοποιήσει, όπως είπε, την «τεχνογνωσία» που διαθέτει στο να προκαλεί ζημιά στη Νέα Δημοκρατία.

Η δήλωση αποτυπώνει τη σημαντική πολιτική απόσταση που έχει πλέον διαμορφωθεί μεταξύ των δύο πλευρών και περιορίζει, τουλάχιστον με τα σημερινά δεδομένα, τα σενάρια πολιτικής επαναπροσέγγισης.

Γιατί απορρίπτει τη μείωση του ΦΠΑ

Στο μέτωπο της ακρίβειας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι η κυβέρνηση δεν προσανατολίζεται σε οριζόντια μείωση του ΦΠΑ.

Επικαλέστηκε τη σχετική μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος, σύμφωνα με την οποία η μετακύλιση μιας μείωσης του ΦΠΑ στις τελικές τιμές είναι περιορισμένη. Ο διοικητής της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας έχει αναφέρει ότι, βάσει της σχετικής ανάλυσης, κατά μέσο όρο έως περίπου το ένα πέμπτο μιας μείωσης περνά στον καταναλωτή.

Ο πρωθυπουργός προσέθεσε ότι μία οριζόντια φορολογική ελάφρυνση ωφελεί ανεξαρτήτως εισοδήματος όλους τους καταναλωτές, ακόμη και όσους δεν αντιμετωπίζουν οικονομική πίεση ή επισκέπτονται προσωρινά τη χώρα. Για τον λόγο αυτό υποστήριξε ότι ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος πρέπει να κατευθύνεται σε στοχευμένες εισοδηματικές ενισχύσεις.

Η επιλογή αυτή αποτελεί κεντρικό στοιχείο της κυβερνητικής οικονομικής στρατηγικής, χωρίς να αναιρεί την πολιτική αντιπαράθεση σχετικά με το εάν η στοχευμένη αύξηση εισοδημάτων επαρκεί για να αντισταθμίσει το επίμονο κόστος ζωής.

«Η τρίτη θητεία δεν θα είναι μία από τα ίδια»

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να περιγράψει και το πολιτικό περιεχόμενο μιας ενδεχόμενης τρίτης κυβερνητικής θητείας, απορρίπτοντας την ιδέα ότι θα αποτελεί απλή συνέχεια της σημερινής πολιτικής.

Αναφέρθηκε στις γεωπολιτικές μεταβολές, στην ταχεία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, στο μεταναστευτικό και στην κλιματική κρίση ως παράγοντες που θα αλλάξουν σημαντικά το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα κληθεί να λειτουργήσει η επόμενη κυβέρνηση.

Παράλληλα, δήλωσε ότι έχει διδαχθεί από λάθη προηγούμενων ετών και ότι δεν φοβάται πολιτικές συγκρούσεις όταν τις θεωρεί απαραίτητες για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων. Απέφυγε, ωστόσο, να παρουσιάσει τη Νέα Δημοκρατία ως αναντικατάστατη, επισημαίνοντας ότι κάθε εκλογική αναμέτρηση πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς αλαζονεία.

Δημοσιονομική σταθερότητα ως όριο των εξαγγελιών

Στο οικονομικό πεδίο, ο πρωθυπουργός επανέφερε τη θέση ότι το πακέτο μέτρων της ΔΕΘ είναι πλήρως κοστολογημένο και ότι η δημοσιονομική σταθερότητα αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.

Η χθεσινή ομιλία είχε ήδη παρουσιάσει παρεμβάσεις συνολικού κόστους 2,2 δισ. ευρώ για το 2027, με πολυετή ανάπτυξη έως το τέλος της δεκαετίας. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών και η αύξηση των εσόδων επιτρέπουν σήμερα μεγαλύτερη επιστροφή πόρων προς τους πολίτες, χωρίς παραβίαση των ευρωπαϊκών κανόνων.

Αναγνώρισε παράλληλα ότι η ακρίβεια παραμένει το σημαντικότερο καθημερινό οικονομικό πρόβλημα για τα νοικοκυριά και ότι κανένα κυβερνητικό πρόγραμμα δεν μπορεί από μόνο του να εξαλείψει τις επιπτώσεις της.

Το πολιτικό πλαίσιο της τελευταίας περιόδου της τετραετίας

Οι πρώτες απαντήσεις από το Βελλίδειο αποσαφηνίζουν σε σημαντικό βαθμό το πλαίσιο με το οποίο ο Κυριάκος Μητσοτάκης προτίθεται να κινηθεί έως τις εκλογές. Στο εσωτερικό, η Νέα Δημοκρατία θα διεκδικήσει αυτοδυναμία, προβάλλοντας την κυβερνητική σταθερότητα και την οικονομική διαχείριση. Στην εξωτερική πολιτική, η κυβέρνηση διατηρεί τη γραμμή του διαλόγου με την Τουρκία, χωρίς να αποδέχεται διεύρυνση της ατζέντας σε ζητήματα κυριαρχίας και χωρίς να εγκαταλείπει το δικαίωμα των 12 ναυτικών μιλίων.

Παράλληλα, η σαφής απόσταση από τον Αντώνη Σαμαρά δείχνει ότι η πολιτική πορεία προς το 2027 θα έχει και εσωκομματικές παραμέτρους, ενώ η απόρριψη της μείωσης του ΦΠΑ καταδεικνύει ότι η κυβέρνηση δεν προτίθεται να αλλάξει τη βασική φιλοσοφία της οικονομικής της πολιτικής.

Η συνέντευξη Τύπου βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.