Μια εντυπωσιακή ανακάλυψη στο Μαρόκο φέρνει νέα δεδομένα στην έρευνα για την πρώιμη ζωή στη Γη. Επιστήμονες εντόπισαν απολιθωμένες μικροβιακές δομές ηλικίας περίπου 180 εκατομμυρίων ετών σε θαλάσσια ιζήματα μεγάλου βάθους, σε ένα περιβάλλον όπου μέχρι σήμερα θεωρούνταν σχεδόν αδύνατη η διατήρηση τέτοιων βιολογικών αποτυπωμάτων.

Οι παράξενες «ρυτίδες» που προκάλεσαν έκπληξη

Κατά τη διάρκεια της έρευνας, οι επιστήμονες παρατήρησαν ασυνήθιστες κυματοειδείς επιφάνειες πάνω σε στρώματα ιζημάτων που είχαν δημιουργηθεί από υποθαλάσσιες κατολισθήσεις, γνωστές ως τουρβιδίτες (turbidites).

Αρχικά, τα χαρακτηριστικά αυτά έμοιαζαν με τις γνωστές «ρυτιδωμένες δομές», μικροσκοπικές ανωμαλίες που δημιουργούνται όταν μικροβιακά στρώματα αναπτύσσονται πάνω σε άμμο και λάσπη. Ωστόσο, υπήρχε ένα σοβαρό πρόβλημα: τα συγκεκριμένα ιζήματα είχαν σχηματιστεί σε βάθος μεγαλύτερο των 180 μέτρων, εκεί όπου το ηλιακό φως δεν μπορεί να φτάσει.

Η παρατήρηση αυτή ερχόταν σε αντίθεση με όσα γνώριζαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες, καθώς οι περισσότερες τέτοιες δομές συνδέονται με φωτοσυνθετικούς μικροοργανισμούς που ζουν σε ρηχά, φωτεινά νερά.

Η χημεία αντί για το φως

Για να εξηγήσουν το παράδοξο, οι ερευνητές ανέλυσαν τη σύσταση των πετρωμάτων και διαπίστωσαν αυξημένες συγκεντρώσεις οργανικού άνθρακα κάτω από τις χαρακτηριστικές επιφάνειες, ένδειξη έντονης βιολογικής δραστηριότητας.

Στη συνέχεια συνέκριναν τα ευρήματα με σύγχρονα δεδομένα από τον πυθμένα των ωκεανών, όπου έχουν καταγραφεί μικροβιακές κοινότητες που επιβιώνουν χωρίς ηλιακό φως.

Η εξήγηση βρίσκεται στη χημειοσύνθεση. Σε αντίθεση με τη φωτοσύνθεση, οι συγκεκριμένοι μικροοργανισμοί αντλούν την ενέργειά τους από χημικές αντιδράσεις αξιοποιώντας ουσίες όπως το υδρόθειο ή το μεθάνιο, γεγονός που τους επιτρέπει να αναπτύσσονται ακόμη και στο απόλυτο σκοτάδι.

Πώς διατηρήθηκαν για εκατομμύρια χρόνια

Σύμφωνα με το σενάριο που προτείνει η επιστημονική ομάδα, οι υποθαλάσσιες ροές μετέφεραν οργανικό υλικό στον πυθμένα, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη χημειοσυνθετικών βακτηρίων.

Κατά τα ήρεμα διαστήματα ανάμεσα στις διαδοχικές αποθέσεις ιζημάτων, τα μικρόβια σχημάτιζαν λεπτά στρώματα στην επιφάνεια του βυθού, αφήνοντας πίσω τους τις χαρακτηριστικές «ρυτίδες».

Αν και οι περισσότερες από αυτές τις δομές καταστρέφονταν από νέες υποθαλάσσιες κατολισθήσεις, ορισμένες θάφτηκαν γρήγορα κάτω από νέα στρώματα ιζημάτων, με αποτέλεσμα να διατηρηθούν αναλλοίωτες για περίπου 180 εκατομμύρια χρόνια.

Η ανακάλυψη αλλάζει όσα γνωρίζαμε

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα ευρήματα ανοίγουν νέους δρόμους στην αναζήτηση στοιχείων για την πρώιμη μικροβιακή ζωή της Γης.

Μέχρι σήμερα, οι γεωλόγοι αναζητούσαν αντίστοιχες δομές κυρίως σε ρηχά θαλάσσια περιβάλλοντα όπου υπήρχε άφθονο ηλιακό φως. Η νέα μελέτη δείχνει ότι παρόμοια απολιθώματα μπορεί να διατηρούνται και σε πολύ βαθύτερα περιβάλλοντα, όπου κυριαρχούν χημειοσυνθετικοί μικροοργανισμοί.

Όπως επισημαίνει η Δρ. Μάρτιντεϊλ, οι συγκεκριμένες δομές αποτελούν πολύτιμες «μαρτυρίες» για την εξέλιξη της μικροβιακής ζωής και ίσως αποκαλύψουν κεφάλαια της ιστορίας της Γης που μέχρι σήμερα παρέμεναν κρυμμένα.