Στις 12 το μεσημέρι αναμένεται να ανοίξει η πόρτα των φυλακών Δομοκού για τον Ηλία Κασιδιάρη. Η αποφυλάκισή του βάζει τέλος στην περίοδο κράτησης του, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο που αυτή τη φορά δεν αφορά τις φυλακές, αλλά την πολιτική και τις επόμενες εκλογές.

Η συνήγορός του Βάσω Πανταζή έχει ήδη προαναγγείλει ότι η κάθοδός του στις επόμενες βουλευτικές εκλογές θεωρείται από την πλευρά του δεδομένη και ότι ο ίδιος θα παρουσιάσει μετά την αποφυλάκισή του τον πολιτικό φορέα και τα επόμενα βήματά του.

Ο Κασιδιάρης έχει καταδικαστεί σε δεύτερο βαθμό σε 13 χρόνια κάθειρξης για διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή, με το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων να διατηρεί τον Μάρτιο του 2026 την ποινή που του είχε επιβληθεί. Η υπεράσπισή του επισημαίνει ότι η υπόθεση δεν έχει καταστεί αμετάκλητη.

Βγαίνει από τη φυλακή – Δεν λύνεται όμως αυτόματα το θέμα των εκλογών

Η αποφυλάκιση και η δυνατότητα συμμετοχής στις εκλογές είναι δύο διαφορετικά νομικά ζητήματα.

Η νομοθεσία που ψηφίστηκε το 2023 προβλέπει περιορισμούς στην κατάρτιση εκλογικών συνδυασμών όταν πρόεδρος, γενικός γραμματέας, μέλος διοίκησης, νόμιμος εκπρόσωπος ή «πραγματική ηγεσία» κόμματος έχει καταδικαστεί για συγκεκριμένα σοβαρά αδικήματα.

Στην ίδια διάταξη αναφέρεται ότι ο σχετικός περιορισμός ισχύει για τη χρονική διάρκεια της ποινής που έχει επιβληθεί και ότι η πραγματική έκτιση ή μη της ποινής δεν μεταβάλλει τον υπολογισμό της περιόδου αυτής.

Αυτός είναι και ο λόγος που αρκετοί νομικοί τοποθετούν την εκπνοή του συγκεκριμένου περιορισμού στο 2033, υπολογίζοντας τα 13 χρόνια από την καταδικαστική απόφαση του 2020. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για απόφαση που έχει ήδη εκδοθεί ειδικά για τις επόμενες εκλογές.

Αλιβιζάτος: Η αποφυλάκιση δεν αλλάζει τη διάρκεια του κωλύματος

Ο συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος έχει υποστηρίξει ότι ο Κασιδιάρης δεν μπορεί, με βάση τη δική του ερμηνεία του νόμου, να συμμετάσχει κανονικά στις εκλογές επειδή η διάρκεια που λαμβάνεται υπόψη είναι εκείνη της ποινής που επέβαλε το δικαστήριο και όχι μόνο ο πραγματικός χρόνος παραμονής στη φυλακή.

Ο Αλιβιζάτος έβαλε πάντως μία κρίσιμη υποσημείωση: αρμόδιος για την τελική κρίση είναι ο Άρειος Πάγος, όταν φτάσει ενώπιόν του συγκεκριμένη υποψηφιότητα ή εκλογικός συνδυασμός.

Η διάκριση έχει σημασία, επειδή μέχρι να κατατεθεί συγκεκριμένο σχέδιο συμμετοχής δεν είναι δυνατόν να γνωρίζει κανείς ποια ακριβώς νομική μορφή θα κληθεί να εξετάσει το Ανώτατο Δικαστήριο.

Η κυβέρνηση δεν ετοιμάζει νέο νόμο

Στην κυβέρνηση δεν φαίνεται αυτή τη στιγμή να υπάρχει πρόθεση νέας νομοθετικής παρέμβασης.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι το υπάρχον πλαίσιο θεσπίστηκε ακριβώς για περιπτώσεις στις οποίες η τυπική ή πραγματική ηγεσία ενός κόμματος έχει συγκεκριμένες ποινικές καταδίκες και παρέπεμψε ευθέως στον Άρειο Πάγο για την εφαρμογή του νόμου.

«Το ποιες είναι οι αποφάσεις για τον οποιονδήποτε και το οποιοδήποτε κόμμα είναι θέμα του Αρείου Πάγου και όχι δικό μας», ανέφερε.

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, δηλώνοντας ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο θεωρείται επαρκές και ότι δεν σχεδιάζεται νέα ρύθμιση ειδικά για την περίπτωση Κασιδιάρη.

Τα δύο προηγούμενα που θα βρει μπροστά του

Ο Άρειος Πάγος έχει ήδη δύο φορές ασχοληθεί με πολιτικούς σχηματισμούς που συνδέθηκαν δικαστικά με τον Κασιδιάρη.

Το 2023 το Α1 Τμήμα απέκλεισε το κόμμα «Έλληνες» από τις εκλογές, κρίνοντας μεταξύ άλλων ότι ο Κασιδιάρης αποτελούσε την πραγματική ηγεσία του.

Έναν χρόνο αργότερα, ενόψει των ευρωεκλογών του 2024, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ασκούσε την πραγματική ηγεσία των «Σπαρτιατών», περιγράφοντας στις αποφάσεις του τον τρόπο με τον οποίο παρενέβαινε πολιτικά στη λειτουργία του κόμματος ενώ βρισκόταν στη φυλακή.

Αυτές οι αποφάσεις δημιουργούν ήδη νομολογιακό υπόβαθρο για οποιαδήποτε νέα προσπάθεια μέσω πολιτικού φορέα.

Κόμμα, στήριξη άλλου φορέα ή ανεξάρτητη υποψηφιότητα

Το πολιτικό σχέδιο με το οποίο θα επιχειρήσει να κινηθεί δεν έχει ακόμη παρουσιαστεί με τελική μορφή.

Τους προηγούμενους μήνες ο ίδιος είχε μιλήσει δημόσια για επιστροφή με νέο κόμμα. Η δικηγόρος του τώρα κάνει λόγο για «σίγουρη κάθοδο» με πολιτικό φορέα, ενώ άλλα δημοσιεύματα έχουν εξετάσει σενάρια στήριξης διαφορετικού σχηματισμού ή ακόμη και προσπάθειας συμμετοχής ως ανεξάρτητου υποψηφίου.

Κάθε μία από αυτές τις επιλογές δημιουργεί διαφορετικά νομικά δεδομένα. Ιδίως η περίπτωση ενός κόμματος στο οποίο ο Κασιδιάρης θα εμφανίζεται ή θα κριθεί ως «πραγματικός ηγέτης» έχει ήδη αντιμετωπιστεί από τον Άρειο Πάγο στις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις.

Η συζήτηση θα περάσει από τα σενάρια στα πραγματικά δεδομένα όταν ο Κασιδιάρης παρουσιάσει τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύει να κινηθεί και, στη συνέχεια, όταν ο συγκεκριμένος συνδυασμός ή η υποψηφιότητα φτάσει στον έλεγχο του Α1 Τμήματος.

Η σημερινή έξοδος από τον Δομοκό κλείνει το σωφρονιστικό σκέλος της υπόθεσης. Το εκλογικό σκέλος θα γραφτεί μπροστά στους δικαστές του Αρείου Πάγου.